oldurgan f. ( anla-t-mak ) (-i / -e) 1. (Birinin bir şeyi) Anlamasını, kavramasını sağlamak, zihnine sokmak, açıklamak, îzah etmek, tefhim etmek: “Bu meseleyi sana anlatmak için saatler ister.” Cumhûriyet Halk Partisi’nin bayrağındaki altı okun neye işâret ettiklerini mi anlatayım? (Refik H. Karay). Hemşehrilerine de bunları anlatır, gözlerini açarsın dediler (Rûşen E. Ünaydın). 2. Söylemek, hikâye etmek, tahkiye etmek, nakletmek: “Masal anlatmak.” “Hikâye anlatmak.” Zâten evvelce anlattım ya efendim (Hüseyin R. Gürpınar). Çarşafını, pelerinini merdivenleri çıkarken omuzlarına atarak anlatıyor (Yusuf Z. Ortaç). Ne çok anlatacaklarınız var / Birbirinize nişanlılar (Ziyâ O. Sabâ). 3. Göstermek, belirtmek, ortaya koymak: Yemekleri emrederken aldığı tavır kese sâhibinin bu delikanlı olduğunu anlatmıştı (Ahmed Midhat Efendi). Dumanın boyu ve eni de bir şeyi, meselâ yakılan kömürün miktârını anlatır (Refik H. Karay). Bırak şu billûrda solsun şu güller / Zamânı anlatır her düşen yaprak (Ali M. Arolat). 4. Karşısındakinin anlamak istemediği bir şeyi uğraşarak kabul ettirmek: “Memleketime gitmemin şart olduğunu nihâyet müdüre anlatabildim.” “O kadar uğraştım, kimseye anlatamadım.” 5. (Ders, konu vb. kelimelerle) Öğretmek, takrir etmek: “Hoca bu konuyu geçen hafta anlattı.” ѻ Anlata anlata bitirememek: Çok hoşuna giden bir şeyi büyük bir zevkle ve överek hikâye etmek: Suları, adayı anlata anlata bitiremiyorlar (Reşat N. Güntekin). ► Anlatmak fiiliyle deyimler: Bülbül gibi anlatmak / Çatır çatır anlatmak / Dert (Derdini) anlatamamak / Derdini Marko Paşa’ya anlat / Gel de anlat / Külâhıma anlat / Lâf anlatmak / Meram (Merâmını) anlatmak / Sen onu kavuğuma anlat.