Sözlük › Y › ya

ya

ünlem

İlişkililer iyi ya

Açıklama

  1. 1. 'Piyasalar'mış! Kim ya bunlar?
  2. iyi ya öyleyse
  3. 1. Şaşma, şaşkınlık bildiren bir söz. 2. gerçekten.

Örnek

2. Ama 'Gel zaman git zaman'... Bunaldı; işim gücüm yoktu, hani ele güne muhtaç değildim ya, yaslanmış, paslanmış biriydim.
İyi ya' diye atıldı gencimiz, 'zor olanın peşinde koşmak daha çok erdem gerektirmez mi?'
Yaa... Demek 15 yıldır evlisiniz, peki neydi o öpüp koklaşmalar... Bizi mi yiyordunuz? ... Hihahoo.
Bir kız, bir oğlan büyüyordu; ben mebus oldum; ikinci ihtilalde mebusluğumu yemediler, ama, ben, kendi partime 'askerlere dikkat, bizi yiyecekler' demiştim; neden ama, nereden biliyordum'
1 "Böyle sokağın ortasında henüz yeni tanıştığı bu genç kızla konuşmak Bülent için, bütün hayatında yaptığı en cüretkar bir hareketti. Ya bu güzel, sevdalı işçi kıza gelince, o da peri hikayelerinde, arkasında uşakları, lalaları olduğu halde gelen şehzadenin evlenmek teklifinde bulunduğu çoban kızı gibi kendini kaybetmiş, heyecanlı, çılgın bir hale gelmişti."
2 "Bu korkunç hastalık bilhassa gençlere musallat oluyor ve bünyesi hafif olanlar için pek korkunç bir hal alıyordu. Eğer ya bu hakikaten o hastalık ise? Aman Allahım! Eğer bu hastalık, tifo ise?"
"Soluğu pek muntazam değil ama bana kâfi. Yaşıyor ya! Allaha şükürler olsun! Burada kimse beni duyamaz, sesimi yükseltiyorum: -Hikmet! Hikmet! Benim!" / "-Ama yaralısınız... -Zaten elimi kolumu bağlıyan bu ya. Tabancam boş, bütün İstanbula haber verdiler 1954, 37
ihtimali bildirir. "-ya yakalınırsan... Düşündün mü bunu? Söyle, yakalanırsan ne yaparsın?"

Kaynak Ü Kıvanç, T, 13.08.2011 | Reha Mağden, 2005, 60 | Reha Mağden, 2005, 163 | R Erer, Leman, 10.03.2010 2. Harcamak | Reha Mağden, 2005, 139 | Saliha Öz, 27-28 | Saliha Öz, 60 | Kaptan Paşa, 1954, 34/38

Kişi Ümit Kıvanç · Reha Mağden · R Erer · Saliha Öz · Kaptan Paşa

Yıl/Tarih 13.08.2011 · 2005 · 10.03.2010 · 1954 · 1954

Köken ailesi

Arapça yā kökünden gelen 8 sözcük:

yahuyâlelyâsinbe yavyallahyalelliyayınispi

Köken ailesinin tümünü göreyim... →

Farsça yā kökünden gelen 5 sözcük:

veyayahutveyâhutya ... ya ...

Köken ailesinin tümünü göreyim... →

“ya” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “ya” ile ilişkili sözcükler

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)YA ... ile ... YA ...

Tümce başında. İLE Tümce içinde, sözcük öncesinde.

fark (ile)YA ile YA

Bazı duyguları güçlendirmek amacıyla tümcenin başında ya da sonunda kullanılır. | Bir şeyi onaylamada, "evet" anlamında kullanılır. İLE Birinden birinin olacağı sanılan iki iş için kullanılır. | Tümce başında, "evet" anlamında olumluluk…

fark (ile)YA, YA DA ile/<> HEM, HEM DE ile/<> HEM, HEM DE | NE, NE DE

Kul - Tanrı İLE İnsan. İLE İnsan Tanrı.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: a ile başlayan 2.674 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: y ile biten 135 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“ya” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük (1)

Şaşma, şaşkınlık bildiren bir söz

Güncel Türkçe Sözlük (2)

1. ► evet

2. Gereklik ve onay bildiren cümlelerde yargının onaylandığını bildiren bir söz

3. Cevap niteliğinde olan cümlenin sonuna getirildiğinde asıl yargının arkadan gelen cümle ile anlatılacağını belirten bir söz

4. Bazı çekimli fiillerden sonra gelerek anlamı pekiştiren, kuvvetlendiren bir söz

Güncel Türkçe Sözlük (3)

Köken: Arapça yā

“Ey, hey” anlamlarında bir seslenme sözü

Güncel Türkçe Sözlük (4)

Köken: Farsça yā

1. Bir düşüncenin karşıtı düşünülürken kullanılan bir söz

2. Bilinen, görülen, hatırlanıp anlatılan bir olay dolayısıyla da sorulan başka bir konu için kullanılan bir söz

3. Bir düşüncede sıra ile yer alan ayrı cins ögelerden biri ötekilerden üstün görüldüğünde “hele, özellikle” anlamlarında kullanılan bir söz

Birleşik sözler: ya da, yahut, ya ... ya ..., veya

Edebiyat ve Söz Sanatı Terimleri Sözlüğü, 1948

(Çince) Çin mandarinlerinin veya aydınlarının yazdığı şiirlere verilen ad.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“ya” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

YA

ünl. 1. “Evet” anlamında kullanılır [İlk üç mânâda a uzundur]: “Ekmek de alayım mı? Ya, ne kadar iyi olur.” Eskici hem çalışıyor hem de ara sıra, “Ha! Ya, öyle mi?” gibi dinlediğini bildiren sözlerle onu söyletiyordu (Refik H. Karay). Ya! Eh!… Pekâlâ (Peyâmi Safâ). 2. Şaşkınlık ve hayret bildirir: “Ya, duymamıştın değil mi?” “Ya, ne kadar zenginmiş!” 3. Tasdik bildirir, peki: “Ya, öyleyse siz de gidin.” 4. Çekimli fiillerden sonra gelerek anlamı güçlendirir: Allah o kadar güzel bir vücûdun içinde hıyânet saklamaz ya! (Nâmık Kemal). Mezarını olsun öğreniriz ya! (Nâmık Kemal). Ay, üstüme iyilik sağlık, bu da lakırdı mı ya? (Hüseyin R. Gürpınar). 5. Emir cümlelerinin sonunda hükmün onaylandığını bildirir: “Biz artık gidelim mi? Gidin ya!” “Fiyatını da soralım mı? Sorun ya!” 6. -e eki almış dilek-şart kipinden sonra gelerek anlamı daha da kuvvetlendirir: “Çalışsana ya.” “Görsene ya.” ♦ bağl. 7. Cevap durumundaki cümlelerin sonunda “fakat, ancak” anlamında kullanılır: “Sınava girdin mi? Girdim ya, kazanamadım.” “Dükkânına gittin mi? Gittim ya, orada yoktu.” 8. Soru cümlelerinin başında anlamı güçlendirir: “Kiminiz yüzmeye, kiminiz pikniğe gidiyorsunuz, ya ben?” İyi ama, ya düşman kavgaya başlarsa ben bulunmayacak mıyım? (Nâmık Kemal). Ya sizin Türkiye için bildikleriniz nedir? (Refik H. Karay). Ya bizzat kendi düşüncenin, sakat ve zâlim bir fikr-i sâbitin mahsûlü ise?… (Ahmet H. Tanpınar). 9. Bir şeye âit hususlar sayılırken özellikle belirtilmek istenen husûsun başına getirilir: “Onun çalışkanlığına, bilgisine, görgüsüne diyecek yok, ya nezâketi!” “Suyu, havası, ya denizleri!” 10. Soru anlamı taşıyan cümlelerde ihtimal bildirir: “Gidelim diyorsun, ya paran yetmezse?” Ya benden sonra bir başkasını severse? (Nâmık Kemal). ѻ Ya … ya (da, veya, yâhut): İki kelimeyi, iki kelime öbeğini veya iki cümleyi birbirine bağlar: Elbette; ya çıldırırdım ya kendimi öldürmeye mecbur olurdum (Nâmık Kemal). Tuna kenarının neresini karıştırsanız içinde ya babanızın ya kardeşlerinizin bir kemiği bulunur (Nâmık Kemal). Ya bir menekşe veya bir kamelyadır solgun (Hüseyin Sîret). Ya her şey dev gibidir yâhut her şey cücedir (Câhit S. Tarancı). Ya bu deveyi gütmeli, ya bu diyardan gitmeli: Buranın şartlarına uyup bu işi yürütmek gerek, aksi halde buradan ayrılıp yeni bir yer aramalı: Yapılacak başka şey yok ki, ya bu deveyi güdersin, ya bu diyardan gidersin (Reşat N. Güntekin). Beni tâzip için arkadaşına söylediği şu sözü kendime tekrarlıyordum: “Ne yapalım dostum, ya bu deveyi gütmeli, ya bu diyardan gitmeli” (Sâmiha Ayverdi). Ya buna ne buyrulur?: Bir şeyin aksini gösteren durumlar karşısında kullanılır, buna ne buyrulur?: “Çok iyi ahlâklıdır diyordun, fakat gelinine iftirâ atmış, ya buna ne buyrulur?” Ya dayak yememiş ya sayı bilmiyor: Tahmîninde yanılan ölçüsüz kimseler için söylenir. Ya devlet başa ya kuzgun leşe: 1. “Otoritenin bulunmadığı yerde anarşi hâkim olur” anlamında söz. 2. Büyük bir başarıya erişmek için yok olma tehlikesini göze alma durumunu anlatır: Biri kovulacak, ölecek de iki adım ileri gideceksin. Onun için “ya devlet başa ya kuzgun leşe” dedim, kendimi bu kāfileden, yâni Altın Yaprak Anonim Şirketi’nden dışarı attım (Reşat N. Güntekin). Ya hep ya hiç: Aza râzı olmayıp bir şeyin tamâmını isteme durumunu anlatır: Ya hep ya hiç! O zamanki düşüncesi buydu (Ahmet H. Tanpınar). Ya herrü ya merrü: [ Herrü , merrü kelimeleri ses taklidi olmalıdır] İyi ihtimal de var kötü ihtimal de, her ikisini de göze alıp ne olursa olsun diyerek işe girişmek gerek, ya batarız ya çıkarız: İçiniz sultânım dedim, ihtiyâcınız var. İçiniz de dansa kalkalım. Ya herrü ya merrü, olacağın önüne geçilmez (Refik H. Karay). Yâ hey: Coşkunluk ve sevinç anlatır. Ya huyundan ya suyundan: Bir kimsede âilesinin, yanında bulunduğu kimsenin veya oturduğu yerin özelliklerine rastlandığı zaman kullanılır. Yâ nasip: Bakalım ne nasip olur, Allah ne kısmet eder: Gelini ata bindirmişler, yâ nasip demiş (Atasözü – Ö.T.S.). Ya var ya yok: (Sayılabilen, ölçülebilen şeyler için) Aşağı yukarı, yaklaşık: Sekiz kişi ya var ya yok (Sait Fâik).

lugatim.com/s/YA
YÂ

( ﻳﺎ ) ünl. (Ar. yā ) Ey: Hayrola yâ şeyh? (Refik H. Karay). ѻ Yâ Allah: Bir işe başlarken güç kazanmak için söylenir. Yâ Rab – Yâ Rabbi: “Ey Allahım, ey Rabbim, ey Tanrım” anlamında olan bu söz Allah’tan yardım isteme, şaşkınlık, korku vb. durumlarda ve Allah’a sığınma ifâdesi olarak kullanılır: Yâ Rabbi, bu inanılacak mûcize mi idi? (Cenap Şahâbeddin). Yâ Rabbi, bu çocuğun hâli ne olacak? (Reşat N. Güntekin). Günlerce ne gördüm ne de bir kimseye sordum / Yâ Rab hele kalp ağrılarım durdu diyordum (Yahyâ Kemal). Yâ Rab! Sen de bilirsin ki / Bir sen varsın bana yakın (Câhit S. Tarancı). Neler de bilirmiş bizim bu insanlarımız yâ Rabbi! (Târık Buğra). Yâ sabır (sabur): [Aslı, Allah’ın sıfatlarından olan “çok sabreden” anlamındaki sabûr kelimesidir] Sabredilmesi gereken güç durumlarda kullanılır. Yâ sabır (sabur) çekmek: Bir sıkıntıya sabrederek katlanmak, tepki göstermemeye, kendini tutmaya çalışmak: Adanalı güzel oğlan yâ sabur çeker, yumruğun tam sırası diye düşünür (Târık Buğra).

lugatim.com/s/YÂ
YÂ – YE

( ﻯ – ﻳﺎﺀ ) i. (Ar. yā’ > ye ) Arap alfabesinin yirmi sekizinci, Türkler’in İslâmiyet’i kabullerinden 1928 harf inkılâbına kadar 9 – 10 asır boyunca kullanmış oldukları alfabenin otuz birinci harfi ve bu harfin adı [Ebced hesâbında değeri 10’dur]. ● Yâyî ( ﻳﺎﻳﻰ ) sıf. (nispet eki -і ile yā’і > yāyі ) Yâ harfiyle ilgili: “Ecvef-i yâyî.”

lugatim.com/s/YÂ – YE
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp