Sözlük › E › elma

elma

a.e tr. alma: elmameyve

İlişkililer elmalı · elmarmut · ferik elması · amasya elması · arap kızı · adem elması · Amerikan elması · frenk elması · Japon elması · Almalık –ğı · arap kızı II · şeytan elması · +13 ›

Açıklama

1. Malum mevyesi olan ağaç 2. elma ağacının meyvesi. 3. Elma çayı.

Örnek

1 Elma ağacı bize elma husule getirir. Armut ağacı armut husule getirir., M Delphinus Berlitz, Asrî lisanların tedrisine mahsus Berlitz usulü, büyüklere..., 1930, 71
2 Nuri, 2 tane elma yedi. Sami, 1 tane elma yedi. Mehmet, 3 tane elma yedi. Kaç tane elma kaldı?
3 Zeyno, dokumacıların yanına gitti, onlarla çay içti. Eğitim alanında ok atan kızları izledi. Sonra, kış yiyeceklerinin hazırlandığı geniş avluda, peynir yapılmasına, kurutulacak sebzelerin kesilip asılmasına yardım etti., Burhan Sönmez, Kuzey, 2016, ?

Kaynak T Oğuzkan, Kaç etti? Kaç kaldı? 1961, 10

Yıl/Tarih 1930 · 1961

Anlam/Değer ilişkileri

Doğrudan ilişkili sözcükler elmalı
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Üst ve alt kavramlar (9 sözcük)

“elma” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

eşit (=) birbirine eşit

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “elma” ile ilişkili sözcükler

kapsayan fethigedikli sözlüğü: biri ötekini kapsar

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)ELMA ile/||/<> ACI ELMA/ACI KARPUZ

[boş] | Gülgiller (Rosaceae) familyasından, çiçekleri pembe ya da beyaz, yapraklarını döken, ülkemizde meyvesi için kültürü yapılan bir tür. @@ bk. acı karpuz

fark (ile)ELMA ile/||/<> APPLE/POMME/MALUS SYLVESTRIS/APFEL/ELMA

[boş] @@ Gülgiller (Rosaceae) familyasından, çiçekleri pembe ya da beyaz, yapraklarını döken, ülkemizde meyvesi için kültürü yapılan bir tür.

fark (ile)ELMA ile ARMUT

Elmayı soy da ye, armudu say da ye. [Elma, kabuğu soyularak, armut da aşırı gidilmeyerek, sayı ile yenilmelidir.]

yerine / değilKAHVE" değil/yerine ELMA

Elma, kahveden daha fazla uyku açıcıdır.

fark (ile)ELMA ile KAK
fark (ile)ELMA'/ELMAÎ ile ELMAH/ELMAHÎ

Pek zeki, çok anlayışlı. İLE Her gördüğü şeyi, incelemeye/tetkike, araştırmaya meraklı.

yerine / değilAPPLE yerine ELMA
fark (ile)ELMAMSI ile/||/<> ELMA

Elmayı andıran, elmaya benzeyen, elma gibi.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: a ile başlayan 2.674 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: e ile biten 2.229 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“elma” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Gülgillerden, çiçekleri pembe veya beyaz bir ağaç (Pyrus malus)

2. Bu ağacın kabuğu parlak, sert, kırmızı, sarı ve yeşil renkte, kokusu hoş, tadı ekşi veya tatlı, dokusu gevrek, ufak çekirdekli meyvesi

Birleşik sözler: elmabaş, elma sirkesi, elma şarabı, elma şekeri, elma yanaklı, acı elma, çürük elma, ekşi elma, Kızılelma, âdemelması, Amasya elması, Amerikan elması, dağ elması, deveelması, ferik elması, fil elması, Japon elması, kabak elması, kiraz elması, misket elması, pamuk elması, şeytan elması, yer elması

Biyoloji Terimleri Sözlüğü, 1998

Gülgiller (Rosaceae) familyasından, çiçekleri pembe ya da beyaz, yapraklarını döken, ülkemizde meyvesi için kültürü yapılan bir tür.

İng. apple · Fr. pomme · Alm. Apfel · Lat. Malus sylvestris

Etimoloji Sözlüğü

‘pembe veya ak çiçekli bir ağaç (Pirus malus)’ / ‘bu ağacın türlü renkte, kokusu hoş, tadı ekşi veya tatlı yemişi’

Yerel ağızlarda alma olarak kullanılır. Eski kaynaklarda da alma biçimi geçer. Türkçede alma biçiminin elma’ya çevrildiği göze çarpıyor. Türkçe ala > ela örneğinde olduğu gibi.
Çağdaş diyalektlerde yaygın olarak geçer: Az alma. -Tkm alma. -TatK alma. -Bşk alma. -Nog alma. -Kzk alma. -Kklp alma. -Krg alma. -Hal alımla. -Tar alma. -Çuv ulma: yıvăś ulmi ‘elma’; śӗr ulmi ‘patates’.
Orta Türkçede almıla olarak geçer. Kâşgarlı Mahmud’a göre Türkler almıla biçimini kullanırlar. Oğuzlar ise almıla yerine alma biçimini kullanırlar. Eski Kıpçakçada da alma olarak geçer.
Brockelmann’a göre (OGM 12. §), alımla biçimi haploloji (haplologie) sonunda alma’ya çevrilmiştir.
Moğolca alima biçimi Türkçeden alınmıştır (Şçerbak: JaS 97/15, 172). Doerfer’e göre (UAJb l, 1981, 137) Moğolca alima’da orta hece saklanmıştır.
Kökenini bilmiyoruz. Brockelmann (OGM 18. § O) almıla’nın köken bakımından açık olmadığını dile getirmiştir. Munkácsi (KSz 6: 376) Hint-Avrupa dillerinden kalma bir alıntı olduğunu ortaya koymuştur. Onun verdiği biçimin ‘saftig, unreif’ anlamına geldiği anlaşılıyor (Charpentier: ZDMG 73: 142). Ramstedt (SKE 135) Orta Türkçe alımla biçiminden yola çıkarak *li̮m biçimiyle birleştirmiştir.
Daha sonra Tomaschek (Ksz VI, 1905, 376) İran biçimlerini de katmıştır.
Räsänen (V 18a) ve Clauson ( ED 146) birbirine benzer rekonstrüksiyonlar yapmışlardır. Sevortyan (ÊSTJa 1974, 138) Türkçe alma’nın kökeniyle uğraşırken alma ve almıla (Kâşgarlı Mahmud) gibi izole biçimler üzerinde durmuştur.
Moğol dillerinde Türkçe biçimlere yakın biçimler göze çarpar: Monguorca alim ‘elma’, Ordosça alima, Kalmıkça almʼn. Leksika’ya göre (145) alma’ya nispetle alima biçimi ikincildir: Almıla biçimi alma + la (krş. tün ~ tünlä) olarak açıklanabilir. Almala biçiminde vurgusuz a gücünü yitirerek ı’ya dönüşmüştür (almala > almıla).
Macarca alma biçimi eski Türk dillerinden kalma bir alıntıdır. bk. Gombocz: BTLw 4; Ligeti: TörK; Doerfer: KhalMat 290.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“elma” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

ELMA

i. (Eski Türk. alma < almıla ; kökü belli değildir) bota. 1. Gülgillerden, yurdumuzun her yerinde yetişen, dişli yapraklı, açık pembe çiçekler açan, verimli, dayanıklı ağaç. Pirus malus: Ellerim elma dalında / Âdem ile Havvâ ecdâdım (Câhit S. Tarancı). 2. Bu ağacın, rengi kırmızı ile açık yeşil arasında değişen, sert ve parlak kabuklu, hoş kokulu, ufak çekirdekli, ekşi, mayhoş veya tatlı, vücûda yararlı birçok hassalar taşıyan gevrek meyvesi: “Amasya elması.” “Misket elması.” “Ferik elması.” “Kiraz elması.” Cebrâil cennetten elma getirdi (Pir Sultan Abdal) [Halk ağzında alma şeklinde de kullanılır]. ѻ Elma gibi (yanak): Kırmızı (yanak).

lugatim.com/s/ELMA
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp