Sözlük › A › Ana

Ana

Köken ailesi

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları mama
Doğrudan ilişkili sözcükler anacağız anacık –ğı analık -ğı Anasız
Yabancı karşılıkları anne beyzik

“ana” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

eşit (=) birbirine eşit

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “ana” ile ilişkili sözcükler

Türkçe / yabancı karşılık fethigedikli sözlüğü: biri ötekinin Türkçe ya da yabancı karşılığı

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)ANA ile/||/<> ANA ile/||/<> MAIN/ANA ile/||/<> MAJOR/ANA ile/||/<> ANA/ANA KAYIT ile/||/<> ANA/TEMEL

(I) Pullukta oku gövdeye bağlayan demir kısım. (Kızılca *Bor -Niğde) @@ (II) Büyük kerpiç. (Yeniköy *Aksaray -Niğde) @@ ... @@ ... @@ bk. ana kayıt @@ bk. temel

fark (ile)ANNE | VELİNİMET | TEMEL/ANA ile/||/<> ANNELİK | ÜVEY ANNE/ANALIK

ana akım ana arı ana arter ana atardamar ana baba ana bacı ana bayi ana bellek ana besleme hattı ana bilim dalı ana cadde ana çizgi ana dal ana defter ana deniz ana dil ana dili ana direk ana doğrusu ana duvar ana düşünce anaerki ana fikir…

yerine / değilANA değil/yerine/= ANNE | VELİNİMET | TEMEL

ana akım ana arı ana arter ana atardamar ana baba ana bacı ana bayi ana bellek ana besleme hattı ana bilim dalı ana cadde ana çizgi ana dal ana defter ana deniz ana dil ana dili ana direk ana doğrusu ana duvar ana düşünce anaerki ana fikir…

eşit (=)ANA/KRALİÇE ARI = ARI BEYİ

Her kovanda bir tane bulunan, üreme yeteneği olan arı.

fark (ile)ANÂ' ile ÂNÂ' ile A'NÂ' ile ANA

Güçlük, zahmet, meşakkat. İLE Gece yarısı vakitleri. İLE Taraflar, nâhiyeler. İLE "Anne" sözünün/hitabının kısaltılmışı.

fark (ile)ANA ile/||/<> ANAÇ/ANA

(I) Pullukta oku gövdeye bağlayan demir kısım. (Kızılca *Bor -Niğde) | (II) Büyük kerpiç. (Yeniköy *Aksaray -Niğde) | ... | ... | bk. ana kayıt | bk. temel @@ bk. ana | (tarım)

fark (ile)ATARDAMAR ile ANA/BÜYÜK ATARDAMAR/AORT

... İLE Temiz kan damarı.

fark (ile)A- ile/||/<> A-/AN- ile/||/<> ACRO- ile/||/<> AB-/ABS- ile/||/<> APO- ile/||/<> ANA- ile/||/<> DE- ile/||/<> DİST-/DİSTO- ile/||/<> İDİ- ile/||/<> -FUGEO ile/||/<> TELE-/TELO- ile/||/<> PACHY-

-den, -dan, -den uzakta, ayrı, parça, farklı. İLE/||/ Yokluk, olmama, eksiklik, değil ayrı, olmaksızın, ayrılma, negatif [anemi: Kansızlık, anoreksi: İştahsızlık]. İLE/||/ Uc, ekstremite [akromegali: Ellerin, ayakların ve yüzün anormal…

yerine / değilMAIN yerine ANA
köken / yönelim (< >)ANNE/ANA ile/ve/<>/> OĞUL

... @@ [anneden] Doğan.["erkek (çocuk)" demek değil!]

fark (ile)ANAÇ/ANA ile/||/<> SUJET/ANAÇ

bk. ana @@ (tarım)

fark (ile)CARDINAL/KARDINAL/KARDİNAL ile/||/<> TANICHTHYS ALBONUBES/KARDİNAL/BEYAZ BULUT BALIĞI ile/||/<> KARDİNAL/ANA

Papayı seçen, ona danışmanlık eden ya da onun bakanları görevini yapan yetmiş başpapazdan her biri. @@ Beyaz bulut balığı. @@ ...

fark (ile)AN-/ANA- ile/||/<> AN- ile/||/<> ANO-

Olmaksızın, değil. İLE/||/ Yukarı, geriye doğru, yeniden, aşırı fazla. İLE/||/ Yukarı, yukarı doğru, üst.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: a ile başlayan 2.674 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: a ile biten 2.191 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“Ana” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. ► anne

2. Yavrusu olan dişi hayvan

3. Dinî bakımdan aziz tanınan bazı kadınlara verilen saygı ünvanı

4. Yaşlı kadınlara saygılı bir seslenme sözü

5. ► velinimet

6. Alacağın veya borcun, faizin dışında olan bölümü

7. ► temel

8. Çizgilerden herhangi birini anlatan kelimeye sıfat olarak geldiğinde o çizginin, belirli bir kural altında hareket ederek bir yüzey oluşturmaya yaradığını anlatan bir söz

Birleşik sözler: ana akım, ana arı, ana arter, ana atardamar, ana baba, ana bacı, ana bayi, ana bellek, ana besleme hattı, ana bilim dalı, ana cadde, ana çizgi, ana dal, ana defter, ana deniz, ana dil, ana dili, ana direk, ana doğrusu, ana duvar, ana düşünce, anaerki, ana fikir, ana haber sunucusu, ana hat, ana kadın, ana kapı, ana kara, ana kent, ana kitap, ana kolon hattı, ana konu, ana kök, ana kraliçe, ana kubbe, ana kucağı, ana kuyu, ana kuzusu, anamal, ana mektebi, ana menü, ana motif, ana muhalefet, anaokulu, ana ortaklık, anapara, ana rahmi, ana saat, ana sanat dalı, ana sanlı, ana sav, ana sayaç, ana sınıfı, ana sözleşme, ana şehir, ana tarafı, ana toplardamar, ana vatan, ana yapı, ana yarısı, anayasa, ana yemek, ana yol, ana yön, ana yurt, ana yüreği, anadan doğma, anadan görme, anadan üryan, anası danası, anası kılıklı, büyükana, fatmaanaeli, Havva Ana, havvaanaeli, kadınana, kaynana, mercananaeli, meryemana asması, meryemana dikeni, meryemanaeldiveni, meryemanaeli, meryemanakandili, Meryem Ana kandili, meryemanakuşağı, sperma ana hücresi, sütana, üvey ana, dağ anası, dağlar anası, denizanası, dev anası, hamam anası, kuyu anası, ocak anası, öksüz anası

Bilgisayar Terimleri Karşılıklar Kılavuzu, 2007 (1)
Bilgisayar Terimleri Karşılıklar Kılavuzu, 2007 (2)

bk. temel

Zanaat Terimleri Sözlüğü, 1976 (1)

(I) Pullukta oku gövdeye bağlayan demir kısım. (Kızılca *Bor -Niğde)

Zanaat Terimleri Sözlüğü, 1976 (2)

(II) Büyük kerpiç. (Yeniköy *Aksaray -Niğde)

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“Ana” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

ANA (1)

( ol [o] zamîrinin yönelme hâli aña ) E. T. Türk. Ona: Tevekkül eyle gönülden gelince başa belâ / Ne hükm olursa kazâdan gerektir ana rızâ (Rûhî-i Bağdâdî’den).

lugatim.com/s/ANA
ANÂ

( ﻋﻨﺎﺀ ) i. (Ar. ‘anā’ ) Güçlük, meşakkat, zahmet: Her bir anâya Hak vere yüz bin safâ sana (Rûhî-i Bağdâdî). Hâtır-ı zârında menzil-sâz-ı endûh olmağa / İttihâd etmiş gibi derd ü anâ-yı kâinât (Yenişehirli Avnî).

lugatim.com/s/ANÂ
ANA (2)

i. (Eski Türkçe’den beri kullanılır) 1. İnsanın ve hayvanın yavru sâhibi olan dişisi, anne, vâlide: Herkes anasından o gayretle doğuyor (Nâmık Kemal). Hiçbir ana, kızını erkeklerden onun beni kızlardan sakındığı kadar sakınmamıştı (Yusuf Z. Ortaç). Belki de rüzgârda namaz bezidir / Yüzüne hasret kaldığım anacığımın (Câhit S. Tarancı). 2. Dînî bakımdan hürmete lâyık, mübârek kadınlara verilen müminlerin annesi olma pâyesi: “Fatma Anamız.” “Hatîce Anamız.” “Meryem Ana.” Halbuki Hüseyin, Allah’ın arslanı Ali’nin oğlu, Fâtıma Anamızın gülü iktidar peşinde değildi (Ergun Göze). 3. Kaynak, menşe: İçki kötülüklerin anasıdır (Hadis Terc.). Şecâatin anası iken kavgadan çekiniyor (Yâkup K. Karaosmanoğlu). 4. Analık şefkat ve duygusuna sâhip olan kimse, koruyucu, velînîmet: “Yoksullar anası.” 5. Ana yerine konan veya öyle imiş gibi kendisine saygı gösterilen yaşça büyük kadın isimlerinden sonra kullanılan unvan sözü: “Sultan Ana.” “Halime Ana.” ♦ sıf. 6. Yavrulamış olan, yavrusu olan (hayvan): “Ana keklik.” “Ana kuş.” “Ana ceylân.” 7. Kendi cinsinden olan veya kendine benzeyen şeyler içinde en büyük ve en önemli olan, temel, esas, asıl: “Ana damar.” “Ana boru.” “Ana binâ.” “Ana cadde.” “Ana kubbe.” “Ana kiriş.” İşte projemizin ana hattı… (Refik H. Karay). ѻ Ana – Anam: Şaşkınlık, hayret, sevgi, takdir gibi duyguları ifâde etmek için kullanılır: “Anaa!… Ne büyük gemi.” “Anaam!… Ne çok para.” “Anam, ne de güzel söylüyor!” Ana avrat düz gitmek (küfür etmek, sövmek): Bir kimsenin soyuna sopuna küfretmek: Üdebânız ana avrat sövüyor birbirine (Mehmet Âkif’ten). Sık sık kavga çıkarıyordu, aralarında ana avrat küfrediyorlardı (Cemil Meriç). Ana baba bir (kardeş): Öz (kardeş). Ana baba günü: 1. Çok kalabalık, mahşerî kalabalık: Kaybolursunuz (…) orası ana baba günüdür (Burhan Felek). 2. Herkesin kendi derdine düştüğü çok sıkıntılı durum veya zaman: Dille anlatılmaz bir ana baba günü (Reşat N. Güntekin). Ana bir (kardeş): Aynı anneden, ayrı babadan olan (kardeş). Ana hatlarıyle (çizgileriyle): Sâdece esaslı ve önemli noktaları ile, ayrıntıya girmeden, kısaca: “Mâcerâyı bize ana hatlarıyle anlattı.” Ana (Anasının) kuzusu: Annesinin dizi dibinde yetişmiş, açılmamış, mahcup kimseler için kullanılır: “Boyuna bosuna bakmayın, o ana kuzusudur daha.” Ana olmak: Çocuk dünyâya getirmek, çocuk doğurmak: Ana olmak ihtirâsı gibi kadınların gündelik hislerinden kendini şimdiye kadar uzak telakkî etmişti (Hâlide E. Adıvar). Ana rahmine (karnına) düşmek: (Çocuk için) Teşekkül etmeye, ana rahminde vücut bulmaya başlamak: Bu vatan gayreti düşüncesi, memleketimizde daha anasının karnına yeni düşmüş çocuk gibi (Nâmık Kemal). Ana tarafı: Bir kimsenin anne tarafından olan akrabâları: Onun hayâtını, ana tarafından torunu olan Cevat Dursunoğlu’ndan sık sık dinledim (Ahmet H. Tanpınar). Anadan doğma: 1. Çırılçıplak: “Anadan doğma sokağa fırladı.” 2. İnsanın bâzı kusurlara veya meziyetlere doğuştan sâhip olduğunu anlatmak için kullanılır: “Anadan doğma şâir.” Her halde anadan doğma bir kör kızın seçeceği erkek mühim bir adamdır (Sait Fâik). Anadan doğmuşa dönmek: 1. Yeni doğmuş bir çocuk gibi günahsız, tertemiz duruma gelmek. 2. Sağlığına ve canlılığına tekrar kavuşmak. Anadan üryan: Çırılçıplak. Analar neler doğurmuş (doğururmuş): Takdir edilen, beğenilen kimseler, bilhassa güzel çocuklar için kullanılır. Anam (Anam babam): Teklifsiz konuşmada kadın erkek, büyük küçük ayırt etmeksizin herkese karşı kullanılan bir hitap sözü: Geç bunları anam babam, geç (Orhan V. Kanık). Anam avradım olsun: Karşısındakini inandırmak için başvurulan kaba bir yemin şekli: Anam avradım olsun, iki günde tam hapishâneci oldum (Bediî Fâik). Anamın (Ananın) ak sütü gibi helâl olsun: Bir şeyin tam bir gönül rızâsıyle verildiğini ifâde etmek için kullanılır. Anan güzel mi?: Bir kimsenin kurnazca bir davranışı karşısında, “Yağma yok, nerede bu bolluk, bu ne açıkgözlük?” anlamında kullanılır. Anan yahşi, baban yahşi: Bir kimseyi bir işe râzı etmek için çok uğraşıldığı, çok dil döküldüğü anlatılırken kullanılır. Ananın karnında dokuz ay nasıl bekledin? (durdun?): Çok aceleci olanlara, sabırsızca davrananlara söylenir: Acelen ne? Ananın karnında dokuz ay nasıl bekledin diye bana çıkıştı (Reşat N. Güntekin). Ananın örekesi (Yok ananın örekesi): “ Amma yaptın ha, böyle saçma şey olmaz” anlamında kullanılır. Ananız (Analar) taş yesin, yarım yarım (yarımşardan) beş yesin: Fedâkârlık yapıyormuş gibi görünüp de kârlı çıkan kimseler için söylenir. Anası ağlamak: Çok zorluk çekmek, güçlüklerle karşılaşıp yorulmak: Benim çalışmaktan anam ağlarken herif keyif çatıyor (Burhan Felek). Ben bir defa bu Nûri’nin bir işine şâhit oldum. Mahkemeye gidip gelmeden anam ağladı (Burhan Felek). Anası danası: Soyu sopu, âilesinin bütün fertleri: Hırsız oğlanı anası danasıyle berâber mahalleden çıkarmalı (Hüseyin R. Gürpınar). Anası gevremek: Çok sıkıntı çekmek: Sekiz sene açlıktan, esrardan, hapishâneden anam gevredi (Sait Fâik). Anası kılıklı: Durumu, davranışı veya yaptığı iş annesine benzeyen kimseler için tenkit ifâdesi olarak kullanılır: “Bırak şu anası kılıklıyı.” Anası onu kadir gecesi doğurmuş: Çok tâlihli, kadir gecesi doğmuş. Anası turp, babası şalgam: Görgüsüz, soyu sopu belirsiz bir âileden gelme (kimse). Anasına bak kızını al (kenarına bak bezini al): Bir kızı âilesine göre değerlendir, annesi ne ise kızı da odur. Anasından doğduğu gibi: Nâmuslu, iffetli, tertemiz. Anasından doğduğuna pişman: Çok tembel, uyuşuk, canından bezmiş kimseler için kullanılır, doğduğuna pişman. Anasından doğduğuna pişman etmek: Eziyet ederek bir kimseyi canından bezdirmek, bıktırmak, doğduğuna pişman etmek. Anasından emdiği süt burnundan (fitil fitil) gelmek: Çok zorluk ve eziyet çekmek, bir işi çok sıkıntı ve güçlüklerden sonra başarabilmek: Şu bilet paralarını alıncaya kadar anamdan emdiğim süt burnumdan geldi (Hüseyin R. Gürpınar). Sâfi yün… Üst üste 17,5 kâğıttan aşağı alamadım (…) ama anamdan emdiğim süt burnumdan geldi (Burhan Felek). Anasını ağlatmak: Çok eziyet etmek, yapmadığını bırakmamak: Dilini tut, çocuğun saçının teline dokunanın anasını ağlatırım (Hâlide E. Adıvar). Aman Ahmet Bey, tükürme (…) imam gelirse anamı ağlatır (Burhan Felek). Ve bütün insanlığa gülmeyi öğreten bu milletin anasını ağlatmak için bütün dünyânın ittifak etmiş olması da ne acı bir nüktedir (Ergun Göze). Anasını bellemek: argo. “ Annesinin ırzına geçmek” anlamında küfür sözü; pişman etmek, canına okumak: Sen emrettikten sonra anasını bile bellerim (Ahmed Midhat Efendi). Ama ufak bir kolpo yapmaya kalkarsan ananı bellerim (Refî C. Ulunay). Anasını eşek (eşekler) kovalasın (tepsin): kaba. Kızılan bir kimse için söylenir ve bıkkınlık, umursamama ifâdesi taşır. Anasını satayım: “Aldırma, önemli değil, ne olursa olsun” anlamında kullanılır. Anasını sattığımın …: Bir kimsenin hükmünü geçiremediği, elde edemediği bir şeye karşı duyduğu hasret ve esefi ifâde eden serzeniş ve sitem sözü: “Anasını sattığımın dünyâsı, bize hiç rahat yüzü göstermedi.” “Anasını sattığımın kızı, yüzüme bile bakmadı.” “Anasını sattığımın arabası, ne zaman lâzım olsa bozulur.” Anasının gözü: Kurnaz, becerikli, işini bilen kimseler için kullanılır. Anasının ipini pazarda satmış (pazara çıkarmış): Soysuz, serseri, her türlü kötülüğü yapabilecek kimseler için söylenir. Anasının kızı: Huyları, davranışları annesininkine benzeyen kızlar için kullanılır. Anasının nikâhını istemek: Bir şey için değerinden çok fazla para istemek: “Şu ufacık şeye anasının nikâhını istedi, ben de vazgeçtim.”

lugatim.com/s/ANA
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp