Sözlük › E › ense

ense

Anlam/Değer ilişkileri

Doğrudan ilişkili sözcükler enselenmek enseli
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (3 sözcük)

“ense” ile karşılaştırılan sözcükler

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “ense” ile ilişkili sözcükler

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

eşit (=)ENSE =

boynun arkası

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: e ile başlayan 1.281 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: e ile biten 2.229 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“ense” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Boynun arkası

2. ► arka

Birleşik sözler: ense çukuru, ense kökü, ensesi kalın, elense

Cimnastik Terimleri Sözlüğü, 1969

Boynun arka yüzü.

İng. neck · Fr. nuque · Alm. Nacken

Etimoloji Sözlüğü

‘boynun arkası’

~ Az ǝnsǝ. -Tkm eŋse. -Nog eŋse. -Kklp eŋse. -Kzk eŋse. -Krg eŋse. -TatK iŋse 1. ‘omuz’; 2. yer. ‘ense’. -Özb ensa. -Kumd eŋze. -Çuv ĕnse. Tatarcadan alınmıştır.
Eski Kıpçakçada eŋse (> ense) olarak geçer. Brockelmann (OGM 107. §) -se ekiyle yapılmış bir türev olarak değerlendirmiş ancak eŋ kökünü açıklamamıştır. Sevortyan (ÊSTJa 1989, 190-191) buna benzer türevlerin normal olarak fiil köklerinden yapıldığını dile getirerek *eŋ- kökünün *eŋ- ‘eğmek’ biçimiyle birleştirilebileceğini, *eŋ- kökünün de eğ- biçimine benzediğini bildirmiştir. Ona göre Türkçede ‘arka, sırt’ olarak kullanılan eğin (< eŋin) de eğ- (~ *eŋ-) kökünden gelir.
Bu durum karşısında eŋse (Räsänen’e göre: *yiŋse) biçiminin çağdaş diyalektlerde kullanılan yitke biçimiyle birleştirilmesi olasılığının kuşkuya yol açtığı saklanamaz. Sevortyan’a göre yitke vb. enseye verilen areal bir addır. Bu adın kuzeydoğu bölgesinde yelke ve ense gibi areal adlara karşılık olarak türetildiği anlaşılıyor.
Anadolu ağızlarında ense yanında süksün, sügsün adı da kullanılır. bk. süksün, sügsün.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“ense” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

ENSE

i. ( eñse ; kökü belli değildir) 1. Boynun arka kısmı: Ensem Galata fırancalası gibi kabardı (Ahmed Midhat Efendi). Havlumu kolonyalı suya batırıp yüzümü, ensemi, kollarımı serinlettim (Refik H. Karay). 2. E. T. Türk. Arka, art [Kelimenin bu anlamı günümüzde deyimlerde devam etmektedir]: Okmeydanı ensesinde, Levent Çiftliği nam mahalde… (Evliyâ Çelebi’den). Ensesinde onun ardından gelenler şehit oldu (Kâtip Çelebi’den Seç.). ѻ Ense kökü: Tam ense yerini anlatmak için kullanılır. Ense kulak yerinde: Beden yapısı bakımından sağlam ve gösterişli, kelle kulak yerinde: Semirmiş, ense kulak yerinde, üst baş gāyet şık, ağızda da bir puro (Rauf Tamer). Ense yapmak: Yiyip içip dinlenmek, rahatına bakıp şişmanlamak: Ense yapmalı, gülüp oynamalı (Ömer Seyfeddin). Ensesi kalın: Sözünü geçirecek, dediğini yaptıracak güçte. Ensesinde bitmek: Hemen yanında belirivermek: Hoca karpuz tarlasından geçerken dayanamamış, girmiş tarlaya; bir karpuzu koparırken bostancı ensesinde bitmiş (Burhan Felek). Ensesinde boza pişirmek: Bir kimseye eziyet edercesine yüklenmek, göz açtırmamak, bir işi yapıp bitirmesi için çok sıkıştırmak: Şimdi çoluk çocuk evde ensesinde boza pişiriyorlar (Reşat N. Güntekin). Ama kabâhat bende. İyilikten kim anlamış, ensesinde boza pişirmeli ki iş görülsün (Mehmet Rauf). Ensesine binmek: Üstüne yüklenip göz açtırmayarak hükmü altına almak: Senin haklı olduğun bu sene kışın erken gelişidir. Haklısın Nûri. Birdenbire vergi cezâsı gibi ensemize bindi (Burhan Felek). Ensesine vur, ağzından lokmasını al: Çok uysal, yumuşak başlı, mücâdeleyi sevmeyen kimseler için söylenir; başına vur ağzından lokmasını al. Ensesine yapışmak: Yakalamak, tutup bırakmamak.

lugatim.com/s/ENSE
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp