Sözlük › Y › yaya

yaya

Anlam/Değer ilişkileri

3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Eş ve yakın anlamlılar (3 sözcük)

“yaya” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

eşit (=) birbirine eşit

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “yaya” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

köken / yönelim (< >)TRAFİKTE ÖNCELİKLİLER: ENGELLİ/LER ile/ve/< HASTA/LAR ile/ve/< YAŞLI/LAR ile/ve/< ÇOCUK/LAR, ÖĞRENCİ/LER ile/ve/< HANIM/LAR ile/ve/< YAYA/LAR ile/ve/< BİSİKLETLİ/LER ile/ve/< MOTOSİKLETLİ/LER ile/ve/< ACİL DURUM ARAÇLARI ile/ve/< TOPLU TAŞIMA ARAÇLARI ile/ve/< ARABA/LAR ile/ve/< AYRICALIKLI/LAR

Kişiye ait arabaların sayılarının ülkemizde çok olması [ya da artmasının teşvik ediliyor olması], yolların eski olanaksızlıklara göre düzenlenmiş olması, önceliği arabalara vermek için geçerli bir neden değildir/olamaz! Tam tersine,…

fark (ile)MÜSELLEM ile YAYA

Osmanlı devletinin kuruluş döneminde, barış zamanı tarımla uğraşan, savaş zamanı sefere katılan; kapıkulu ocaklarının kurulmasından sonra da bir süre geri görevlerde eyalet askeri olarak kullanılan; buna karşılık kimi vergilerden bağışık…

fark (ile)ARCHING POSE/EXTENSION DORSALE//SPANNBEUGE/YAYA ile/||/<> PEDESTRIAN/PÉDESTRE/FÜSSGÄNGER BETREFEND/YAYA

Vücudun, türlü temel duruşlarda, yerine göre dayalı olduğu kalça ya da ayak uçlarıyla bir araca arkadan asılı kollar arasında aldığı kemerli gergin durum. İsveç cimnastiğinin omurgaya etki yapan temel alıştırmalarından biri. @@ Kent içinde…

fark (ile)AYA ile/||/<> YAYA

Eller/başkaları. @@ Çoğu.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: a ile başlayan 2.674 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: y ile biten 135 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“yaya” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Yürüyerek giden kimse; piyade (I)

2. Benzerlerine ayak uydurup ilerleyememiş, gelişememiş kimse

3. Osmanlılarda Yeniçeri Ocağından önceki dönemlerde Türklerden kurulan piyade teşkilatı ve askeri

4. ► yayan

Birleşik sözler: yaya çivisi, yaya geçidi, yaya kaldırımı, yaya köprüsü, yaya yolu

Cimnastik Terimleri Sözlüğü, 1969

Vücudun, türlü temel duruşlarda, yerine göre dayalı olduğu kalça ya da ayak uçlarıyla bir araca arkadan asılı kollar arasında aldığı kemerli gergin durum. İsveç cimnastiğinin omurgaya etki yapan temel alıştırmalarından biri.

İng. arching pose (standing-kneeling, sitting, hanging pos.) · Fr. extension dorsale, (en station debout, à genou, assis, suspension) · Alm. Spannbeuge

Kentbilim Terimleri Sözlüğü, 1980

Kent içinde belirli uzaklıklara yürüyerek ulaşan kimse,

İng. pedestrian · Fr. pédestre · Alm. Füssgänger betrefend

Etimoloji Sözlüğü

‘yürüyerek giden kimse’ / ‘yürüyerek, yayan’

Türkçede yayan 1. ‘yürüyerek’; 2. ‘yaya yürüyen’ biçimi de geçer.
~ Nog yayav. -Kklp jayau. -Kzk jayau. -Özb yayov. -Hak çazağ. -Tuv çadağ. -Yak satī. -Çuv śuran.
Eski Türkçeden başlayarak kullanılır (yadağ, yadağın). Orta Türkçede yadağ, yaδağ olarak geçer. Eski Kıpçakçada yayağ biçimi kullanılır.
Çağdaş diyalektlerde eski -d-’nin -y-, -z-, -t- ve -r-’ye çevrilmesi eski bir kuraldır.
Yaygın bir inanca göre Orta Farsça piyādag’dan (Yeni Farsça piyāda) alınmıştır (Korsch: Thomsen Arm 199). Başındaki pi- Türkçede düşmüştür. Farsça biyābān ‘çöl’ >  Türkçe yaban örneğinde olduğu gibi. Korsch’un bu görüşünü Brockelmann da benimsemiştir (OGM 12. § 2. not). Orta Farsça piyādag etimolojisine Doerfer de katılmıştır (TMEN 403). Ona göre Türk ordusunun daha çok süvari (atlı) sınıfından oluştuğu göz önünde tutulursa Eski Türkçe yadağ’ın Farsçadan alınması kültür tarihi bakımından da kolaylıkla anlaşılabilir.
Buna karşılık Eski Türkçe yadağ ara sıra Moğolca yada- ‘nicht können’ köküyle de karşılaştırılmıştır (Ramstedt: KSz 16: 67; KWb 213; Poppe: UJb 6: 106; Lautlehre 32). Räsänen (LTS 122) de Türkçe yadağ’ı Moğolca yadağu ‘schwach, arm’ biçimiyle birleştirmiştir. Göçebe Türklerin yaşamında atın büyük bir yeri vardı. Yaya kalmak yoksulluk demekti. O açıdan Räsänen’in yadağ’ı Moğolca yadağu biçimiyle birleştirmesi düşündürücüdür.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“yaya” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

YAYA

i. ve sıf. (Eski Türk. yadaġ > * yayaġ > yaya ) [Orta Farsça piyādaġ (piyāde) kelimesinden geldiği ileri sürülmektedir] 1. Yürüyerek giden kimse: “Üç yaya, beş atlı.” “Yaya asker.” “Yayalar yarı yolda kaldı.” 2. Osmanlı Devleti’nin kuruluşunda Türkler’den oluşturulan ulûfeli piyâde askeri. 3. mec. Bilgisiz, câhil kimse, yayan. 4. zf. Yürümek sûretiyle, yayan: Köyün yolunu yaya tuttular (Sait Fâik). Hepimiz karların üstünde yaya / Başladık dağlara doğru koşmaya (Orhan S. Orhon). ѻ Yaya kaldın tatar ağası: Başarısızlığa uğrayan kimselere alay yollu söylenir: Terk-i dünyâ, terk-i ukbâ, terk-i terk… Hüsam Efendi ilâve etti: –Ve terk-i dem… –Ona gelince yaya kaldın tatar ağası. Gevrek bir kahkahadan sonra anlattı: –Yâhu ben bu meredi seksen iki târihinden beri zıkkımlanırım (Fahri Celâl). Yaya kalmak: mec. Şartlar sebebiyle yürütmekte olduğu işi yapamayacak duruma gelmek, âciz kalmak: Yabancı, İngiltere’de İngiliz mantığından ayrılıp da kendi mantığı ile düşünmeye başladı mı yaya kaldı demektir (Bediî Fâik). Bu meselede kendimizi Avrupa’ya benzetirsek yaya kalırız (Reşat N. Güntekin). Sakın beni seveyim deme, yaya kalırsın (Safiye Erol).

lugatim.com/s/YAYA
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp