( ﻋﺎﺭ ) i. (Ar. ‘ār ) 1. Utanma, utanç, hayâ, hicap: Ali Rızâ Bey’e göre bu adamın bu rezâletten sonra artık insan içine çıkamaması, hatta ârından ölmesi lâzımdı (Reşat N. Güntekin). 2. Utanılacak şey, ayıp: Nigâh-ı rağbet etmek nahl-i Tûr’a ârdır bana (Leskofçalı Gālib). Ârdır mecrûh düşmek hizmet isterken vatan (Muallim Nâci). ѻ Ar belâsı: Nâmus ve haysiyeti korumak için katlanılan sıkıntı, nâmus belâsı. Ar damarı çatlamak: Utanma duygusu kaybolmak, utanılacak şeyleri kolaylıkla yapabilecek bir hayâsızlık içine düşmek, alnının damarı çatlamak: … obur, ar damarı çatlamış, ölümden korkar olmaması ve ihtiyâcından fazla servet toplamaması şarttır (Kâtip Çelebi’den Seç.). Ar etmek: Utanmak, hicap duymak: Evinin önünden yürüdüm yoldan / Doğrulup baktın da ar ettim elden (Karacaoğlan). Tenezzül eylemez dârât-ı dehre Hikmetâ tab’ım / Aceb bir nâ-murâdım himmetimden âr eder dünyâ (Hersekli Ârif Hikmet). Ar nâmus tertemiz: Utanma duygusu bulunmayan, dolayısıyle ayıp şeyleri kolaylıkla yapabilen kimseler için kullanılır. Ar ve hayâ perdesi yırtılmak: Utanma duygusunu kaybetmek, utanç duyulan şeyleri çekinmeden yapabilecek duruma gelmek. Ar yılı değil kâr yılı: Bir kimsenin eğri doğru demeden, utanıp sıkılmayı bir tarafa bırakarak yalnız menfaatini düşündüğü durumlarda kullanılır. Ârına dokunmak: Gücüne gitmek, ağır gelmek, haysiyetine dokunmak. Ârından ölmek: Utancından ölecek duruma gelmek, çok utanmak.