Sözlük › İ › it

it

dey.a. mec.

İlişkililer intim · küçük -ğü · köpek / köpeği bağlasan durmaz (bir yer) kayıp söz. Çok kötü bir yeri anlatmak için kullanılır.

Açıklama

  1. 1. Köpek.
  2. köpek it anasını tanımaz kalıp söz

Örnek

İnsan kaçarsa itler saldırır emmi / Dik duran insan, iti yıldırır emmi / Hele yiğitçe bir hücum eyle de gör / İtler de, sahibi de çıldırır emmi...,
Abdürrahim Karakoç 2. mec. Hakaret amaçlı kullanılır aç it fırın yıkar
Anadolu'da bir söz var kediyi sıkıştırırsanız yüzünüzü cırmalar ya da aç it fırın yıkar.
itin götüne sokmak veya itin götüne sokup çıkarmak
İtin götüne soktu çıkardı, sıçtı sıvadı.
28 Şubat'ın sivil ve zinde güçlerinin de toparlanacağı zamanı sabırsızlıkla bekliyorum. İtin götüne girmiş vaziyetteler şu anda de[ğil] mi?
Şairle alay etmelerine bile gerek yoktu, çünkü içkinin etkisiyle şunları sabuklayan zilzurna adam, zaten itin kıçındaydı.
itin var açlığı var rahatlığı Güzin Gedikli
iti öldürene sürütürler çığırından çıkmış olan bir işin düzeltilmesi, bu işe yol açan kimseye düşer.
Ana fikrin ana fikri: Doğru söyleyenin dokuz köyden kovulduğu toplumlarda, iti öldürene sürütürler! Başbakana Kıbrıs brifingi Erbakan: Rumlar bizden izinsiz AB'ye giremez.
İt kuyruğu ütü tutmaz dey. Oltu bazı şeyler tabiatı icabı iyi, güzel olamazlar, eğitilemezler Zeki Koçak
it kursağı yağ götürmez atasözü layık olmayan değerli bir şeyin kıymetini bilemez. A A Yörük
itoğlu it
Zenci gibi simsiyah olmuş, hâlâ yanmaya çalışıyor itoğlu it!...
itin şeriatı değnek dey. kanun, ilke, ahlaktan anlamayanların tek korkusu şiddet görmektir*. EkşiS
Salahattin Bey tekrar düşünmeye daldı. Kızını kendine anlatılan şekilde bir ite vermek mecburiyetinde kalacağını aklı almıyordu.

Kaynak Ekşi Sözlük | M Aksoy, 23.03.2013 | Sokaktan, 29.10.2024+ | MSA, 01.05.2012 eposta. | İ O Anar, GK, 74 | Dinç Tayanç, C, 02.12.1996 | T Aral, SÖ, 123 | Sabahattin Ali, Kuyucaklı Yusuf, 57

Kişi İhsan Oktay Anar · Dinç Tayanç · Tekin Aral · Sabahattin Ali

Yıl/Tarih 23.03.2013 · 29.10.2024 · 01.05.2012 · 25.09.2015 · 02.12.1996 · 18.08.2016 · 22.08.2016

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları intim küçük -ğü
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Eş ve yakın anlamlılar (12 sözcük)

“it” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “it” ile ilişkili sözcükler

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

köken / yönelim (< >)İT ve/||/<>/> BİT

İtle yatan, bitle kalkar.

fark (ile)İT ile İT

Köpek. İLE İleri doğru devinim kazandırmanın buyruk kipi.

fark (ile)ASTEROID ile METEOR/İT

Güneş etrafında dönen kayalık ve metalik gök nesneleridir. İLE Geceleri gökyüzünde "ateş küresi" ya da "akan yıldız" biçimde görülen nesne. [Yeryüzüne çarpanlarına göktaşı/meteoroit denir]

yerine / değilIT yerine O, ONU

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: t ile başlayan 1.960 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: i ile biten 2.818 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“it” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. ► köpek

2. Aşağılık niyetlerle yaltaklanan veya davranışları kötü olan kimse için kullanılan bir sövgü sözü

Birleşik sözler: itayağı, itboğan, itburnu, it canlı, it dalaşı, itdirseği, it elli, it hıyarı, it kopuk, itkuyruğu, itoğluit, it üzümü, ekin iti

Etimoloji Sözlüğü

‘köpek’

~ Az it. -Tkm it. -TatK it. -Blk it. -Nog iyt. -Kklp iyt. -Kzk it. -Krg it. -Özb it. -Türki işt. -SUyg eşt, işt, ışt. -Hal īt. -Tar it. -Alt, Tel, Şor, Kuğ, Sag, it. -Sal işt. -Tuv ıt. -Yak ıt. -Çuv yıtă, yıt. Başındaki y- sonradan türemiştir.
Eski Türkçeden başlayarak kullanılır. Orta Türkçede ıt olarak geçer.
Salarca, Sarı Uygurca gibi diyalektlerde geçen işt (~ ışt) biçimlerinde gördüğümüz -ş-’ler sonradan türemiştir. Bu diyalektlerde buna benzer ikincil -ş-’ler birçok yerde göze çarpar (Bang: KSz 18: 28; Pelliot: JA 1925; Jarring: Studien 124; Menges: ArOr 11: 16; Räsänen: LTS 161).
Eski verilerin tanıklığına göre ıt biçiminden yola çıkmak gerekir. Bu biçimin sonradan it’e çevrildiği anlaşılıyor. Eski ve yeni diyalektlerde it (< ıt) sözünün yaygın olarak kullanıldığını görüyoruz.
Buna karşılık it yanında geçen köpek sözü Türkçe, Türkmence, Karakalpakça, Özbekçe gibi diyalektlerde kullanılır. bk. köpek.
Şorca, Sagayca, Koybalca gibi birkaç diyalektte kullanılan aday biçimi düşündürücüdür. Radloff ’un aday’ı it biçimiyle birleştirmesi yanlıştır.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“it” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

İT

i. ( Eski Türk. ıt ) 1. Köpek. 2. mec. Aşağılık, âdî, serseri, edepsiz kimse. ѻ İt canlı: Çok dayanıklı, eziyet ve sıkıntılara dayanan (kimse). İt derneği: Çok gürültülü, haydut ve serserilerin barındığı yer. İt dişi domuz derisine: İkisi de birbirinden beter olan iki kişi arasında çıkan anlaşmazlıktan duyulan memnûniyeti anlatır. İt gibi çalışmak: Çok fazla çalışmak, gücünün sonuna kadar çalışıp çabalamak: Fakat o dar zamanda geviş getirmiyorlar. Affedersiniz, it gibi çalışıyorlar (Burhan Felek). İt ite buyurur, it de kuyruğuna: Kendisine söylenen bir işi yapmayıp bahâneler bularak başkasına yaptırmaya kalkan kimseler için söylenir. İt izi at izine karışmak: İşler ayırt edilemeyecek şekilde karmakarışık olmak, at izi it izine karışmak. İt kopuk: Terbiyesiz, aşağılık kimseler. İt oğlu it: “ Edepsiz, serseri, ahlâksız” anlamında hakāret sözü: Tamam… tamam tâ kendisi. Ulan vay it oğlu it, nereden çıktı bu?… (Bediî Fâik). İt soyu: “Alçak, soysuz” anlamında küfür sözü, köpek soyu. İt sürüsü kadar: Gereğinden çok, çok kalabalık, köpek sürüsü kadar. İte atsan yemez: (Yiyecekler için) Köpeğin bile yemeyeceği kadar kötü ve lezzetsiz, köpeğe atsan yemez. İte ot, ata et vermek: Bir şey verirken isâbetsiz hareket etmek: At önünde et vardı / İt ot yemez ağlardı / Otu ata yedirdim / Eti ite yedirdim (Ziyâ Gökalp). İti an, çomağı (değneği) hazırla: Kendisinden bahsedilen kimse lâfın üstüne geldiği zaman şaka yollu söylenir, köpeği an, çomağı hazırla. İti öldürene sürütürler: Hatâyı kim yapmışsa onun düzeltmesi gerekir, köpeği öldürene sürütürler. İtin ayağını taştan mı esirgiyorsun?: Güç ve yersiz bir iş yapmak isteyen değersiz bir kimseye acımanın gereksiz olduğunu ifâde eder, bırak biraz eziyet çeksin. İtin kıçına sokmak: Bir kimseye ağır sözlerle hakārette bulunmak. İtle harara girmek: Şirret ve kavgacı bir kimse ile berâber olup iş yapmak, köpekle harara girmek.

lugatim.com/s/İT
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp