( ﺍﺯﺑﺮ ) i. (Fars. ez- “-den” ve ber “göğüs veya üst” ile ez-ber “göğüsten” yâhut “üstten”) 1. Bir sözü, bir metni kitaba bakmadan aynen tekrar edebilecek şekilde zihinde tutma, hıfzetme. 2. Ezberlenecek olan, ezberlenen şey, akılda tutulması gereken ders: “Öğretmen iki sayfa ezber verdi.” Uğra yâr yanına eyle selâmı / Dâim ezberimiz bu Leylâ Leylâ (Karacaoğlan). 3. Hâfıza, bellek [Kelimenin bu anlamı bâzı kullanılışlarında ortaya çıkmaktadır]: “Bütün şiir ezberimde idi.” Kitâb-ı aşkını baştan okudum ser-te-ser ezber / Dahi öğrenmeden varıp muallimden elifbâyı (Kānûnî Sultan Süleyman). Bana ezberden elhamdülillâhi okuttu (Ahmet Hâşim). Ezberden Yâsin okumaya başladı (Ömer Seyfeddin). ѻ Ezber etmek: 1. Ezberlemek: Bütün lisân-ı melâik eder onu ezber (Cenap Şahâbeddin). 2. Ezberleyecek kadar çok okumak veya dinlemek: “Gazeteyi ezber ettim.” Evlâdım, bak burada koskocaman konsolos var. Dünyânın politikasını ezber etmiştir (Burhan Felek). ● Ezbere zf. ( Yönelme hâli ekinin kalıplaşmasıyle ) 1. Bir yazıya, bir örneğe bakmadan, ezberden: Dernekte çıkan manzûmemden iki mısrâ okumasın mı ezbere (Yusuf Z. Ortaç). Ezbere yapılan resimler, bâzan tabiat ve modelden yapılanlardan daha güzel olabilir (Celâl E. Arseven). 2. teşmil. Aslını incelemeden, gelişigüzel, rastgele: “Ezbere iş görmek.” “Ezbere söylemek.” “Ezbere konuşmak.” A böyle ezbere ilâç olur mu ayol! Ne nabzıma baktın ne göğsümü dinledin (Hüseyin R. Gürpınar).