i. ( eñse ; kökü belli değildir) 1. Boynun arka kısmı: Ensem Galata fırancalası gibi kabardı (Ahmed Midhat Efendi). Havlumu kolonyalı suya batırıp yüzümü, ensemi, kollarımı serinlettim (Refik H. Karay). 2. E. T. Türk. Arka, art [Kelimenin bu anlamı günümüzde deyimlerde devam etmektedir]: Okmeydanı ensesinde, Levent Çiftliği nam mahalde… (Evliyâ Çelebi’den). Ensesinde onun ardından gelenler şehit oldu (Kâtip Çelebi’den Seç.). ѻ Ense kökü: Tam ense yerini anlatmak için kullanılır. Ense kulak yerinde: Beden yapısı bakımından sağlam ve gösterişli, kelle kulak yerinde: Semirmiş, ense kulak yerinde, üst baş gāyet şık, ağızda da bir puro (Rauf Tamer). Ense yapmak: Yiyip içip dinlenmek, rahatına bakıp şişmanlamak: Ense yapmalı, gülüp oynamalı (Ömer Seyfeddin). Ensesi kalın: Sözünü geçirecek, dediğini yaptıracak güçte. Ensesinde bitmek: Hemen yanında belirivermek: Hoca karpuz tarlasından geçerken dayanamamış, girmiş tarlaya; bir karpuzu koparırken bostancı ensesinde bitmiş (Burhan Felek). Ensesinde boza pişirmek: Bir kimseye eziyet edercesine yüklenmek, göz açtırmamak, bir işi yapıp bitirmesi için çok sıkıştırmak: Şimdi çoluk çocuk evde ensesinde boza pişiriyorlar (Reşat N. Güntekin). Ama kabâhat bende. İyilikten kim anlamış, ensesinde boza pişirmeli ki iş görülsün (Mehmet Rauf). Ensesine binmek: Üstüne yüklenip göz açtırmayarak hükmü altına almak: Senin haklı olduğun bu sene kışın erken gelişidir. Haklısın Nûri. Birdenbire vergi cezâsı gibi ensemize bindi (Burhan Felek). Ensesine vur, ağzından lokmasını al: Çok uysal, yumuşak başlı, mücâdeleyi sevmeyen kimseler için söylenir; başına vur ağzından lokmasını al. Ensesine yapışmak: Yakalamak, tutup bırakmamak.