Sözlük › P › pul

pul

a.pul*eski

İlişkililer pullu · pulsuz · pullanmak · pulluk · pullamak · değersiz · madenî

Açıklama

1. Eskiden kullanılan küçük mâdenî para, kuruşun küsûrâtından biri. 2. mec. değersiz veya az değerli şey.

Örnek

Gönül geçe nasihatla her demin / Muhanet babına basma kademin / Emsaliye konuşmayan âdemin / Olur altun ismi pul yavaş yavaş.
Yaktın yandırdın beni / Zalım aldattın beni. / Ne dedim de darıldın / Bir pula sattın beni?

Kaynak Geredeli Âşık Figanî, 1994, 37 | Davut Sularî

Kişi Geredeli Âşık Figanî · Davut Sularî

Yıl/Tarih 1994

Anlam/Değer ilişkileri

Doğrudan ilişkili sözcükler pullamak pullanmak pullu pulluk pulsuz
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (6 sözcük)

“pul” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

eşit (=) birbirine eşit

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “pul” ile ilişkili sözcükler

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)PUL ile PAYET

... İLE Giysi vb. işlemek için kullanılan küçük, pırıltılı pul.

fark (ile)SCALE/ÉCAILLE/SCHUPPEN/PUL ile/||/<> ÉCAILLE/PUL/SADEFE

alt deri ya da üst-deriden meydana gelmiş olan küçük yassı safihacıklar; örnek: Balık pulu. | Kemiksel ya da boynuzsal bir maddeden ya da kitinden yapılmış olan ve dışa doğru büyümüş olan çıkıntılar; örnek: Sürüngen pulu. @@ (zooloji)

yerine / değilDERİ değil PUL

... ile/ve/değil SEFAT

yerine / değilPUL değil İNCE VİDA
fark (ile)PUL ve/||/<> KONFETİ ve/||/<>

... VE/||/ Düğün, balo vb. eğlencelerde, spor karşılaşmalarında serpilen, küçük yuvarlak pul biçiminde kesilmiş renkli kâğıt parçaları.

köken / yönelim (< >)PUL ile/ve/ne yazık ki/||/<>/> KUL

Varsa pulun, cümle âlemdir kulun.

eşit (=)PUL = KABUK
eşit (=)PUL = BONCUK

Kadın başörtülerinin kenar kısımlarına süs olarak dikilen ufak, yuvarlak, parlak tenekecikler. (Uluğbey *Senirkent -Isparta; *Bozüyük -Bilecik; *Seyitgazi -Eskişehir; Güllüce *Gümüşhacıköy -Amasya)

yerine / değilALTIN yerine PUL

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: l ile başlayan 432 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: p ile biten 163 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“pul” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

Köken: Farsça pūl

1. Posta parası karşılığı mektup zarfı, kartpostallara ve damga resmine karşılık kâğıtlara yapıştırılan, basılı küçük kâğıt parçası

2. Bazı giysilerde süs olarak kullanılan parlak, incecik, genellikle metal levhacık

3. Tavla oyununda kullanılan, plastik, tahta vb.nden yapılmış yassı yuvarlak levhacık

4. Vida, cıvata vb. şeylerin boynuna geçirilen, ortası delik metal levhacık

5. Propaganda amacıyla kullanılan yazılı küçük kâğıt

6. Küçük ve ince tabakacıklar

7. Üzerinde bulunduğu organa yapışık, biçim ve yapıca çok basit yaprakların her biri

8. Balıkların, sürüngenlerin ve bazı kuşlarla memelilerin vücudunu kaplayan boynuzsu, sert levhacık

9. Akçeden küçük metal para

Birleşik sözler: pul biber, pul kanatlılar, pul kaya, pul koleksiyoncusu, pul koleksiyonculuğu, pul pul, pul şişe, para pul, anma pulu, damga pulu, denetim pulu, evren pulu, posta pulu, taksa pulu

Biyoloji Terimleri Sözlüğü, 1998

I. Alt deri veya üst deriden meydana gelmiş olan küçük yassı yapılar. Örnek: Ganoyit, ktenoyit, kozmoyit, plâkoyit pul gibi balık pulları. 2. Kemiksel ya da boynuzsal bir maddeden ya da kitinden yapılmış olup dışa doğru uzamış olan çıkıntılar. Örnek: Sürüngen pulu. 3. Kelebeklerin kanatlarındaki desenleri meydana getiren renkli yapılar. 4. Bitkilerde epidermisten oluşan yassı küçük yapılar.

İng. scale · Fr. écaille · Alm. Schuppen

Metalbilim İşlem Terimleri Sözlüğü, 1972

Katı yapıdaki çözünük gazların yapıdan çıkması sonucu, çeliğin yüzeyinde oluşan pul biçimli yüzey çıkıntısı.

İng. flake · Fr. flocon · Alm. Flocke

Orta Öğretim Terimleri Kılavuzu, 1963

bk. kabuk.

Yerbilim Terimleri Sözlüğü, 1971

Bir örtünün ilerleme sırasında kırılmasıyle, temelindeki oluşukların örtüdeki daha genç katmanların üstüne gelmiş dilimleri. (Kayaçtan ayrılmış kabuksu ince parçalar.)

Eski Harşef · İng. Dislodged slices, flack, scales · Fr. écailles · Alm. Schuppen, Verschuppungen

Zanaat Terimleri Sözlüğü, 1976

Kadın başörtülerinin kenar kısımlarına süs olarak dikilen ufak, yuvarlak, parlak tenekecikler. (Uluğbey *Senirkent -Isparta; *Bozüyük -Bilecik; *Seyitgazi -Eskişehir; Güllüce *Gümüşhacıköy -Amasya)

Zooloji Terimleri Sözlüğü, 1963

1. alt deri ya da üst-deriden meydana gelmiş olan küçük yassı safihacıklar; örnek: Balık pulu. 2. Kemiksel ya da boynuzsal bir maddeden ya da kitinden yapılmış olan ve dışa doğru büyümüş olan çıkıntılar; örnek: Sürüngen pulu.

İng. scale · Fr. écaille · Alm. Schuppen

Etimoloji Sözlüğü

eskimiş ‘akçeden küçük para’ / ‘giysilerde süs olarak kullanılan, ortası delik metal levhacık’ / ‘balıkların vücudunu kaplayan boynuzsu levhacık’ / ‘tavla oyununda kullanılan yuvarlak levhacık’ / ‘posta parasına veya damga resmine karşılık mektuplara ve kâğıtlara yapıştırılan küçük kâğıt parçası’ / ‘vida ve cıvataların boynuna geçirilen, ortası delik metal levhacık’

~ Az pul 1. ‘metal veya kâğıt para’; 2. ‘sermaye, kapital, servet’; 3. ‘bazı balıkların üzerindeki boynuzsu levhacık’.
< Far pul ‘küçük para’ -Türkçede pul başlangıçta ‘küçük para’ olarak kullanılmıştır. Diğer anlamlar Türkçede gelişmiştir. İtalyanca bollo ‘posta pulu, damga pulu’ adıyla birleştirilmesi yanlıştır.
Türk diyalektlerinde ‘balık pulu’ olarak kastırık adı geçer: Şor, Sag, Blt kastırık. Şorca kastırık ‘kozalak’ anlamını da kazanmıştır. ‘Para’ anlamındaki tenge diyalektlerde ‘balık pulu’ olarak da kullanılır: Tkm teŋŋe ‘balık pulu’. -TatK teŋke.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“pul” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

PUL

i. ( Türkçe olmayan bu kelimenin aşağıdaki çeşitli anlamları farklı köklere dayanmış olmalıdır; ancak etimolojileriyle ilgili kesin bir sonuca varılamamıştır ) 1. Posta parasına ve damga resmine karşılık mektuplara ve evrâka yapıştırılmak üzere devletçe bastırılan ve belli bir ücret ödenerek alınan arkası yapışkan küçük kâğıt parçası: “Posta pulu.” “Damga pulu.” Nâmıma iki mektup aldım, pullara baktım (Yahyâ Kemal). Elli lira. Sekiz de pul parası (Burhan Felek). 2. Eskiden kullanılan küçük mâdenî para, kuruşun küsûrâtından biri: Yâr olursa eğer lutf-ı Hudâ bir kula / Bir pula muhtâc iken dehre olur pâdişâh (Şâhin Giray’dan). Hayır dedi, hazîneden bir pul almam (Ömer Seyfeddin). Uçacakmış gibi hafif ve incecik pulun zamânında değeri karşılığında satın alma gücünün ne olduğunu o pulu gösteren akrabam dahi bilemiyordu (Sâmiha Ayverdi). 3. İşlemelerde kullanılan parlak, ortası delik, küçük, çok ince mâden, jelatin veya sedeften levhacık: “Pul iğnesi.” “Pul işlemek.” Bu sitil örtüleri dâire şeklinde olur, kadife veya atlas üstüne sırma, gümüş veya altın pulla işlenir (Sâmiha Ayverdi). 4. Kemik, boynuz, tahta veya plastikten yuvarlak ve yassı tavla taşı. 5. Takıldığı yere iyi uyması, sağlam tutması için vida, civata vb.nin boynuna geçirilen ortası delik mâdenî levhacık. 6. Balıkların ve sürüngenlerin vücûdunu kaplayan boynuzsu sert levhacık: Her pulu bir dâğ-ı âteş-nâk olur mâhîlerin / Ger semûm-ı kahrı olsa rûy-ı deryâya revan (Nef’î’den). 7. Kumaş üzerindeki zeminden farklı renkte yuvarlak benek: Kumaşın zemîni lâcivert olup beyaz pulları vardır (Şemseddin Sâmi). ѻ Pul pul: Küçük, ince parçalar hâlinde: Nefti boyaları pul pul dökülmüş (Yusuf Z. Ortaç). Deniz, bu Japon fenerinden dökülen ışıklar altında ıslak parıltılarla, büyük bir balık sırtı gibi pul pul yanıp sönüyor (Yusuf Z. Ortaç).

lugatim.com/s/PUL
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp