Sözlük › Ö › ön

ön

dey.a.kişi

İlişkililer öğ · uğur III · anaç I

Açıklama

  1. önce, evvel.
  2. (bir şeyin/kimsenin) önünü almakASDS+ bir şeyin var. önünü kesmek, kaçmasını engellemek.

Örnek

"Ölmeden ön öleyim, / Hakikatı göreyim. / Azmettim, çalışayım. / Gel diyecek sevdiğim."
Köylüler kaçanı gördüler; bu Fadıl Ağadan başkası değildi. Konağının arka kapısından gizlice çıkmış, kaçıyordu. Köylüler hemen önünü aldılar.

Kaynak H Burkay, Hüdâverdi Divanı, 31 | OŞahin, GeloşDağıEfsanesi, İst, 1997

Kişi H Burkay

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları öğ uğur III anaç I
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Eş ve yakın anlamlılar (4 sözcük)

“ön” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “ön” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)İLK ile ÖN
fark (ile)BAŞ ile ÖN
fark (ile)BURUN ile ÖN
fark (ile)ÖN ile UC

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: n ile başlayan 534 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: ö ile biten 7 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“ön” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Bir şeyin esas tutulan yüzü; uğur (III), arka karşıtı

2. ► karşı

3. Bir kimsenin ilerisi

4. Yakın gelecek zaman

5. Giyeceklerin genellikle göğsü örten bölümü

6. Önce olan

7. Bir kimse veya yerin yüzünün baktığı tarafta olan yer

8. Benzerler arasında ilk sırada olan

Birleşik sözler: ön ad, ön alım, ön buharlaşma, ön büro, ön alım, ön avurt, önayak, ön ayak, ön belirti, ön bilgi, ön çalışma, ön damak, ön denetim, ön deyi, ön deyiş, ön direk, ön doğru, ön ek, ön eleme, ön göğüs, öngörmek, öngörü, öngörülmek, ön gösterim, ön gün, ön hekim, ön içki, ön izleme, ön kabul, ön kayıt, ön kesinti, ön kol, ön koşul, ön libero , ön lisans, ön oda, ön oluş, ön ödeme, ön proje, ön rapor, ön seçici, ön seçim, ön ses, ön sevişme, önsezi, ön soruşturma, ön söz, ön sözleşme, ön şart, ön tasar, ön tasım, ön teker, ön uyum, ön ünlü, ön yargı, ön yaylak, ön yüzbaşı, önden çekişli, önü sıra, önünde sonunda, göz önü, başı önünde, göz önünde

Biyoloji Terimleri Sözlüğü, 1998
Cimnastik Terimleri Sözlüğü, 1969

Vücudun, ortasından geçen çizginin yüzden yana gösterdiği yön; gövdenin, göğsün bulunduğu yüzeyi ve yönü.

Alm. vor

Sinema ve Televizyon Terimleri Sözlüğü, 1981

<i>Sinema/TV.</i> Görünçlüğün önündeki bölüm; öne düşen yerler. Dip karşıtı. <i>Sinema</i> 2. Bazı ikinci, üçüncü sınıf sinemalarda görüntülüğe en yakın sıralar.

Eski 1. ön plan, birinci plan, 2. duhuliye · İng. 1. foreground, 2. stalls · Fr. 1. premier plan, avant-plan, 2. orchestre · Alm. 1. Vordergrund, 2. Parkett

Zooloji Terimleri Sözlüğü, 1963

(karşılık: anteriyör,) (Lat. anterior=önce): Bir hayvanın ya da bir parçasının bir eksene göre ilerde olan bölgesi.

Fr. antérieur · Alm. anterior · Lat. anterior

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“ön” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

ÖN

i. (Eski Türk. öng > öñ ) 1. Arka, sağ ve soldan başka dördüncü yön, görünen ileri taraf. Karşıtı: ARKA: “Önünü görmek.” “Öne doğru koşmak.” Karşımdan dalgalar geçti sırayla / Önümde dâima engin bir deniz (Orhan S. Orhon). 2. Bir şeyin esas kabul edilen görünen yüzü: “Kâğıdın önü.” “Resmin önü.” “Kumaşın önü.” “Tabağın önü.” 3. Bir yerin arka kabul edilen kısmına göre ileride bulunan tarafı, bir eksene göre ileride kalan yeri: “Vapurun önü.” “Salonun önü.” 4. Bir kimse veya yerin yüzünün baktığı tarafta olan yakın yer: “Yemeği önünde duruyor.” “Kapının önü.” “Evin önü.” “Önünden geçmek.” “Önünde durmak.” Birkaç odadan ibâret harap bir ufak binânın önüne gelmiştik (Ahmet Hâşim). Karım belirmeye başlayan pencerenin önünde oturuyordu (Târık Buğra). 5. Vücûdun ileriye bakan kısmı: Zavallı kızı önünden çekip arkasından iter (Reşat N. Güntekin). Gene kollarını önüne kavuşturmuş (Refik H. Karay). 6. Giyeceklerin vücûdun göğüs, karın ve bacakları örten kısmı: “Bluzun önü kapalı, arkası açık.” “Önünü ilikle.” Kaputumun, ceketimin önünü çözdüm (Ömer Seyfeddin). 7. teşmil. İçinde yaşanılan zamandan sonra gelecek olan zaman, karşılaşılacak veya yapılacak olan iş vb.ni ifâde etmek için kullanılır: “Önünde çok büyük güçlükler var.” “Önümde uzun bir yol görünüyor.” Önümüzde asırlar, arkamızda asırlar… (Fâruk N. Çamlıbel). 8. Karşı, huzur: Sultan Selim Han’ın önünde / Ok atan ihtiyar Bektaş subaşı (Yahyâ Kemal). Bu kadar çizgisiz bir suratla o dünyâlar görmüş gözlerin önüne çıkılır mı? (Yusuf Z. Ortaç). Kadın kısmını önüne alıp esaslı meselelerin muhâtabı kılmak, onu şımartmak ve haddini bilmez etmek demekti (Sâmiha Ayverdi). ♦ sıf. 9. Arka kabul edilen yere göre ileride bulunan: “Ön koltuk.” “Ön kapı.” “Ön taraf.” “Ön tekerlek.” Gördüm ön safta oturmuş nefer esvaplı biri / Dinliyor vecd ile tekrâr alınan tekbîri (Yahyâ Kemal). Şems kalabalıktan, ön safta görünmekten fazla hoşlanmazmış (Ahmet H. Tanpınar). Yerli Rumlar en ön sırayı tutmuşlar, âdeta bütün kordon boyunu doldurmuşlardı (Bekir Büyükarkın). 10. Bâzı kelimelerin başına geldiği zaman onlara “önce olan, önce gelen, ilk” anlamı katar [Bunların çoğu bugün birleşik kelime niteliğindedir]: “Ön bilgi.” “Ön ek.” “Ön soruşturma.” “Ön söz.” “Ön sezi.” “Ön seçim.” “Ön şart.” “Ön lisans.” “Ön yargı.” O benim için artık şiiri hayâtına sindirmiş, ince ve zarif ruhlu rüyâ adamlarının ön safında geliyor (Ahmet H. Tanpınar). Metnin kendi içinde incelenmesini ön plana alarak yeri gelince ve îcap ettikçe müellif ve devri ile olan münâsebetlerine işâret ettik (Mehmet Kaplan). 11. takı. E. T. Türk. ve halk ağzı. Önce, evvel: Gel imdi sen de ölmezden ön ölgil / Eriş tahkîke düşme gel gümâna (Eşrefoğlu Rûmî). ѻ Önde gelen: İlk planda yer alan, önemli durumda olan: “Ankara’nın önde gelen sîmâlarındandır.” Önden: 1. İleriden: “Önden gitmek.” 2. halk ağzı. Önceden: “Önden haber vermeliydin.” [Kelime bu anlamda E. T. Türkçesi’nde öndin şeklinde kullanılmıştır] Ayruklar işin sonunda bildiğin ol öndin bilir (Kul Mes’ud). Önden sona: E. T. Türk. ve halk ağzı. Baştan nihâyete kadar: Güldürmedin önden sona ah mihnetâ vah mihnetâ / Ey çarh-ı dun n’ettim sana hiç vermedin râhat bana (Niyâzî-i Mısrî). Ben dost yolunda varımı terk eyledim önden sona / Küfr ile îmandan geçip a’yanda bulmuşam sebât (Niyâzî-i Mısrî). Öne almak: Öncelik tanımak, ön sıraya almak, daha önde yer vermek. Öne atılmak: 1. Öne doğru çıkmak, ileri atılmak. 2. Bir işte kendini öne sürmek, öncü durumuna geçmek. Öne (Önüne) düşmek: 1. Önde (Önünde) yürümek, önden, önünden gitmek: Üç mumlu büyük cam feneri yaktı; öne düştü (Ahmed Midhat Efendi). İhtiyar lala Hurşid Ağa kızı kucağına aldı. Oğlanın elinden tuttu. Önümüze düştü (Hüseyin R. Gürpınar). Upuzun ve loş bir koridorda önüme düşerek ağır ağır yürümüştü (Peyâmi Safâ). 2. Rehberlik, kılavuzluk etmek, yol göstermek, delâlet etmek: Aldı gitti Mustafâ’yı Cebraîl / Önüne düştü ana oldu delîl (Süleyman Çelebi – Ş.A.D.). Kalk da nereden başlayacak isen önüme düş (Ahmed Midhat Efendi). İnkılâb istiyorum başka değil hem çabucak / Öne bizler düşüp İslâm’ı da kaldırmazsak / Nazariyyât ile bir şeyler olur zannetme (Mehmet Âkif). Öne sürmek: Bir teklif veya fikri üzerinde görüşülmek üzere ortaya atmak, ileri sürmek: Gazetelerden biri bekârlardan vergi alınmasını öne sürüyor, ne dersiniz? (Ahmet Râsim). O muhtırada birçok fikirlerle berâber bu fikri de öne sürüyordum (Yahyâ Kemal). (Birini) Öne sürmek: Erişmek istediği maksat için kendisi harekete geçmeyip ilk adımı başka birine attırmak, arkasına sığınmak için onu ileri sürüp kullanmak. Önü sıra: Hemen önünden, çok uzak olmayan bir ara ile: Hani benim önüm sıra gelenler (Pir Sultan Abdal). Önünde ardında (arkasında) dolaşmak: İstediğini yaptırabilmek için bir kimsenin yanından ayrılmamak, hep peşinde olup fırsat gözlemek. Önünde perende atılmamak: Aldatılamayacak derecede kurnaz olmak. Önünde sonunda: Netîcede, en sonunda, eninde sonunda. Önüne ardına (arkasına) bakmadan: İyice ölçüp biçmeden, düşüncesizce, tedbirsizce. Önüne bakmak: Saygı ve utancından bakışlarını önüne indirmek, cevap vermeden durmak: Zekiye utanarak önüne bakar (Nâmık Kemal). Herkes önüne bakıyor, yanlış bir şey söylememek için kimse ağzını açmıyordu (Ömer Seyfeddin). Demiröz mahçup mahçup önüne bakarak çıkagelmez mi (Bediî Fâik). Önüne bir kemik atmak: (Birini) Küçük bir menfaat göstererek susturmak, ağzına bir kemik atmak. (Birinin) Önüne çıkmak: Özellikle gelip karşısında durmak, yolunu kesmek: Bir hâtun askerin önüne çıktı (Sait Fâik). (Bir şey veya kimse birinin) Önüne çıkmak: (O şey veya kimseyi) Karşısında görüvermek, ona rastlamak, karşısına çıkmak: “Kitabı karıştırırken aradığım beyit önüme çıktı.” Birden bire peri gibi önüme çıktın (Nâmık Kemal). O her yerde kendi ritmi, kendi husûsî zevkiyle vardır, her adımda önümüze çıkar (Ahmet H. Tanpınar). Önüne dikilmek: 1. Gelip karşısında durmak: Elinde garsonun götürdüğü şarap şişesi bizim masaya doğru yürüdü. Önüne dikildim (Sait Fâik). 2. Yaptığı şeye engel olacak tarzda tavır takınmak. Önüne dökülmek: Yaltaklanmak, istediğini elde etmek için aşağıdan alarak karşısındakinin hoşuna gitmeye çalışmak: Ağzından söz almak için çocuk aldatır gibi önüne dökülecek bir koca değilim (Hüseyin R. Gürpınar).   Önüne düşmek: Önünden yürümek, yol göstermek: Korsan giyimli, cinsiyeti belirsiz bir cüce önüme düştü. Antreye benzer bir aralığa girdik (Attilâ İlhan).  Önüne geçmek: 1. Önlemek, engel olmak, mâni olmak: Önüne geçmeye çalıştı ama yapamadı, kendisini tutamadı… (Refik H. Karay). Türkçeleşmenin önüne nasıl geçemezsek kelimelerle ırkçı da olamayız (Fâlih R. Atay’dan). Koleraya aşı yapıyoruz. Karantinaya koyuyoruz. Önüne geçiyoruz (Burhan Felek). 2. Bir kimseden önce davranmak, bir kimsenin yapması gereken işi ondan evvel yapmak: “Babanın önüne geçme, bekle, o karar versin.” Önüne gelen: 1. Karşısına çıkan: “Önüne gelen kısmeti tepme.” Önüne gelene sataşır (Reşat N. Güntekin). 2. Olur olmaz, lâlettâyin kimse veya şey: Leman zannettiğiniz gibi mâsum bir kız değildi; önüne gelenle düşüp kalkıyordu (Reşat N. Güntekin). Yolculuk ederken önüne gelenle konuşup ahbap olur (Refik H. Karay). Önüne gerilmek: 1. Bir kimseye engel olmaya çalışmak. 2. Bir kimse veya şeye gelebilecek zararı önlemek için kendini ortaya koymak: Kızarsa Osman Bey’imiz geril önümüze, böyle böyle diyerek bağışlat suçumuzu (Kemal Tâhir). Önüne katmak: 1. Önden yürütüp kendisi arkasından gitmek: Eşeğini iki çuvalla önüne katan kadın gelip günlerce sırasını bekliyordu (Sait Fâik). 2. Önden gitmeye mecbur etmek, tâkipçi olarak peşinden gitmek: Senîha’yı zorla önüme katarak sokağa çıktım (Reşat N. Güntekin). Asya’nın dört bucağında yerinden yurdundan ettiği kabîle ve kavimleri önüne katarak gelen bu sel gerçekten zâlim bir kuvvetti (Ahmet H. Tanpınar). Önünü almak: Önlemek, engel olmak: Bu korkunç buhrânın önünü alacak bir adam yoktu (Ömer Seyfeddin). Kanlı arbedelerin önünü alabilmişler (Hâlide E. Adıvar). Koleraya aşı yapıyoruz. Karantinaya koyuyoruz. Önüne geçiyoruz. Ama hâlâ kazaların önünü alamıyoruz (Burhan Felek). Önünü ardını bilir: Düşünceli, ihtiyatlı, saygılı kimseler için kullanılır. Önünü ardını düşünmemek: Hesapsız hareket etmek, ihtiyatsız davranmak. Önünü kesmek: 1. Önüne çıkıp durdurmak, yoluna çıkıp ilerlemesine engel olmak, yolunu kesmek: Kız, tavuğu yakalayım diye önünü kesmek istedi (Ziyâ Gökalp). Recep de gitti, gazoz şişesini getirirken Rahmi önünü kesti. Şişeyi elinden aldı (Burhan Felek). 2. (Akarsu için) Önüne set yapıp akmasını engellemek. ● Önlü arkalı sıf. Önü ve arkası berâber: “Önlü arkalı beş sayfa.”

lugatim.com/s/ÖN
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp