Sözlük › D › dünya

dünya

Köken ailesi

Arapça dunyā kökünden gelen 2 sözcük:

dünyevî

Köken ailesinin tümünü göreyim... →

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları Acun matemhane

“dünya” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

eşit (=) birbirine eşit

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “dünya” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

Fark kayıtları

yerine / değilDÜNYA değil YAKIN DÜNYA

Kişinin dışındaki her şey. İLE/VE/DEĞİL/||/<>/< Kişinin anlığı[düşünce, duygu, davranış, değer, deneyim ve dili][6D]

yerine / değilBAŞKA BİR ...: "DÜNYA" değil YAŞAM

Yoktur. DEĞİL Vardır, olanaklıdır.

fark (ile)DÜNYA ile/ve/||/<> MARS

90 kilo. İLE/VE/||/ 35 kilo.[yerçekimi farkı nedeniyle]

fark (ile)COSMOS/KOSMOS/ACUN/KÂİNÂT ile/||/<> ACUN/EVREN ile/||/<> UNIVERSE/UNIVERS/WELTALL/ACUN/DÜNYA ile/||/<> COSMOS/ACUN/KÂİNAT

Düzenli bir bütün olarak düşünülen evren. @@ bk. evren. @@ İnsanın bildiği tüm varlıklar, uzay, zaman, kuvvet, alan vb. kavramlar topluluğu. @@ (astronomi)

fark (ile)DÜNYA/YERYUVARLAĞI ile/||/<> WORLD/MONDE/MUNDUS/WELT/DÜNYA ile/||/<> MONDE/DÜNYA

bk. yeryuvarlağı. @@ a. Birbiriyle yasal bağlantısı olan, bir düzenle belirlenmiş tek tek şeylerin ve olayların bütünü. (Ör. öbür dünya-bu dünya, duyulur dünya-düşünülür dünya, dışdünya-içdünya, görüngüler dünyası - kendinde şeyler…

yerine / değilDUNYA değil/yerine/= DÜNYA

dünya âlem dünyaevi dünya görmüş dünya görüşlü dünya görüşü dünya güzeli dünya kelamı dünya malı dünya nimeti dünya penceresi darıdünya dış dünya Eski Dünya fâni dünya iç dünya öbür dünya ölümlü dünya öteki dünya üçüncü dünya ülkeleri…

fark (ile)DÜNYA/YERYUVARLAĞI ile/||/<> VIEUX MONDE/ESKİ DÜNYA

bk. yeryuvarlağı. | a. Birbiriyle yasal bağlantısı olan, bir düzenle belirlenmiş tek tek şeylerin ve olayların bütünü. (Ör. öbür dünya-bu dünya, duyulur dünya-düşünülür dünya, dışdünya-içdünya, görüngüler dünyası - kendinde şeyler dünyası;…

fark (ile)GEZEGEN ile/ve ACUN/DÜNYA

Dünyanın 360 derecelik yapısı, her derecenin yeryüzündeki mesafe karşılığı 25 fersahtır. Her fersah 12.000 zira(arşın)(5.685 m.)dir. Bir zira 25 parmaktır. Bir parmak, bitişik ve dışı içine gelecek biçimde dizilmiş altı arpa tanesi…

fark (ile)DÜNYA ile/ve ÂLEM

Âlemi hoş bilen boşa varır, boş bilen hoşa varır.

fark (ile)DÜNYA ile/ve/<> ÂHİRET

Ahlâk. İLE/VE/<> İlim.

köken / yönelim (< >)YERYÜZÜ ile/ve/||/<>/> ACUN/DÜNYA

Doğa. İLE/VE/||/<>/> İnsan ve anlam ile.

köken / yönelim (< >)DÜNYA ile/ve/||/<>/> NEPTÜN ile/ve/||/<>/> URANÜS ile/ve/||/<>/> SATÜRN ile/ve/||/<>/> GÜNEŞ

[=] 50 ay. İLE/VE/||/<>/> 57 dünya. İLE/VE/||/<>/> 63 dünya. İLE/VE/||/<>/> 700 dünya. İLE/VE/||/<>/> 1300 dünya. İLE/VE/||/<>/> 1.300.000 dünya.

yerine / değilWORLD yerine DÜNYA

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: a ile başlayan 2.674 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: d ile biten 122 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“dünya” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük (1)

Köken: Arapça dunyā

1. İnsanoğlunun üzerinde yaşadığı toprak ve denizlerin tümü; acun, yeryüzü, küre (I), âlem, arz (III), cihan, darıdünya, devran, zemin

2. ► çevre

3. İnançları bir olan ülke veya insanlar topluluğu

4. Meslek veya iş birliği içinde bulunan kimseler; camia

5. Bütün insanlar

6. Duygu, düşünce ve hayal âlemi; diyar

Birleşik sözler: dünya âlem, dünyaevi, dünya görmüş, dünya görüşlü, dünya görüşü, dünya güzeli, dünya kelamı, dünya malı, dünya nimeti, dünya penceresi, darıdünya, dış dünya, Eski Dünya, fâni dünya, iç dünya, öbür dünya, ölümlü dünya, öteki dünya, üçüncü dünya ülkeleri, yalancı dünya, yalan dünya, yenidünya, Yeni Dünya, basın dünyası, geçim dünyası, hayal dünyası, magazin dünyası, sanat dünyası, tefekkür dünyası, Türk dünyası, umut dünyası, ümit dünyası, yeraltı dünyası

Güncel Türkçe Sözlük (2)

Köken: Arapça dunyā

Güneş'e yakınlık bakımından üçüncü gezegen

Coğrafya Terimleri Sözlüğü, 1980
Felsefe Terimleri Sözlüğü, 1975

1. a. Birbiriyle yasal bağlantısı olan, bir düzenle belirlenmiş tek tek şeylerin ve olayların bütünü. (Ör. öbür dünya-bu dünya, duyulur dünya-düşünülür dünya, dışdünya-içdünya, görüngüler dünyası - kendinde şeyler dünyası; gelip geçici dünya- ideler dünyası.) b. Aynı yasalara ve aynı düzene bağlı olan nesnelerin, varlıkların oluşturduğu bütün. (Ör. Bitkiler dünyası, hayvanlar dünyası vb.) 2. Üzerinde yaşadığımız yeryüzü gezegeni. 3. İnsan varoluşunun içinde yer aldığı çevre. 4. Bilincin bağlılaşık kavramı; bilincin dışında kalan nesnelerin oluşturduğu bütün (nesneler dünyası).

İng. world · Fr. monde · Alm. Welt · Lat. mundus

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“dünya” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

DÜNYA

( ﺩﻧﻴﺎ ) i. (Ar. dunuvv > ednā “en yakın”ın müennes şekli dunyā ) [Kelime “en yakın, en aşağı semâ” (semâü’d-dünyâ) anlamıyle yaşadığımız âleme isim olmuştur] 1. Güneş sistemine bağlı gezegenlerden biri olan yer yuvarlağı, küre-i arz. 2. İçinde yaşamakta olduğumuz yeryüzü, yer küresi, arz, cihan: Dünyâda vatan yoluna ölmeyi bin yıl yaşamaktan hayırlı bilen çocuklar bırakacağız (Nâmık Kemal). Dünyânın öteki ucunda söylenen sözleri birer birer işiteceksiniz (Ahmed Midhat Efendi). Dünyâda sevilmiş ve seven nâfile bekler / Bilmez ki giden sevgililer dönmeyecekler (Yahyâ Kemal). 3. Bütün herkes, insanlar: “Dünyâya maskara olduk.” “Olay dünyânın gözleri önünde cereyan etti.” Dünyâyı dehşet içinde bıraktı (Nâmık Kemal). Ah, Dürdâne emretse de sana bir oyun oynasam, dünya da şaşsa (Ahmed Midhat Efendi). 4. mec. İnsanın içinde yaşadığı kendine has duygu, düşünce, hayal vb. hallerin bütünü: Ne güzel bir dünyam vardı, tanıyamaz oldum (Câhit S. Tarancı). Bu genç ve ilâhî bir güzellikle güzel olan adam, dünya içindeki dünyâyı keşfedip (…) kendi kendisinin efendisi, hâkimi, emîri olacak, sonra da hırslarının, kinlerinin, gururlarının, tamahlarının esîri olan kütleleri ellerinden tutup ruh dertlerini onaracak, merhemleyip sağlığa eriştirecekti (Sâmiha Ayverdi). 5. mec. Ortak bir özelliğin veya özelliklerin hâkim olduğu çevre [Bu anlamda daha çok bir tamlamanın ikinci öğesi olarak kullanılır]: “Edebiyat dünyâsı.” “Politika dünyâsı.” “Hür dünya.” “Sosyalist dünya.” 6. teşmil. Hayat: Dünyâda ne bulduk ki ölümden de kaçılsın (Nâmık Kemal). Dünya benim için bir grafik muâdelesi kesildi (Refik H. Karay). Eski dünyâmızda tabaklar şeyhi, asıl bünyesini esnâfın teşkil ettiği Anadolu şehirlerinde dâima bu kudretini taşırdı (Ahmet H. Tanpınar). 7. İslâm dînine göre, insanların Allah’ın rızâsını kazanmak ve asıl âlem olan âhiret âlemindeki ebedî hayâta erişebilmek için gönderildikleri imtihan âlemi, geçici âlem, fânî âlem: Dünya âhiretin tarlasıdır (Hadis Terc.). Dünyâ-yı denîye ne için meyl ede dânâ (Zâtî). Dünya, dünya olduğu için değil malıyle mülküyle insanları kendine kul ettiği için yerilmiştir. Gerçekte yerilen dünya değil ona kul olandır (Abdülbâki Gölpınarlı). 8. Yaşamakta olduğumuz bu geçici âlemde insanı kendine bağlayıp Hak’tan gāfil eden her şey, maddî âlem, nefsin arzu ettiği şeyler: “Gözünü dünya bürümüş.” 9. mec. Çok, pek çok şey: “Dünyâyı satın aldı.” “Dünyâyı verdi, râzı edemedi.” ѻ Dünya adamı: Geçim işlerine, maddî hususlara aklı iyi eren, dünyâya bağlı kimse. Dünya ahret: Her iki dünyâda da, dünyâda da âhirette de, her zaman: “Dünya ahret kardeşim olsun.” “Dünya ahret iki elim yakandadır.” Dünya âlem: halk ağzı. Herkes, bütün insanlar. Dünya başına (ona) dar olmak: Büyük bir çâresizlik içinde kalmak, çok sıkılmak. Dünya batsa (yansa, yıkılsa) umurunda değil: Hiçbir şeyle ilgisi olmayan, sorumluluk duygusu taşımayan, tasasız, lâkayt kimseler için kullanılır. Dünya bir araya gelse: Herkes aksini söylese veya engel olmaya kalksa da bildiğinden, yapacağından vazgeçmeme durumunu anlatır. Dünya durdukça: Çok uzun zaman, sonsuza kadar. Dünya evine girmek: Evlenmek: Çavuş, unuttum sana demeye, ağa seni evermek istiyor. Gayri dünya evine giriyorsun (Mahmut Yesâri). Bağ bozumundan evvel dünya evine gireceksin, o zaman sen de görür anlarsın (Safiye Erol).   Dünya gözüyle: Ölmeden: Zavallıların pek azı dünya gözüyle kocalarını veyâhut oğullarını görebileceklerdi (Hâlide E. Adıvar). Dünya gözüyle son bir defa paşayı görmeliyiz (Bediî Fâik). Onu dünya gözüyle son bir defa görmek nasip olmayacak mı yâ Rabbi? (Kerîme Nâdir).     Dünya (Dünyâlar) kadar: Pek çok: Dünya kadar malın olsa ne fayda (Pir Sultan Abdal). Her sabah boş yere dünya kadar taban tepmiş (Reşat N. Güntekin). Dünya penceresi: Göz: “Allah dünya penceresini kapatmasın.” Dünya varmış: Sıkıntılı bir durumdan sonra rahata erişildiği zaman söylenir: Sudan çıkıp da kafandan kafalığı çıkardılar mı dünya varmış sanırsın (Sait Fâik).  Dünyâ ve (vü) mâfihâ: Dünya ve dünyânın içinde olan her şey. Dünya yüzü görmemek: Hiç sokağa çıkmamak, gezmemek, dünyânın zevkini sürememek. Dünyâdan ayrılmak (göçmek): Ölmek: Vakti geldi, reis de bu dünyâdan ayrıldı (Nihad S. Banarlı). Dünyâdan el (el etek) çekmek: İnsanlardan uzaklaşıp bir kenara çekilmek, dünyâya âit meselelerle ilgilenmemek, inzivâya çekilmek: Dünyâdan el çek dîvâne gönlüm (Pir Sultan Abdal). Ben bir ihtiyar adam, dünyâdan elini eteğini çekmiş bir çiftçiyim (Reşat N. Güntekin). Her şeye yabancılık duyan bir sevdâlı edâsıyle dünyâdan el etek çekip… (Sâmiha Ayverdi). Dünyâdan (Dünyâsından) geçmek: Dünyâya âit maddî arzuları terketmek, dünya ile ilişiği kalmamış duruma gelmek, hiçbir şeye karşı ilgi duymamak: Babanız desen kara yaslara batıp dünyâsından geçmiş, sizi mi düşünecek (Eflâtun C. Güney). Dünyâdan haberi olmamak: Çevresinde olup bitenlerin farkında olmamak. Dünyâlar benim (onun) oldu: Çok sevindim. Dünyânın –sı: Bir şeyin çokluğunu ifâde eder: “Dünyânın şekeri ziyan oldu.” “Dünyânın parasını verdim.” Dünyânın bir (öbür) ucu: Çok uzak. Dünyânın çivisi çıkmış (Dünyânın sonu geldi): “Her şey ne kadar değişti ve bozuldu, olmaması gereken şeyler oluyor” anlamında dünyânın gidişinden şikâyet etmek için kullanılır. Dünyânın dört bucağı (köşesi): Dünyânın her yanı, her yönü: Sâde burada değil belki dünyânın dört köşesinde, her lamba ışığı altında buna benzer şeyler olurdu (Ahmet H. Tanpınar). Dünyânın kaç bucak olduğunu anlamak (öğrenmek): Çeşitli güçlükler ve zorluklarla karşılaşıp hayâtın hiç de kolay olmadığını anlamak: O gözlerini kapayınca dünyânın kaç bucak olduğunu öğrendim (Mahmut Yesâri). (Birine) Dünyânın kaç bucak olduğunu göstermek: İyi bir ders olacak şekilde hak ettiği cezâyı vermek. Dünyânın ucu uzun: İnsan yaşadıkça her türlü şeyle karşılaşabilir, ona göre davranmak gerek. Dünyâsından geçmek: Dünyâdan geçmek. Dünyâsını değiştirmek: Ölmek: Bir anda dünyâsını değiştirdi, dünyâdan ahrete göçtü (Nüvit Özdoğru). Dünyâya geldiğine pişman: Çok uyuşuk, mıymıntı kimseler için kullanılır. Dünyâya geldiğine pişman etmek: Çok üzmek, çok eziyet etmek, doğduğuna pişman etmek: Gülünç Fransızca’sıyle övünen Beyoğlu kokonasını dünyâya geldiğine pişman ettim (Reşat N. Güntekin). Dünyâya geldiğine pişman olmak: Çok sıkılmak, çok bunalmak, doğduğuna pişman olmak. Dünyâya gelmek (gözlerini açmak): (İnsan için) Doğmak: Gelin olduğumda on altı yaşında idim, bir sene sonra Nüzhet’im dünyâya geldi (Ahmet Râsim). Dünyâya gözünü açan bir bebeğe bu muhabbet ve alâka ne içindi? (Sâmiha Ayverdi). Dünyâya getirmek: Doğurmak: Nâlân, Handan’ı dünyâya getirdikten sonra bir türlü sıhhatini düzeltemedi (Kerîme Nâdir). Dünyâya gözlerini kapamak (yummak): Ölmek: Kucağımdaki çocuk erkektir, dünyâya gözlerini açtığı gün babası dünyâya gözlerini kapadı (Aka Gündüz). Dünyâya kazık mı kakacak (kazık kakacakmış gibi): Hiç ölmeyecek gibi dünyâya dört elle sarılan, dünya varlığı peşinde koşan yaşlı başlı kimseler için kullanılır: Yemeğime karışırsınız, içirtmezsiniz, uyutmazsınız, sanki dünyâya kazık kakacakmışım gibi (Ömer Seyfeddin). Dünyâyı (birine) cehennem (haram, zindan) etmek: Hayâtını yaşanılmaz duruma getirmek: Yerine büyük oğlu geçerse dünyâyı bize cehennem eder (Eflâtun C. Güney). Dünyâyı (gözü) görmemek: İlgilendiği şeyden başka hiçbir şeye aldırmayacak durumda olmak, gözü dünyâyı görmemek. Dünyâyı toz pembe görmek: Her şeyi iyi, güzel ve yerinde karşılamak ve geleceğe ümitle bakmak, çok iyimser olmak: İki arkadaş, hemşîrenin Kıztaşı’ndaki evinin kuyusu başında dünyâmızı toz pembe görürdük (Sait Fâik). Dünyâyı tutmak: Çok yayılmak: Dünyâyı tutan bir devlet-i muazzama (Nâmık Kemal). Bir şâh-ı felek-mertebedir Hazret-i Ken’an / Dünyâyı tutar velvele-i devlet-i Ken’an (Kemal E. Kürkçüoğlu). ● Dünyâda zf. (Bulunma hâli ekinin kalıplaşmasıyle) (Olumsuz cümlelerde) Asla, kat’iyen, kesinlikle: O herif dünyâda borcunu vermez (Ömer Seyfeddin). Hele habersiz dünyâda olmaz, o gün ölür diyordu (Ahmet H. Tanpınar). ● Dünyâ-dar ( ﺩﻧﻴﺎﺩﺍﺭ ) birl. sıf. (Fars. dār “sâhip ve mâlik olan” ile) Dünya işleriyle uğraşıp mal mülk sâhibi olan (kimse): Mâil değiliz şehân-ı dünyâ-dâra / Dervîş-i cihan-fürûş-ı bâzâr-ı gamız (Azmîzâde Hâletî). ● Dünyâ-perest ( ﺩﻧﻴﺎﭘﺮﺳﺖ ) birl. sıf. ve i. (Fars. perest “tapan” ile) Dünyâya kendini kaptırıp âhireti hiç düşünmeyen, dünya malına ve zevklerine çok düşkün olan (kimse): Ey zâhid-i dünyâ perest var zühdünü arz eyleme / Ben âşık-ı şûrîdeyim zerk u riyâ neme gerek (Eşrefoğlu Rûmî).

lugatim.com/s/DÜNYA
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp