Sözlük › A › ağa

ağa

a.

İlişkililer ağasız · ağalık –ğı · ağalı · Ağaca · ağazade · baş ağa/başağa · hacıağa/hacı ağa · ağa başı/ağabaşı · kablosuz ağ bilişim Genel ağa bağlanırken fiziki ağ kullanılmadan bağlamayı gerçekleştiren sistem. · zaro ağa özel ad. Uzun yaşamasıyla meşhur vatandaşımız. · hitap -bı

Açıklama

  1. 1. Saygı ifadesi olarak hitap sözü
  2. Hasan Ağa, Hüseyin ağa
  3. -Buyrun ağalar!
  4. Ağalar içinde en kalınları, lokantanın baş köşesindeki masaya kurulmuş kendi kendine demlenirkenoradakiler zerrece adam yerine koymadığını belirtmek istermişe benzeyen

Örnek

Kodaman üzerine bilgialmak istedi: -Neyin nesi, kimin fesi bu, oğlum? Şef garson kısa kesmek için: -Valla ağa, çok gizli tutuyor, amma, biz yerinden öğrendik, bu şehirde Vali'den çöpçüye kadar herkesi teftiş edecek, yukarıya rapor verecekmiş!
ağabeyi, büyük erkek kardeşi., asicaldan

Kaynak OKemal, 1966, 31

Yıl/Tarih 3.3.2017 · 3.3.2017

Anlam/Değer ilişkileri

Doğrudan ilişkili sözcükler Ağaca ağalı ağalık –ğı ağasız
Dolaylı ilişkili sözcükler (1) hitap -bı
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (5 sözcük)

“ağa” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

eşit (=) birbirine eşit

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “ağa” ile ilişkili sözcükler

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)AĞABEY | KOCA/AĞA ile/||/<> KOCA | AS | KOMUTAN/BEY ile/||/<> ERKEK | KOCA/ER

ağababa ağabey ağa kapısı ağa yamağı ak ağa hacıağa hanımağa hıyarağa iç ağa odunağa silahtar ağa acemi ağası alkış ağası çarşı ağası eyyam ağası gidiş ağası hadım ağası harem ağası hıyarağası kahve ağası kantar ağası kapı ağası kızlar…

fark (ile)AĞA ile BEY

Osmanlı sarayında, yönetsel ve askerî örgütünde belirli orun ve aşamadaki kişilere verilen ad. | Büyük konaklarda çalışan erkek görevlilerin başı.

fark (ile)AGA ile AĞA

Babacan, mert, kalender kişi. İLE Kırsal kesimde, geniş toprakları olan, güçlü, sözü geçen, varlıklı kişi. | Halk arasında sayılan ve sözü geçen kişilere verilen san. | Büyük kardeş, ağabey. | Okur-yazar olmayan, yaşlıca kişilerin,…

eşit (=)AĞA =

büyük kardeş, ağabey / geniş toprakları olan, varlıklı kimse

yerine / değilASİL değil AĞA
köken / yönelim (< >)AĞA ile/||/<>/> AĞNAM NEZARETİ/ADÂLET BAKANLIĞI

Osmanlı sarayında yönetimsel ve askeri örgütte belirli konumlarda bulunan kişilere verilen san.[Kızlar ağası, Yeniçeri ağası] İLE/||/<>/> Osmanlı Devleti'nde adâlet düzeninin bağlı olduğu en üst makam.

yerine / değilAĞA değil/yerine/= AĞABEY | KOCA

ağababa ağabey ağa kapısı ağa yamağı ak ağa hacıağa hanımağa hıyarağa iç ağa odunağa silahtar ağa acemi ağası alkış ağası çarşı ağası eyyam ağası gidiş ağası hadım ağası harem ağası hıyarağası kahve ağası kantar ağası kapı ağası kızlar…

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: a ile başlayan 2.674 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: a ile biten 2.191 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“ağa” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

Köken: Moğolca

1. Halk arasında sayılan ve sözü geçen erkeklere verilen ünvan

2. Genellikle köy ve kasabalarda geniş toprakları olan, sözü geçen, varlıklı kimse

3. ► ağabey

4. Okuryazar olmayan yaşlı kimselerin adlarıyla birlikte kullanılan san

5. Cömert, eli açık olan

6. ► koca (I)

7. Osmanlı Devleti'nde bazı kuruluşların başında bulunanlara verilen resmî ünvan

8. Şenlik düzenleme geleneğinde ev sahibi ve şenliğin düzenleyicisi olarak öne çıkan kimse

Birleşik sözler: ağababa, ağabey, ağa kapısı, ağa yamağı, ak ağa, hacıağa, hanımağa, hıyarağa, iç ağa, odunağa, silahtar ağa, acemi ağası, alkış ağası, çarşı ağası, eyyam ağası, gidiş ağası, hadım ağası, harem ağası, hıyarağası, kahve ağası, kantar ağası, kapı ağası, kızlar ağası, kolağası, köy ağası, ocak ağası, tatar ağası, yalı ağası, yeniçeri ağası

Tarih Terimleri Sözlüğü, 1974

1. Osmanlı sarayında, yönetsel ve askerî örgütünde belli orun ve aşamadaki kişilere verilen ad. 2. Büyük konaklarda çalışan erkek görevlilerin başı.

Etimoloji Sözlüğü

‘büyük kardeş, ağabey’ / ‘geniş toprakları olan, varlıklı kimse’

~ Az ağa 1. esk. ‘toprak sahibi, varlıklı kişi’; 2. ‘sahip, üstün, egemen’; -Tkm āga 1. ‘ağabey, yaşlı akraba’; 2. ‘(yaşlılara seslenmek için) ağa!’.
< Moğ aqa ‘older brother, senior, elder, older.’
Çağdaş Türk diyalektlerinde yaygın olarak kullanılır. Oğuz diyalektlerinde de geçer. Kırım’da aka ‘büyük kardeş’ anlamında kullanılır. Osmanlı Türkçesinde ‘büyük kardeş’ ve ‘soylu kişi’ olarak geçer. Oğuzca dışında kalan diyalektlerde aga ‘büyük kardeş’ anlamında kullanılır: Tel, Krg, Tar, Sag, Koybal, Kûr, Tat, Sart, Kzk aga ‘büyük kardeş’; Sag aga ‘büyük baba’; Şor akka. -Yak aγa ‘büyük baba’.
Oğuz alanında Türkiye Türkçesinde ‘ağabey’, Türkmence ‘büyük kardeş, saygı duyulan erkek kimse’, Az aġa ‘yaşlı erkek akrabalar’.
Türkçeden Farsçaya, Farsça yoluyla da Kürtçeye geçmiştir.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“ağa” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

AĞA

i. (Moğ. ākā “ağabey”) [Kelime batı dillerine ve āġā şeklinde Arapça ve Farsça’ya da geçmiştir] 1. Genellikle köy ve kasabalarda sözü geçen, nüfuzlu, zengin kimse. 2. Büyük, hatırı sayılan, saygı gösterilen, kerem sâhibi halk adamı. 3. Halk arasında saygı değer kimselere hitap ederken bey, beyefendi yerine kullanılan ve daha çok ismin sonuna getirilen hitap sözü, aga: “Recep Ağa.” Hoca başını ümitsizlikle iki yana sallayarak özür dilemiş, affedersin ağam demiş (Mukbil Özyörük). 4. halk ağzı. Büyük erkek kardeş, ağabey, aga. 5. halk ağzı. Koca, eş: Dön gel ağam dön gel dayanamirem / Uyku gaflet basmış uyanamirem (Türkü). 6. Eskiden konaklarda çalışan hizmetkârların başı: Vekilharçlık ederek, ayak öperek, dayak yiyerek yetişen ağalar… (Nâmık Kemal). 7. târih. Osmanlı askerî ve idârî teşkîlâtında bâzı mevki ve rütbe sâhiplerine verilen unvan: Vüzerâ yeniçeri ağası gelinceye kadar durdular (Kâtip Çelebi’den Seç.). Vezir, molla, ağa, bey takım takım / Güneşli bir nisan günü ok attı (Yahyâ Kemal). Mısır Vekîli Hacı Süleyman Ağa’nın torunu olan Hâlet Hanım da (…) İstanbul aristokrasisinin saygı, alâka ve güven mihraklarından birini teşkil ederdi (Sâmiha Ayverdi).

lugatim.com/s/AĞA
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp