Sözlük › Y › yurt -du

yurt -du (yurdu)

a.tr. yurd

İlişkililer yurtsuz · Yurtça · yurtluk -ğu · yurtsal · yurtsama · sekiliyurt · alçakistan · yurt yerleri · konduk yurt · yurt yatmak (yer için) · Can sağ iken yurt vermeniz düşmana. · evleşme · +7 ›

Açıklama

  1. idman yurdu, kitap yurdu, ahiret yurdu
  2. öğrencilerin nispeten ucuz fiyatlara kaldığı barınma yeri.

Örnek

İstanbul'a geldiğinde yurda yerleşti. Devletin verdiği bursla geçinmeye çalışıyordu."

Kaynak Kıncay, Ayral, Selçuklu Yıldızı, 73

Kişi Kıncay

Anlam/Değer ilişkileri

Doğrudan ilişkili sözcükler Yurtça yurtluk -ğu yurtsal yurtsuz
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (6 sözcük)

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: t ile başlayan 1.960 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: y ile biten 135 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“yurt” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Bir halkın hâkim olduğu, üzerinde yaşadığı, kültürünü oluşturduğu toprak parçası; el (III), il, dar (III), vatan

2. ► memleket

3. Bakıma ve barınmaya muhtaç bir grup insanın oturduğu, yetiştirildiği veya bakıldığı kurum

4. Sahip olunan arazi; emlak

5. Göçebe Türklerin oturduğu çadır

6. Öğrencilerin kaldığı, barındığı yer

7. ► diyar

8. Ana vatan olan yer

9. Yörüklerin yazın veya kışın oturdukları yer

Birleşik sözler: yurt bilgisi, yurt dışı, yurt içi, yurt özlemi, yurtsever, ana yurt, yer yurt, ata yurdu, baba yurdu, bakım yurdu, biçki dikiş yurdu, biçki yurdu, düşkünler yurdu, iğneyurdu, öğrenci yurdu, sağlık yurdu, talebe yurdu, yaşlılar yurdu, yetiştirme yurdu

Budunbilim Terimleri Sözlüğü, 1973

Orta Asya'da göçebe yaşamı süren toplumların keçeden yapılma çadırları.

Alm. Jurte, Hauszelt

Yerbilim Terimleri Sözlüğü, 1971

Bir bitki ya da hayvanın çöl, deniz kıyısı vb. gibi doğal olarak yaşadığı ve geliştiği yer.

Eski neşv-ü nema mahallî · İng. Habitat · Fr. habitat · Alm. Wohnort, Stand

Zanaat Terimleri Sözlüğü, 1976

bk. yurd

Etimoloji Sözlüğü

‘bir halkın üzerinde yaşadığı toprak parçası’ / ‘insanın doğup büyüdüğü, yaşadığı yer, memleket’ / ‘göçebelerin yazın veya kışın oturdukları yer’

~ Az yurd 1. ‘ülke, vatan’; 2. ‘ev, konut’; 3. ‘çocuk yuvası’. -Tkm yūrt 1. ‘konut, ev’; 2.‘ülke, memleket’. -TatK yort. -Bşk yort. -Kklp jurt. -Kzk jurt. -Krg curt. -Alt, Tel yurt. -Şor, Sag çurt. -Hak çurt ‘ev, ‘konut’. -Tuv cur ‘ülke’. -Yak sūrt ‘oba’. Ana Türkçe y-’nin Yakutçada s-’ye çevrilmesi kuraldır. -Çuv śurt ‘ev’. Türkçe y-’lerin Çuvaşçada ś-’ye çevrilmesi eski bir ses kuralıdır.
Eski Türkçeden başlayarak kullanılır (yurt). Orta Türkçede yurt ‘kamp yıkıntıları, ev, oturma yeri, eski yapı kalıntıları’ olarak geçer. Eski Kıpçakçada da yurt ‘konak, han’ olarak kullanılır.
Kökünü bilmiyoruz. Kononov (RT 79. s. 4. §; GrJaTRP 70. s. 25. not) ‘göç alanı’ olarak yurt’un Türkçe yur- ‘yürümek’, ‘göçmek’ kökünden geldiğini yazmışsa da Doerfer (TMEN 1914) bu açıklamaya karşı çıkmıştır. Ona göre Kononov’un verdiği yur- kökü Türkçede yoru- olarak geçer. ÊSTJa (1989, 254-255) Doerfer’in görüşüne katılmış, Türkçede -t ekiyle yapılmış birtakım türevlerin geçtiğini de dile getirmiştir. Brockelmann (OGM 117. §) belli başlı -tʼli türevleri gözden geçirmiş, ancak yurt’u saymamıştır. bk. OGM 18. § γ.
Türkçeden komşu dillere de geçmiştir (Doerfer: TMEN 1914). Rusçada jurt, jurta ‘göçebe çadırı, çadır’ olarak kullanılır (Vasmer: REW; Şipova: STRJa 430-431).

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“yurt” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

YURT

i. ( Eski Türkçe’den beri kullanılır; kökü belli değildir ) [Kelime komşu dillere de geçmiştir] 1. Bir milletin üzerinde yaşadığı, hâkim olduğu ve kültürünü oluşturduğu toprak, vatan: Artık erişemeyeceği yurdunun bir deresini, bir rüzgârını, bir türküsünü dinliyormuş gibi hem zevkli hem yaslı dinliyordu (Refik H. Karay). Şimdi yurdun istediği yerine bilgili adamı, teknik adamı yığabiliyor (Ahmet H. Tanpınar). Türkiye’de pilot bölge seçtikleri bâzı yerlerden başlayarak yurt çapında bir iç savaş ve silâhlı ihtilâl hazırlığına girişmişler (Ahmet Kabaklı). 2. Bir kimsenin doğduğu, yaşadığı yer, memleket: Ne yerim ne yurdum var (Yâkup K. Karaosmanoğlu). 3. Belli şartlardaki kimselerin barındırıldığı, yetiştirildiği, bakıldığı veya çalıştırıldığı kurum: “Yetiştirme yurdu.” “Sağlık yurdu.” “Dikiş yurdu.” “İdman yurdu.” 4. Bir şeyin çok yetiştirildiği veya ilk yetiştiği yer. 5. Bahsedilen nitelikteki kimselerin çok bulunduğu yer: “Kahramanlar yurdu.” “Pehlivanlar yurdu.” “Yiğitler yurdu.” Gönlümü dinlendiren çınarlar beldesi kanımla kaynaşan, canımla birleşen dostlar yurdu… (Rûşen E. Ünaydın). 6. Öğrencilerin öğrenimleri sırasında yatıp kalktıkları, barındıkları yer: “Konya yurdu.” “Eskişehir yurdu.” [Son üç anlamda kelime isim tamlamasının ikinci öğesi durumundadır] 7. Çadır: Türkistan, Türkmenistan ve Kazakistan’da bugün kullanılmakta olan çadırların en yaygın olanı yurt denilen yuvarlak ve tavanı kubbeli çadırlardır (Türk Ansk.). 8. eski. Sâhip olunan arâzi. 9. halk ağzı. Yörüklerin konduğu yer: Yaz gelince yazı yaban yurt olur (Pir Sultan Abdal). ѻ  Yurt tutmak: Bir yeri yurt edinip yerleşmek, tavattun etmek: Suyu bol hûb havâlı ferah-efzâ yerdir / Sôfiyâ gel tutalım gûşe-i meyhânede yurt (Zâtî’den).

lugatim.com/s/YURT
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp