Sözlük › A › alt

alt

a.

İlişkililer altlık –ğı · altlamak · alt kiralama · alt yazı · alt limitsiz · altyapıcı / alt yapıcı · alt metin · moderin alay alt sınıf konuşmasında · sub-prime endişesi alt düzey · taşere etmek alt işverene vermek · hasta · temizlemek · +1 ›

Açıklama

  1. altından almak hasta kimsenin altını temizlemek
  2. Türkmen/Cemiloğlu, Mİhsanî, 167 altta kalanın canı çıksın kalıp söz

Örnek

Yalnız olduğunuz için el ne kadar bakar baksın, icap eder ben altınızdan alırım. İcap eder ben götürür sizin her türlü derdinizi çekerim.
8- Halk değirmende bulunur. Altta kalanın canı çıksın!

Kaynak A Nesin, Ş Avrupa, 23

Kişi Aziz Nesin

Anlam/Değer ilişkileri

Doğrudan ilişkili sözcükler altlamak altlık –ğı
Dolaylı ilişkili sözcükler (2) hasta temizlemek
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (4 sözcük)

“alt” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

öteki uç (><) birbirinin öteki ucu

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “alt” ile ilişkili sözcükler

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)ALT ile/||/<> ALT ile/||/<> INFÉRIEUR/ALT/ESFEL ile/||/<> BOTTOM/ALT ile/||/<> ALANINE TRANSAMINASE/ALT

Halk yazınında bir koşanın ikinci dizesi. @@ Örgü çoraplarının alt kısmı. (Yenikent *Aksaray -Niğde) @@ (biyoloji) @@ ... @@ Alanin transaminaz.

fark (ile)DİP ile ALT
öteki uç (><)ULVİ | ÜST >< ALT
fark (ile)ALTO/ALTSTIMME/ALTO ile/||/<> ALTO/CONTRALTO/ALT/ALTO

En kalın ve tok tonlu kadın sesi. @@ Pes uzamda kalın kadın sesi.

fark (ile)BAZAL/BAZİK ile/||/<> BASAL/BASE/BASIS: KAIDE/GRUND/BAZAL ile/||/<> BASAL/BAZAL ile/||/<> BAZAL/TEMEL ile/||/<> BAZAL/ALT

bk. bazik. @@ Kaideye yakın bölge. @@ Organ ya da oluşumun taban kısmıyla ilgili, tabana ait. | Tabana yakın yerleşmiş, tabanda bulunan. | Herhangi bir fizyolojik işlev için en alt düzey, gerekli düzey. | Birinci derecede önemli,…

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: t ile başlayan 1.960 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: a ile biten 2.191 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“alt” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Bir şeyin yere bakan yanı; zir, üst karşıtı

2. Bir nesnenin tabanı

3. Oturulurken uyluk kemiklerinin yere gelen bölümü

4. Bir şeyin yere yakın bölümü

5. Birine göre daha aşağı mevkide olan kimse; madun

6. Sınıflamalarda ikinci derecede olan; ast

7. Birkaç şeyden aşağıda olan

Birleşik sözler: alt açı, alt alta, alt anlam, alt başlık, alt bayi, alt bölüm, alt cins, alt çene, alt deri, alt diş, alt dudak, alt familya, alt geçit, alt gerilim, alt güverte, alt hava yuvarı, alt ırk, alt işveren, alt karşıt, alt kat, alt katman, alt kavuşum, alt kurul, alt sınıf, alt soy, alt şube, alt tabaka, alt takım, alt tarafı, alt tür, altüst, alt yanı, altyapı, alt yazı, alt yazıcı, altı üstü, alttan alta, atom altı parçacığı, ayakaltı, bardakaltı, başaltı, baş altı, bayrakaltı, bilinçaltı, dam altı, denizaltı, deniz altı, deri altı, dilaltı, dil altı bezleri, ev altı, gözaltı, göz altı, hasır altı, kahvaltı, kapıaltı, kaymakaltı, kızılaltı, koltuk altı, kot altı, köprüaltı çocuğu, köyaltı, Kubbealtı, kulak altı bezi, merdiven altı, normalaltı, rüzgâraltı, silahaltı, su altı, şuuraltı, topaltı, toprak altı, üst deri altı, yastıkaltı, yemekaltı, yeraltı, yer altı, el altında, el altından

Veteriner Hekimliği Terimleri Sözlüğü

Alanin transaminaz.

İng. alanine transaminase

Yazın Terimleri Sözlüğü, 1974

Halk yazınında bir koşanın ikinci dizesi.

Zanaat Terimleri Sözlüğü, 1976

Örgü çoraplarının alt kısmı. (Yenikent *Aksaray -Niğde)

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“alt” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

ALT

i. (Eski Türkçe’den beri kullanılır) 1. Bir şeyin yere bakan yüzü. Karşıtı: ÜST: “Boğaz köprüsünün altını görebilmek için vapurun güvertesine çıktı.” Hem daha rahat uyuyabilirdin. Çünkü saçakların altında sabahlara kadar didişen kuşlar da yok (Rûşen E. Ünaydın). 2. Bir nesnenin yere temas eden kısmı, taban: “Ayakkabının altı.” “Leğenin altı.” “Ütünün altı.” 3. Bir şeyin aşağısında bulunan boşluk veya yer: “Ağaç altı.” “Çamların altı.” Deminden beri câsus gibi pencerenin altından sözlerini dinledim (Nâmık Kemal). M. B. bize çayı (…) bir kameriye altında hazırlamıştı (Ahmet Hâşim). Şıp diye geçer köprünün altından (Orhan V. Kanık). 4. Bir şeyin yukarı sayılan yerine göre aşağı tarafı: Sürüne sürüne tâ şu tepenini altına gittiler (Nâmık Kemal). 5. (Örtücü, kaplayıcı nitelikteki şeylerle kullanıldığı zaman) İç, iç taraf: “Yorganın altına girdim.” “Yüzü peçenin altında idi, görünmüyordu.” “Kalın paltosunun altında titriyordu.” “Toprağın altında ne servetler yatıyor.” “Su altında 5 saat kaldı.”  6. Vücûdun bacaklarla bel arasında kalan ve otururken yere gelen kısmı: “Altım ağrıdı.” “Altını kirletti.” 7. Yazılı şeylerde târih, isim, imzâ konan sondaki kısım: “Mektubun altına ilâve ettim.” “Altında imzâ bulunmayan senet mûteber değildir.” Altında da bir târih: 8 Mart 37 (…) / Gözüm imzâ yerinde başka bir ad görmedi (Fâruk N. Çamlıbel). 8. (At, araba, otomobil vb. şeylerle altına ve altında şeklinde kullanıldığı zaman) Hizmetinde, emrinde olma ifâde eder: “Altımda iyi bir at olsa iki saatte giderim.” Ondan sonra kadın altında taksi dükkân dükkân dolaşır, herkese münâsip hediyeler arar (Ahmet H. Tanpınar). Altında aynı eyer aynı tay (Orhan V. Kanık). 9. mec. Bir olaya yön veren, bir duruma, söz veya davranışa sebep olan, fakat açıkça görünmeyen taraf, arka plan [Bu anlamda dâima altında şeklinde kullanılır]: “Bu soygunun altında gizli bir teşkîlât var.” “Gülüşünün altındaki hüznü sezmiştim.” “İltifâtının altında menfaat gizliydi.” Belki de bu fakirliğin altında tasavvur ettiğim ruh bütünlüğüne sarılmak, onunla iyice bürünmek arzusunu veren bir ürperme ile dolaşırdım (Ahmet H. Tanpınar). 10. Tamlamalarda altına ve altında şeklinde kullanıldığı zaman kendini tamlayan kelimenin mânâsına göre, a) -e mâruz bulunma, etkisinde olma: “ Baskı altına almak.” “Tesîri altına almak.” “Yağmur altında yürümek.” “Işık altında çalışmak.” “Güneş altında oturmak.” “Dayak altında büyümek.” b) Korunmuş durumda olma ve himâye ifâde eder: “ Emniyet altına almak.” “Vesâyet altında tutmak.” “Dam altına sığınmak.” “Bayrak altında yaşamak.” Kızgın güneş altında parıl parıl yanıyordu (Refik H. Karay). Cam gibi keskin bir ışık altında bu kaleyi, bütün arâzi terkiplerini kendisinde topladığı ufka hep aynı sükûnetle hâkim görürsünüz (Ahmet H. Tanpınar). İbrâhim Efendi (…) Hilmi Bey’in mânevî baskısı altında ezilmekten âdeta yılardı (Sâmiha Ayverdi). ♦ sıf. 11. Bulunulan yere göre daha geride, seviye bakımından daha alçakta olan veya daha alçakta olduğu kabul edilen (taraf, yer…): “Alt sokak.” “Alt cadde.” Merdivenin alt başından bana şamdanı tutuyor (Yusuf Z. Ortaç). Kadın, dişlerinin güzelliğini gösteren ve dudaklarının genişleyen çizgileriyle âdeta yüzün alt kısmını alan bir tebessümle gülmekte devam ediyordu (Ahmet H. Tanpınar). 12. Aynı hizâda olmayan şeylerden yere yakın olanı: “Alt raf.” “Alt çekmece.” Alt dudağını burnu hizâsına kadar kaldırıp… (Ahmed Midhat Efendi). Alt katta geçen bütün şeyleri merakla tâkip eden bir üst kat kirâcısı gibi (Ahmet H. Tanpınar). 13. Esas kabul edilen bir şeyin içinde ikinci derecede olan, daha küçük bir bölüm sayılan: “Alt cins.” “Alt sınıf.” “Alt komisyon.” “Alt kurul.” ѻ Alt alta: Birbirinin altına gelecek tarzda, düzenli bir şekilde: “Alt alta dizmek.” “Alt alta sıralamak.” Alt alta, üst üste: 1. Kâh biri, kâh öbürü altta olmak sûretiyle (birbiriyle itişir kakışır, boğuşur durumda): Yine Mûnise ile hamal çocukları gibi alt alta, üst üste boğuşuyoruz (Reşat N. Güntekin). 2. Karmakarışık: En korkuncu bütün bu şeylerin karmakarışık, nizamsız, alt alta, üst üste olmalarıydı (Ahmet H. Tanpınar). Alt başı: Bir şeyin bulunulan yere göre aşağıda veya uzakta olan tarafı : “Bizi yokuşun alt başında bekleyecek.” Alt etmek: Birine, bir şeye karşı üstünlük kazanmak, yenmek, mağlûp etmek: Fikret eskiden ağırlığı, usluluğu ve mâlûmâtı ile kardeşlerini alt etmişti (Reşat N. Güntekin). Medeniyetin barbarlığı alt etmesi şart (Cemil Meriç). Alt tarafı: 1. Bundan sonrası, gerisi: “Ben elimden geleni yaptım, alt tarafını sen düşün.” 2. Olup olacağı, nihâyet, işin şurasında: “Alt tarafı kaç paralık şey, elbette alırım dedi.” “Alt tarafı bir yabancı, bizi düşünüp üzülecek değil ya.” Alt yanı çıkmaz sokak: Sonucu ümitsiz olan meseleler için kullanılır. Altı alay, üstü kalay: İçi dışı gibi olmayan, görünüşü güzel, fakat iç yüzü böyle olmayan şeyler için kullanılır, dışı kalaylı, içi alaylı. Altı kaval, üstü şişhâne (şeşhâne): Altı üstüne uymayan, birbirini tutmayan kıyâfetler için kullanılır [Şeşhâne, namlusunun içinde altı yiv bulunan bir tüfek çeşididir; yivleri aşınarak dümdüz olmuş tüfek namlusuna da kaval denir. Yarısında atışa elverişli altı yiv bulunduğu halde yarısı kaval durumuna geldiği için altı üstüne uymayan ve bir işe yaramayan bu kabil tüfekler deyimin doğmasına sebep olmuştur]: Parmağında elmas yüzüklü kopuk / Yalın ayaklarla vuruyor topuk / Yörük ağzı ile gāyetle dilbaz / Altı kaval, üstü şeşhâne şehbaz (…). Altı üstüne gelmek:  Karışmak, karmakarışık olmak: M amafih bugün gitmediğim iyi oldu... Zehra, Bedriye ile beraber, ben de sinemaya gideydim mektebin altı üstüne gelecekti (Halide N. Zorlutuna).  Altına almak: Dövmek için yere yatırmak: Gece Burunsuz’dan çıktık. Gaz yok, mum yok, zifîrî. Aldım altıma, temizce gagaladım (Ahmet Râsim). Altına at (araba, otomobil…) çekmek: Emrine vermek, tahsis etmek. Altına etmek (kaçırmak, yapmak): Donuna veya yatağına abdestini etmek. Altında kalmamak: 1. Bir iyiliği karşılıksız bırakmamak: “Altında kalmayız, biz de elimizden geleni yaparız.” 2. Yenilmeyi hazmedemeyip karşılığını vermek: “Altında kalmadı, hemen cevâbı yapıştırdı.” Altından çapanoğlu çıkmak: Bir işte umulmadık ters ve sakıncalı şeylerle karşılaşmak. Altından girip üstünden çıkmak: Bir serveti düşüncesizce harcayıp kısa zamanda bitirmek: Nesi var nesi yoksa altından girip üstünden çıkmıştı (Reşat N. Güntekin). Altından kalkmak: Güç bir işi başarmak: Bu felâketin altından kalkacak adam değildi (Reşat N. Güntekin). Çulhagil hakkındaki kanaat şu idi: Bunun da altından kalkar (Refik H. Karay). Altından kalkamayacağım zorluk yoktur (Sait Fâik). Altından su mu çıktı?: “Ne oldu, neden yerinde duramıyorsun, neden oturmuyorsun?” anlamında kullanılır. (Çocuğun) Altını açmak: Temizlemek için bezini değiştirmek. Altını çizmek: Söylenen veya yazılan husus üzerinde dikkatle durulması gerektiğini belirtmek: Bu netîceyi de Cenâb-ı Hakk’a hamd ü senâ ile karşılayıp altını bir daha çizelim (Ergun Göze). Altını ıslatmak (kirletmek): Donuna yâhut yatağına idrarını kaçırmak, abdestini etmek. Altını üstüne getirmek: 1. (Bir şey aramak için) Bir yeri karıştırmak, didik didik etmek, aramadık yer bırakmamak: “Dolapların altını üstüne getirdim, evrâkı bulamadım.” 2. Darmadağınık etmek, karıştırıp dağıtmak: Ne diye odanın altını üstüne getirmişti (Reşat N. Güntekin). 3. mec. Düzenini bozmak: Yine mahallenin altını üstüne getirdiler (Ahmet K. Tecer). Bâzı vatan sever kişiler niçin bu memleketin altını üstüne getirmeye çalışıyorlar? (Rauf Tamer). Altta kalanın canı çıksın: Gücü yetmeyen ezilir, bırak ezilsin. Altta yok, üstte yok: Giyecek bile bulamayacak kadar zarûret içinde olan varlıksız, fakir kimseler için söylenir: Ne olacak ya! Onu da o köylü oğlanından başka kim alır? Altta yok, üstte yok (Hüseyin R. Gürpınar). Alttan almak: Bir kimsenin üstüne varmayıp bile bile yumuşak davranmak, aşağıdan almak. Alttan alta: Gizliden gizliye, el altından. Alttan güreşmek: Hiç belli etmeden, gizli gizli karşısındakini alt etme fırsatı ve çâreleri aramak, aşağıdan güreşmek. ● Altlı üstlü zf. 1. Altı ve üstü berâber. 2. Aşağılı yukarılı: “Bu altlı üstlü bir takımdı, ben yalnız eteğini aldım.” “Kardeşimle altlı üstlü oturuyoruz.”

lugatim.com/s/ALT
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp