( ﺑﺎﺭﻭﺕ ) i. (Fars. bārūt < Yun.) Kayaların parçalanması, binâ, köprü vb. yerlerin tahrîbi, ateşli silâhlarda merminin veya güllenin fırlatılması gibi işlerde kullanılan, güherçile, kükürt ve kömür tozundan ibâret patlayıcı madde: Baruta, kurşuna yazık değil mi? (Nâmık Kemal). Barut kokusu ve top velvelesi onu çeker (Cenap Şahâbeddin). Taş ocaklarında barut deliği açanların küsküsü gibi sert (Refik H. Karay). ѻ Barut fıçısını ateşlemek: Tehlikeli bir olayın patlak vermesine sebep olmak, kavga zemîni hazırlamak: Küçük hanım ise barut fıçısını ateşlediğinden habersiz, mûtat keyfini sürerken (…) aklınca Sâlih Bey – Neveser Kalfa cephesine gözdağı vermek isterdi (Sâmiha Ayverdi). Barut gibi: 1. Çabuk parlayan, kolay öfkelenen, sert mizaçlı, sinirli: Dümbüllü İsmâil sert, aksi, barut gibi adamdır (Fahri Celâl). 2. Çok acı veya ekşi: “Barut gibi sirke.” Barut kesilmek: Aşırı derecede öfkelenmek, çok kızmak. Barut kokusu gelmek: Çatışma veya savaş çıkma ihtimâli olmak. Barutla oynamak: mec. Sonucu çok tehlikeli olabilecek bir işle uğraşmak.