( ﺍﻣّﺎ ) bağl. (Ar. ammā ) 1. Zıt ve aykırı hüküm ifâde eden iki cümleyi birbirine bağlar; ancak, fakat, lâkin: “Güzel kadındır, ama sevimli değil.” Her ferd cihanda birdir ammâ / Bir tâne değildir öyle hâşâ (Abdülhak Hâmit). 2. Bir hükmü kuvvetlendirir, pekiştirir [Bu anlamda yalnız ama şekli kullanılır]: “Çok güzel, ama çok güzel bir kız.” Kim görmüş, ama kim / Eleni’yi öptüğümü (Orhan V. Kanık). 3. Uyarmak, dikkati çekmek için kullanılır: “Darılırım ama.” “Ama sakın geç kalma.” İyi ama, ya düşman kavgaya başlarsa ben bulunmayacak mıyım? (Nâmık Kemal). Ama haksız da değildi hani? (Orhan V. Kanık). 4. Bir hüküm cümlesinden önce “fakat, lâkin, ancak, yalnız” anlamında kullanılır veya bu hükmü hazırlık mâhiyetinde olan ilk cümleye bağlar: Ama erkek değilmişim kim bilecek? (Nâmık Kemal). Bakmadım ammâ gözlerinin beni kavradıklarını hissettim (Refik H. Karay). Peki ama bunları bana niçin söylüyorsun? (Peyâmi Safâ). Ama boyuna da yoksulluk sözü edilmez ya (Orhan V. Kanık). 5. Buna rağmen, yine de: Ama nice müslümanlardan iyiydi (Reşat N. Güntekin). Ama yine de görmeyi çok isterim, kolay mı? İlk göz ağrısı (Orhan V. Kanık). 6. zf. Aşırılık ve hayret ifâde eder [Bu anlamda yalnız ammâ şekli kullanılır]: İşe göndermeye amma da adam aramışsınız (Nâmık Kemal). Ceketin dirsekleri de amma parlamış (Yusuf Z. Ortaç). ѻ Ama ne?: “Değil mi ya, öyle değil mi, doğrusu da bu” anlamında tasdik sözü: “Karşıdan tenkit edip duracağına biraz da yardım etseymiş ya!… –Ama ne!…” Amma (da) yaptın (ha): 1. Söylenen sözler pek inandırıcı olmadığı veya birbirini tutmadığı zaman kullanılır: “Amma yaptın, hiç o kadar pahalı olur mu?” Amma yaptın hocazâdem, ne kadar saçma bu lâf (Mehmet Âkif’ten). 2. “Hiç öyle şey yapılır mı, olur mu” anlamında kullanılır: Amma da yaptın ha! Sen erkeksin, erkekler cesâretli olur (Kerîme Nâdir). Aması (ammâsı) var: İyi, güzel, fakat gene de eksik ve herkesin bilmediği kusurlu bir tarafı var. Aması maması yok: Bir kimsenin herhangi bir konuda karşısındakine îtiraz hakkı tanınmadığı zaman kullandığı söz, fakatı makatı yok. Ammâ ki: Ammâ sözünün daha kuvvetli şekli, fakat, buna karşılık: Gittin ammâ ki kodun hasret ile cânı bile / İstemem sensiz olan sohbet-i yârânı bile (Neşâtî). Sûrette nazar eyler isen sen ile ben var / Ammâ ki hakîkatte ne ben ne de sen var (Ziyâ Paşa’dan).