İlişkililer Ağız · ağız II · zavurt · ağız I
Açıklama
yanağın ağız boşluğu
İlişkililer Ağız · ağız II · zavurt · ağız I
yanağın ağız boşluğu
Ardından gelebilecekler: t ile başlayan 1.960 sözcük →
Öncesine gelebilecekler: a ile biten 2.191 sözcük →
“avurt” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...
Yanağın ağız boşluğu hizasına gelen bölümü
Birleşik sözler: avurt ünsüzü, avurt zavurt, art avurt, ön avurt
Yanakların elmacık kemiğinden çene kemiğine kadar olan ve ağız boşluğu hizasına gelen kısmı.
İng. cheek, pouch · Fr. Jone · Alm. Wange
Azerbaycan Türkçesi: ovurd; Türkmen Türkçesi: ovurt; Gagauz Türkçesi: aurt; Özbek Türkçesi: lunc; Uygur Türkçesi: qovuz;Tatar Türkçesi: aňqaw; Başkurt Türkçesi: urt; Kmk: uwurt; Krç.-Malk.: uwurt; Nogay Türkçesi: uwirt;Kazak Türkçesi: jak kuwısı; Kırgız Türkçesi: caaktın art cagı; Alt:: oos içinde t'aak aldı boş t'er;Hakas Türkçesi: oort ~ naah îstîndegî pos çir; Şor Türkçesi: aksı içinde naak sögüniň poş çeri;Rusça: zaşçyoçnoye prostranstvo
‘yanağın ağız boşluğu hizasına gelen bölümüʼ
Ağızlarda ağurt olarak da geçer.
~ Az ovurd. Günümüzde ōrd olarak da kullanılır. -Tkm ovurt 1. ‘ağız, ağız boşluğuʼ; 2. ‘yudumʼ. -Nog uvırt 1. ‘yanak, avurtʼ; 2. ‘ağız boşluğuʼ. -Kklp urt. -Krg ūrt ‘yanağın iç bölümünün ortası’. -Bar aurt ‘avurtʼ. -Tel, Alt urt ‘avurtʼ. -Tel ūrt. -TatK urt. -Bşk urt. -Sag, Koy, Kaça, Şor ort.
Eski Türkçede adurt olarak geçer.
Kökünü bilmiyoruz. Ramstedt (NyK 42: 236; KWb 292b) Moğolca ouçi, oğuçin biçimleriyle karşılaştırmıştır. Räsänen (V 9a) Ramstedtʼin karşılaştırmasını ? işaretiyle vermekle yetinmiştir. Clauson (ED 65a) belli başlı verileri saymış, Sevortyan (ÊSTJa 1974, 67, 407-409) ap-, op- gibi köklerden yola çıkarak birtakım etimolojik açıklamalar yapmıştır. Son olarak Sevortyan Türkçe avurt ~ ovurt biçiminin Moğolca karşılığı olarak ouçi biçimini vermiş, Ramstedtʼin Kalmıkça sözlüğüne göndermede bulunmuştur.
“avurt” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...
i. (Eski Türk. aḏurt ; kökü belli değildir) 1. Yanakların iç kısmındaki boşluk: Birden son lokmalar avurdumuzda, durduk (Yusuf Z. Ortaç). Bir yandan dişlerinin arasında kalmış yemek artıklarını şahâdet parmağını avurdunda kürek gibi dolaştırarak bir kenara toplayıp yutar (Sâmiha Ayverdi). 2. teşmil. Yanak: Bîçârenin avurduna birkaç yumruk indirdim (Hüseyin R. Gürpınar). ѻ Avurt etmek (satmak): Böbürlenmek: İşte şuna bâri avurt satayım (Ahmed Vefik Paşa). Avurt zavurt: Böbürlenme, kurum satma, tafra. Avurt zavurt etmek: Büyüklük taslamak, yüksekten atmak, böbürlenmek. Avurdu (Avurduna) çökmüş (geçmiş, göçmüş): Çok zayıflamış. Avurdunda büyümek: Ağzındaki lokmayı büyümüş gibi hissetmek, yutamaz olmak, ağzında büyümek: Vezir parmakları boğazımıza dizilir, güllâçlar avurdumuzda büyürdü (Rûşen E. Ünaydın). Avurdunu (Avurtlarını) dişlemek (ısırmak, kemirmek, yemek): Yanaklarının iç kısmını ısırarak hiddetini, sıkıntısını yenmeye, belli etmemeye çalışmak: Adam, heyyi hey diye bağırmamak için avurtlarını dişliyordu. Bu sözü avurtlarını kemire kemire içinden geçiren yüz binlerce Mitinyalı vardı (Târık Buğra). Avurdunu doldurmak (şişirmek): Ağzının içini yemekle, içecek bir şeyle veya dumanla doldurmak, şişirmek: Bir kaşık pilâvla avurdunu doldurduktan sonra… (Burhan Felek).