Sözlük › Y › yağ

yağ

a.

İlişkililer karınca (yumurtası) yağı · karınca yağı · yılan yağı · yağlık -ğı · yağlı · yağcı · yağsız · yağlamak · yağımsı · yağlı pilav · yağar · yağlamacı · +13 ›

Açıklama

1. Birleşiminde stearik, oleik, palmitik asitlerle gliserin bulunan ve bunların oranlarına göre kıvamları değişen bitkisel veya hayvansal madde. 2. motor yağı. 3. Vücudun, atılması gereken amonyak, üre vb. maddelerini içine alarak deriden sızan ve ter kokusunu veren madde. 4. Güzel kokulu bitkilerden çıkarılan uçucu, kokulu ve sıvı madde. 5. Vücuttaki bakı tüylere karşı kullanılan madde. Karınca yağı.

Bağlantılı Yılan yağı · karınca yağı · ardıç yağı · bezir yağı. Lahana yağı. İlaç olarak.

Anlam/Değer ilişkileri

Benzerleri yağımsı
Doğrudan ilişkili sözcükler yağcı yağlamak yağlı yağlık -ğı yağsız
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (10 sözcük)

“yağ” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “yağ” ile ilişkili sözcükler

yakın / benzer fethigedikli sözlüğü: yakın ya da benzer anlamlı

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)PROTEİN ile/||/<> YAĞ ile/||/<> KARBONHİDRAT ile/||/<> VİTAMİN ile/||/<> BESİN ÖĞELERİ

Amino asitlerden kurulu, yapı ve enzim işlevi gören besin öğesidir; gram başına dört kalori verir. @@ Yağ asitleri ve gliserolden oluşan, en yoğun enerji deposu olan besin öğesidir; gram başına dokuz kalori verir ve yağda çözünen…

fark (ile)OIL/HUILE/ÖL/YAĞ/ŞAHIM ile/||/<> GRAISSE/YAĞ/ŞAHM ile/||/<> GRAS/HUILE/YAĞ/ŞAHM ile/||/<> OIL/HUILE/ÖL/YAĞ ile/||/<> FAT/YAĞ ile/||/<> FAT/YAĞ

Uzun zincirli organik asitlerin gliserinle oluşturdukları sıvı ya da katı ester. | Sürtünmeyi azaltma görevi yapan çeşitli özdeklere verilen ad. @@ (biyoloji) @@ (kimya) @@ 300° C sıcaklığın altındaki ısıl işlemlerde sıvı ortam olarak…

fark (ile)YAĞ ile KALIN/AĞIR YAĞ

... İLE Ham petrolden elde edilen, makinelerin hareketli bölümlerini yağlamakta kullanılan yoğun yağ.

yerine / değilYAĞ değil SELÜLİT
fark (ile)YAĞ ile/<> LİPİT

... İLE/<> Her tür organik yağa verilen ad.

fark (ile)YAĞ ile MANUKA YAĞI

... İLE Yeni Zelanda ve Avustralya'nın doğu ve batı bölgelerinde bulunan, gri yeşil kabuklu, 8 metre uzunluğunda, beyaz yaprakları ince noktalı, pembe ya da kırmızı çiçekli ince manuka ağacından elde edilen, antibakteriyel etkisinden…

fark (ile)MARGARİN ile/||/<> YAĞ

Sıvı bitkisel yağları hidrojen ile sertleştirerek üretilen yapay , katı yemeklik yağ. @@ (kimya)

fark (ile)CANDLE/BOUGIE/CANDELA/KERZE/MUM ile/||/<> OIL/HUILE/ÖL/YAĞ/ŞAHIM

Işık yeğinliği birimi; yaklaşık olarak bayağı bir mumun ışık yeğinliğine eşittir. | Büyük moleküllü yağ asitleriyle, gliserin dışındaki büyük moleküllü alkollerin oluşturduğu esterler. | Kimi yağ asiti ve yüksek karbon sayılı…

fark (ile)LIPID/LİPİT ile/||/<> LIPID/LİPİT ile/||/<> LİPİT/YAĞ

Alkol, eter, kloroform, benzen gibi organik çözücülerde çözünen, suda çözünmeyen yağ ya da yağa benzer maddelerle karakterize olan heterojen bir grup. @@ Başlıca karbon ve hidrojen atomlarından oluşan, suda çözünmeyen ancak eter, kloroform…

fark (ile)PROTEİN ile YAĞ ile KARBONHİDRAT ile MİNERAL ile VİTAMİN

Canlı gözelerin ana nesnesini oluşturan, genellikle sülfür, oksijen ve karbon öğeleri bulunan amino asit birleşiminden oluşmuş karmaşık yapılı doğal nesne. İLE Birleşiminde stearik, oleik, palmitik asitlerle gliserin bulunan ve bunların…

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: ğ ile başlayan 1 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: y ile biten 135 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“yağ” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Birleşiminde stearik, oleik, palmitik asitlerle gliserin bulunan ve bunların oranlarına göre kıvamları değişen bitkisel veya hayvansal madde

2. ► motor yağı

3. Vücudun, atılması gereken amonyak, üre vb. maddelerini içine alarak deriden sızan ve ter kokusunu veren madde

4. Güzel kokulu bitkilerden çıkarılan uçucu, kokulu ve sıvı madde

5. Abartılı övgü

Birleşik sözler: yağ asidi, yağ aldırma, yağ bezi, yağ çubuğu, yağ doku, yağ ekletme, yağ fıçısı, yağ göstergesi, yağhane, yağ hücresi, yağ kandili, yağ kesesi, yağ kutusu, yağ küpü, yağ lambası, yağ mantısı, yağ marulu, yağölçer, yağ şalgamı, yağ tabakası, yağ taşı, yağ tulumu, yağ uru, yağ yakıt, yağ yeşili, ağır yağ, atık yağ, bitkisel yağ, doymamış yağ, doymuş yağ, hayvani yağ, hayvansal yağ, ince yağ, kalın yağ, katı yağ, madenî yağ, nebati yağ, sadeyağ, sağyağ, sarı yağ, sıvı yağ, yanık yağ, trans yağ, uçucu yağ, yanık yağ, yanık yağ sobası, alabalık yağı, ayçiçeği yağı, badem yağı, balık yağı, balina yağı, ban yağı, bezir yağı, bıttım yağı, böbrek yağı, büryan yağı, cila yağı, çember yağı, çiçek yağı, çöz yağı, defne yağı, domuz yağı, don yağı, fındık yağı, gaz yağı, gömlek yağı, gres yağı, gül yağı, güneş yağı, hacı yağı, haşhaş yağı, Hint yağı, içyağı, iğ yağı, inek yağı, kandil yağı, karanfil yağı, katran yağı, kavram yağı, kekik yağı, kenevir yağı, kuyruk yağı, makine yağı, mangal yağı, manuka yağı, mısır yağı, motor yağı, neft yağı, pamuk yağı, reçine yağı, sığla yağı, silindir yağı, şist yağı, soya yağı, susam yağı, taş yağı, tereyağı, Tonya yağı, Trabzon yağı, yağlama yağı, yapak yağı, yer yağı, zaç yağı, zeytinyağı

Kimya Terimleri Sözlüğü, 1981

1. Uzun zincirli organik asitlerin gliserinle oluşturdukları sıvı ya da katı ester. 2. Sürtünmeyi azaltma görevi yapan çeşitli özdeklere verilen ad.

Eski şahım · İng. oil · Fr. huile · Alm. Öl

Metalbilim İşlem Terimleri Sözlüğü, 1972

300° C sıcaklığın altındaki ısıl işlemlerde sıvı ortam olarak kullanılan, sıvı hidrokarbonlardan oluşan özdek.

İng. oil · Fr. huile · Alm. Öl

Su Ürünleri Terimleri Sözlüğü, 2007 (1)

Yağ asitlerinin gliserolle oluşturduğu bileşik.

İng. fat

Su Ürünleri Terimleri Sözlüğü, 2007 (2)

Yağ asitlerinin karışık yapılı alkollerle meydana getirdiği esterler.

İng. fat

Etimoloji Sözlüğü

‘sütten çıkarılan madde; tere yağı’ / ‘etin içinde bulunan madde’ / ‘bitki ve çiçeklerden çıkarılan sıvı madde’ / ‘vazelin, mazot gibi fizik nitelikleriyle yağları andıran ve sanayide kullanılan mineral maddeʼ

~ Az yağ. -Tkm yāğ. -Blk cau ‘yağ’, iç cau ‘içyağı’. -Tar yağ. -Alt, Tel yū; sarı yū ‘tereyağı’. -Sag çağ. -Tuv çağ. Tuvalar yağa üs adını da verirler. -Yak sıa ‘yağ’. Türkçe y-’nin Yakutçada s-’ye çevrilmesi eski bir kuraldır. -Çuv śu, śăv ‘yağ’.
Uygurcadan başlayarak kullanıldığını biliyoruz. Kâşgarlı Mahmud’un tanıklığına göre Orta Türkçede ‘yağ’ ve ‘içyağı’ (Oğuzca) olarak geçer. Orta Türkçede sağyağ ve kara yağ ‘neft yağı’ adları da kullanılır. Orta Türkçede bala arı yağı adı verilir. Ancak Suvar, Kıpçak ve Oğuzlar arı yağı yerine bal adını kullanırlar. Eski Kıpçakçada da yağ olarak geçer.
Doerfer (RO 39, 2: 28). ‘(tulumda yağ) dövmek’ anlamına gelen ya- kökünden geldiğini yazmıştır. Ancak bu kök Türkçede yay- ‘(yayıkta) dövmek’ olarak kullanılır. Türkçe yayık adı da bu kökten çıkmıştır. bk. yayık. Buna göre yağ’ın kökü olarak kabul edilen fiilin ya- değil yay- olduğu açık olarak anlaşılıyor. O bakımdan yağ’ın ya- köküne bağlanması olanaksızdır.
Çağdaş diyalektlerin bir bölümünde yağ yanında may adı da kullanılır: Alt, Tel, Şor may ‘yağ’. -Kzk may ‘yağ, içyağı’, sarı may ‘tereyağı’, toŋ may ‘don yağı’. -TatK may ‘yağ’, sarı may ‘tereyağı’, tuŋ may ‘don yağı’. -Bşk may ‘tereyağı’. -Nog may ‘yağ’. -Kklp may ‘yağ’.
May adının eski kaynaklarda geçmediği göze çarpıyor. Buna karşılık Fin-Ugor dillerinde buna benzer bir söz kullanılır: Mac vaj ‘tereyağı’. -Fin voi ‘tereyağı’. -Vog ‘içyağı’. -Çer üy ‘yağ, don yağı’. -Mord oy, voy ‘içyağı, tereyağı, sıvı yağ’.
Bu sözlerle Türk diyalektlerinde kullanılan may (< *bay) biçimi arasındaki bağlantıya gelince: Eski bir inanca göre bu adlar Türk ve Fin-Ugor dillerinde saklanmış ortak kalıntılardır. Buna karşılık may adının yalnız birtakım Fin-Ugor dilleriyle bağlantı kuran Türk diyalektlerinde geçtiğini göz önüne alan bir sava göre may Fin-Ugor kökenli bir alıntıdır. Eski kaynaklarda yalnız yağ adının geçmesi bu sava ağırlık verebilir. Kâşgarlı Mahmud yağ adı yanında üz adını saklamışsa da may adını vermemiştir. Türkçe üz adı Eski Kıpçakçada da geçer. Bu ad bugün yalnız Anadolu ağızlarında (üz olarak) ve Tuva diyalektinde (üs olarak) kalmıştır. bk. üz. Anadolu ağızlarında bu adın bir türevi de üzlük (< üz-lük) ‘yağ kabı’ olarak saklanmıştır. bk. üzlük. Buna göre Eski Türkçede yağ ve üz adları yanında may (< *bay) adının da kullanıldığını düşünmek kolay değildir. O bakımdan may’ın bir alıntı olduğu yolundaki sav düşündürücüdür. Türk diyalektlerinde kullanılan may’ın Korece karşılığı da tartışılmaya muhtaçtır.
‘Yağ’ anlamına gelen tül sözünün yalnız Kazan Tatarcasında geçtiği anlaşılıyor.
(yağ’ın etimolojisine ilişkin öneriler karışıktır).

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“yağ” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

YAĞ

i. (Eski Türk. yāg “sıvı yağ”) 1. Yenilen besinlerin fazlasından, gıdâsız kalındığı zaman kullanılmak üzere kalp, mîde, bağırsaklar ve böbrek gibi iç organların etrâfında, kaslar, dokular arasında depolanan, deri ve kılları dış etkilerden koruyan hidrokarbonların ortak adı: “İç yağı.” “Böbrek yağı.” “Don yağı.” “Kuyruk yağı.” 2. kimya. Stearik, oleik, palmitik ve diğer asitlerle gliserinin çeşitli oranlarda birleşmesiyle meydana gelen, değişik kıvamlı, kaygan ve kayganlaştırıcı, yanıcı, yüksek enerjili, kimya sanâyiinde çeşitli amaçlarla kullanılan maddelerin ortak adı. 3. Enerji elde edilmesinde, makine parçaları arasındaki sürtünmeyi azaltmada, onları dış etkilerden korumada kullanılan hidrokarbonların ortak adı: “Nebâtî yağlar.” “Hayvânî yağlar.” “Mâdenî yağlar.” 4. Zeytin, ay çiçeği, mısır, susam, pamuk çekirdeği, haşhaş tohumu gibi bitki meyvelerinden veya çekirdeklerinden elde edilen ve genellikle besin olarak kullanılan, yüksek enerji veren madde: İki yüz tulum yağ, yüz tulum peynir, yüz tulum pekmez getireceksin (Ömer Seyfeddin). Tel dolapta kâse diplerine birikmiş tava artığı yanık yağlar var (Yusuf Z. Ortaç). Bir zamanlar Varna’dan, Köstence’den çektirilerle gelen yağların, pekmezlerin… (Sâmiha Ayverdi). 5. Itırlı bitkilerden çıkarılan, bâzıları ilâç olarak kullanılan sıvı hâlindeki kokulu, uçucu madde: “Karanfil yağı.” “Gül yağı.” ѻ Yağ bağlamak: 1. Üzerinde yağ birikmek. 2. Şişmanlamak, semirmek. 3. mec. Bir şeyden çok memnun olmak, sevinmek, yüreği yağ bağlamak. [Eskimiştir]: Şâdmânım hande-i cânân ile / Ağladıkça düşmenim yağ bağlasın (Enderunlu Fâzıl’dan). Yağ bal olsun: Âfiyet olsun, helâl olsun: Bilecik şarabıdır. Yirmi yıllıktır. Yarasın bey oğlu, yağ bal olsun (Kemal Tâhir). Yağ çekmek: argo. Dalkavukluk etmek, yaranmak için inanmadığı halde aşırı derecede övmek, yağlamak: Yanlışın yanlışı bir hesapla halka yağ çekeyim derken halka hakāret eder (Târık Buğra). Yağ değirmeni: Susam, ay çiçeği, zeytin vb. tohum, çekirdek ve meyvelerdeki yağların elde edilmesine yarayan değirmen.  Yağ gibi kaymak (gitmek): (Taşıt için) Hiç sarsılmadan yol almak. Yağ göstergesi: Otomobil vb. taşıtlarda yağın olup olmadığını gösteren âlet.  Yağ tulumu (küpü, fıçısı): mec . Çok şişman, çok semiz (kimse): Koca göbek n’aber? Nasılsın yağ tulumu? (Aziz Üstel). Yağ yakmak: 1. (Benzin, mazot vb. yakıtları kullanan motorlar) Yağ sekmanlarının iyi çalışmamasından dolayı yanma odasına kaçan yağı yakıtla birlikte yakmak. 2. argo. Dalkavukluk etmek, yağ çekmek. Yağı erimek: mec . (Bir olaydan dolayı) Çok üzülmek, içi ezilmek, yüreğinin yağı erimek: Nazar ettikte erir âşık-ı zârın yağı / Halka ol şûh-ı cefâ-pîşe verir gözdağı (Fennî’den). Görüp onunla cilveni yağım eridi (Enderunlu Vâsıf). Yağıyle balıyle: (Yemek, içmek için) Her şeyi tamam olarak.

lugatim.com/s/YAĞ
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp