Sözlük › A › ay

ay

a.

İlişkililer allah çırası

Açıklama

  1. kamer, meh.
  2. -Ay niye çıkmadı? -Yemeği balık! Kılçıklı balık! Onu ayıklıyor, işi çok..., ? ?
  3. Ay hali
  4. Ey.
  5. Cırttan Ninesine yalvarmış:
  6. ey, çağırma ünlemi. Hayret, taacccüp, keder, teessüf, tehâşî ve ağrı beyan eder.
  7. -Kaç, kaç! Geri dön, oradan gitme yahu!
  8. -Ayy gitti vallahi!

Örnek

köftecinin keçi etinden / kaytanı tutmayandan tutun da, / ay hali geçen / otel hizmetçilerine kadar / eksik olmasın, bakardı, / az zamanda / yıkama yağlama istasyonu gibi işlemeye başladı / bizim doktorun dükkânı.
Bırak ben de gideyim ay Nine?
-Nereye kaçsın? Öteki taraf da deniz!

Kaynak H N Erer, HM, 1962, 86 | Y Feyzioğlu, Cırttan ile sihirli topuz, 50 | MEsayan, T, 13.3.2011

Kişi Y Feyzioğlu

Yıl/Tarih 16.03.2025

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları allah çırası
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Eş ve yakın anlamlılar (3 sözcük)

“ay” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “ay” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)AY/LAR ~ AN/LAR
yerine / değilAY/LIK değil AN/LIK
köken / yönelim (< >)GÜNEŞ ile/ve/<>/> AY

Arı bilinç. İLE/VE/||/<>/> Süreçteki bilinç.

fark (ile)AY ve/<> 2016 HO3

[Dünyanın] Uydusu. VE/<> Yarı uydusu.

fark (ile)DÜNYA ve/||/<> AY

İlgili konuşmayı izlemek için burayı tıklayınız...

fark (ile)AY ile AY ile AY

Birdenbire duyulan acı, ağrı, şaşırma, ürkme ya da sevinç anlatan bir söz. İLE Art arda gelen iki yeni ay arasında geçen süre. | Yılın on iki bölümünden her biri. | Bir ayın herhangi bir gününden ertesi ayın aynı gününe kadar geçen ya da…

fark (ile)AY ile/ve/||/<> KAMO OALEWA

Dünyanın iki uydusu.

fark (ile)AY ile/||/<> MİRANDA ile/||/<> PHOBOS

[... uydusu] Dünya'nın. İLE/||/ Uranüs'ün. İLE/||/ Mars'ın.

fark (ile)AY/DOLUNAY ile/ve YENİAY

MEH ile/ve HİLÂL, ŞEHR

fark (ile)MALEZYA BAYRAĞI'NDA: AY ve/<> YILDIZ ve/<> MAVİ ve/<> SARI

İslâm'ı simgeler. VE/<> Eyaletleri simgeler. VE/<> Birlik'i simgeler. VE/<> Kraliyeti simgeler.

yerine / değilMONTH yerine AY
yerine / değilMOON yerine AY

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: y ile başlayan 1.311 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: a ile biten 2.191 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“ay” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük (1)

1. Art arda gelen iki yeni ay arasında geçen süre

2. Yılın on iki bölümünden her biri; mah, meh

3. Bir ayın herhangi bir gününden ertesi ayın aynı gününe kadar geçen veya yaklaşık otuz gün olarak kabul edilen süre

Birleşik sözler: ay balığı, ay balta, aybaşı, ay başı, aybeay, ay çekirdeği, ayçiçeği, ay çöreği, aydede, aydemir, ay dönümü, ayevi, ay gün takvimi, ay gün yılı, ay hâli, ay ışığı, ay karanlığı, ay parçası, ay takvimi, ay yıldız, ay yılı, ayda yılda bir, aydan aya, ayrıksı ay, dolunay, dönencel ay, gücük ay, kamerî ay, küçük ay, mübarek ay, yarım ay, yeni ay, aşure ayı, bayram ayı, büyük mevlit ayı, büyük tövbe ayı, cicimayı, döl ayı, kurban ayı, küçük mevlit ayı, küçük tövbe ayı, matem ayı, ocakayı, orak ayı, ayın on dördü, üç aylar, tövbe ayları

Güncel Türkçe Sözlük (2)

Birdenbire duyulan acı, ağrı, şaşırma, ürkme veya sevinç anlatan bir söz

Güncel Türkçe Sözlük (3)

Dünya'nın uydusu olan gök cismi; kamer

Birleşik sözler: Ay modülü, Ay örümceği, Ay tutulması, süper Ay

Coğrafya Terimleri Sözlüğü, 1980

Yeryuvarlağının uydusu, ona en yakın gökcismi.

Eski kamer · İng. Moon · Fr. Lune · Alm. Mond

Gökbilim Terimleri Sözlüğü, 1969 (1)

Yer'in uydusu olan gökcismi.

Eski Kamer · İng. moon · Fr. lune · Alm. Mond

Gökbilim Terimleri Sözlüğü, 1969 (2)

Art arda gelen iki yeniay arasında geçen 29,5 günlük süre. bk. kavuşum ayı.

İng. moon · Fr. mois · Alm. Monat

Zanaat Terimleri Sözlüğü, 1976

Kitaplar üzerine çizgi ve süs yapmakta kullanılan pirinç araç. (-İzmir)

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“ay” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

AY (1)

i. ( Eski Türkçe’den beri kullanılır ) 1. Yılın ayrıldığı on iki bölümden her biri: Son baharın ilk ayı eylül içindeyiz (Ahmed Midhat Efendi). İmkânsız şey / Şiir yazmak / Âşıksan eğer / Ve yazmamak / Aylardan nisansa (Orhan V. Kanık). 2. (Başlangıç kabul edilen herhangi bir târihten îtibâren) Yaklaşık olarak 30 günlük zaman parçası: Ben üç ay hasta yatmıştım (Nâmık Kemal). ѻ Ay gün meselesi: Olması çok yakın. Ayda âlemde: Kırk yılda bir: “Ayda âlemde bir kaçamak yapalım dedik, ay akşamdan doğdu.” Ayda yılda bir: Pek seyrek: Evvelden ayda yılda bir oraya uğradıkça sıkılmaz, güzel vakit geçirirdi (Mehmet Rauf). Aydan aya: Her ay, ayda bir, aybeay. Ayı günü dolmak (sayılı olmak, tamam olmak…): Doğum vakti gelmek: Dürdâne Hanım’ın ayı günü tamam, nasıl bir ebe bulacağız? (Ahmed Midhat Efendi). Küçük sultanın ayı günü dolup ağrısı tutar (Eflâtun C. Güney). ● Aylarca zf. Aylar boyunca, uzun zaman: Arjantin’de aylarca meseleyi tetkik ettim (Refik H. Karay). Aylarca hayâl içinde kaldık (Yahyâ Kemal).

lugatim.com/s/AY
AY (2)

ünl. Çeşitli duygular ve ruh halleri belirtilirken “aman” gibi anlama kuvvet vermek için kullanılır. 1. Yardım isteme, imdat dileme: “Ay ne olur, tutun, düşüyorum!” “Ay yetişin!” 2. Heyecan: “Ay meraktan kalbim duracak.” Elini kalbinin üstüne koydu, ay dedi ve yutkundu (Peyâmi Safâ). 3. Hayret, şaşkınlık: “Ay ne büyük balık!” Ay o Türk müydü? (Ömer Seyfeddin). Ay nereden çıktın Kenan! (Kerîme Nâdir). 4. Keyif, hoşa gitme: “Ay iliklerim ısındı.” 5. Çok beğenme, takdir etme: “Ay ne güzel kız!” Ay dedi, ne güzel kıravat maşası, yeni mi aldın? (Peyâmi Safâ). 6. Dikkat çekme, tembih, îkaz: “Ay sakın basma, kayarsın.” 7. Endîşe, telâş, korku: “Ay şimdi ne yapacağız?” “Ay ne korkunç!” 8. Usanç, bıkkınlık, sıkıntı: “Ay bu çocuk beni bayıltacak.” –Ayy!… –Ne var abla, sıktı mı? (Peyâmi Safâ). 9. Kızgınlık, öfke, isyan: “Ay sen beni ne zannettin?” “Ay bu da mı başımıza gelecekti!” Ay çıldıracağım, başıma kan çıkıyor, inanmıyorsun (Peyâmi Safâ). 10. Beğenmeme: “Ay çok tatlı olmuş, içemem.” “Ay bu ne biçim renk!” 11. İğrenme: “Ay ne pis.” 12. Özür dileme: “Ay kusûra bakmayın!” 13. Küçük görme, hafife alma, alay: “Ay o mu birinci oldu?” “Ay o da mı gelecek?” 14. Güçlük, zorluk: “Ay ne yorucu iş!” “Ay ne kadar uğraştınız!” 15. Can acısı, ağrı: “Ay çok canım yanıyor!” “Ay bacağım… Ay dişim!” 16. Sitem, ayıplama: “Ay ne açık konuşuyorsun!” Ay üstüme iyilik sağlık, bu da lakırdı mı ya? (Hüseyin R. Gürpınar).

lugatim.com/s/AY
AY (3)

i. (Eski Türkçe’den beri kullanılır) 1. Güneşten aldığı ışığı yeryüzüne yansıtan ve dünyâmızın tek uydusu olan gök cismi, kamer, mah. 2. Hilâl biçimindeki şekil: “Türk bayrağındaki ay ve yıldızın büyüklüğü Bayrak Nizamnâmesi’nde belirtilmiştir.” ѻ Ay akşamdan doğdu: Yapılması tasarlanan bir işte bir aksilikle karşılaşıldığı zaman söylenir: “Kırk yılda bir gönlümüzü eğlendirelim dedik ay akşamdan doğdu.” Ay aydın, hesap belli: Her şey gökte ayın görüldüğü kadar açık, hesap ortada. Ay gibi – Ay parçası gibi – Ayın on dördü gibi: Çok güzel kimseler için kullanılır.   Aya sen doğma, ben doğayım der: Çok güzel, güzellikte ayla yarışabilecek kimseler için kullanılır. Ayı gördüm Allah, âmentü billâh (ay mübârek olsun yâ Resûlallah): Ayın gökte ilk günlerdeki hilâl şekliyle görüldüğü zaman söylenen ve bütün ayın iyi geçmesini dileyen bir hayır temennîsi sözü.

lugatim.com/s/AY
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp