geçişsiz f. (Eski Türk. kir-mek ) (-e) 1. (Dışarıdan içeriye) Geçmek, (içeriye) varmak, dâhil olmak, duhul etmek. Karşıtı: ÇIKMAK: Testinin içine girmiş olan kocaman bir eşek arısı… (Refik H. Karay). Çocukların yüzleri bir meyve gibi tâze. Tren yavaş yavaş şehre giriyor (Ahmet H. Tanpınar). Bahçe kapısından içeri bir adam girdi, köşkün harem tarafına doğru yürüdü (Peyâmi Safâ). 2. (Bir şey, bir şeyin içine) Sığmak: “Bu paket cebinize girer mi?” 3. Gelmek: Fakat en nerm ve nâzik olan zamanda kalbine giren korku bir fikr-i sâbit gibi (Sâmipaşazâde Sezâî). Hacı Efendi her girenden böyle üç seneliğini peşin alır (Ömer Seyfeddin). Ürperme verir hayâle sık sık / Her bir kapıdan giren karanlık (Yahyâ Kemal). 4. (Bütünü veya bir kısmı ile) Sulu bir şeyin içine batmak, dalmak: “Denize girmek.” “Dereye girmek.” “Suya girmek.” “Kolunun ucu çorbaya giriyor.” Bir saman çöpü gibi gireceğim çamura (Behçet K. Çağlar). 5. (Kuvvet kullanarak) Bir yeri ele geçirmek, zaptetmek, işgal etmek: “Kapıyı kırıp eve girdiler.” “Polis batakhâneye girdi.” Yine girdik Rumeli’ye (Ziyâ Gökalp). Girdiğin yerde asırlarca kalıştan başka / Kurduğun devlet asırlarca muzaffer yürüdü (Yahyâ Kemal). 6. Tecâvüz etmek, geçmek: “Bizim arsamıza 2 metre girmiş.” 7. Kendini (bir topluluğa, bir kuruluşa) katmak, katılmak, bir topluluk içinde yer almak, intisap etmek: “Âileye girmek.” “Tarîkata girmek.” “Teşkîlâta girmek.” “Meclise girmek.” “Orduya girmek.” “İşe girmek.” “Okula girmek.” Siz buraya benim vâsıtamla girmiş bir kıza elinizi uzattınız (Reşat N. Güntekin). Edip Hoca gençliğinde politikaya girmişti (Ahmet H. Tanpınar). İcrâ komitesine biz giremedik (Burhan Felek). 8. İçinde yer almak, dâhil olmak: “Kitaba girmek.” “Savaşa girmek.” “Hayâtına girmek.” “Listeye girmek.” “Bordroya girmek.” “Oyuna girmek.” Şimdiye kadar asker olmadığı halde her muhârebeye girdi (Ömer Seyfeddin). 9. (Hastalık için) Bulaşmak, sirâyet etmek: “Eve nezle girdi.” 10. (Bir şeye) Başlamak: “Boykota girmek.” “Söze girmek.” “Tâtile girmek.” “Yaza girmek.” “Rejime girmek.” Emin Dede makamların arasında çok kısa bir gezinti yaptı ve sonra Dede’nin devrikebir peşrevine girdi (Ahmet H. Tanpınar). … yılına Türkiye Cumhûriyeti mesul hükûmetsiz giriyor (Burhan Felek). Biz güne işte her sabah, her sabah böyle gireriz (Târık Buğra). 11. Belli bir işi yapmak için o işle ilgili yerde bulunmak: “Derse girmek.” “Lokantaya girmek.” “Hamama girmek.” “Banyoya girmek.” “Helâya girmek.” 12. (Bir şeyin birleşiminde) Yer almak, katılmak: “Tuz her yemeğe girer.” Yaşanmış hayat unutulmuyor, ne de büsbütün kayboluyor, ne yapıp yapıp bugünün veyâhut dünün terkîbine giriyor (Ahmet H. Tanpınar). Erzurum taşı Ankara taşı gibi çok kullanışlı, her girdiği yere âbide asilliği veren bir mîmârî malzemesidir (Ahmet H. Tanpınar). 13. Bürünmek: “İhrâma girmek.” Ağam niçin siyahlara girersin / Melek olanlarda yeşil don olur (Kayıkçı Kul Mustafa). Erkek kılığına girdi, bahçeye indi (Ahmed Midhat Efendi). Derviş kıyâfetine girerek yeni saraya geldiler (Ziyâ Gökalp). 14. Dönüşmek, inkılâp etmek: “Şekilden şekile girmek.” “Kalıptan kalıba girmek.” Üslûb-ı tahrir ise bayağı bir başka lisan hükmüne girmiştir (Nâmık Kemal). Tanınmayacak bir şekle girmişsiniz (Ahmed Midhat Efendi). Bahtım kara, saçım ak / Ne şekle girmişim bak (Orhan S. Orhon). 15. Ulaşmak, erişmek, vâsıl olmak: “İğne damara girdi.” “Sondaj pompası kuyuya kadar giremedi.” Karac’oğlan der ki örülmüş başı / Daha on beşine girmemiş yaşı (Karacaoğlan). Nihâyet gelinlik çağına girmiş (Refik H. Karay). 16. Ele almak, üstünde durmak, derinine inmek: “Ayrıntıya girmek.” “O meseleye girersek işin içinden çıkamayız.” 17. Nüfuz etmek: “Mahremiyetine girmek.” “Kalbine girmek.” 18. (Tartışma, kavga, bahis, iddia vb. kelimelerle) Tutuşmak. 19. (Bir hâlin) Etkisi ve hükmü altında bulunmak: “Komaya girmek.” “Bitkisel hayâta girmek.” “Bunalıma girmek.” 20. Uymak, tâbi olmak: “Terbiyesine girmek.” “Eğitimine girmek.” “Rotasına girmek.” “Dümen suyuna girmek.” 21. Yüklenmek: “Taahhüte girmek.” “Borç altına girmek.” “Mesûliyete girmek.” “Ben bu vebâle giremem.” 22. (Bir işe, bir hâle) Konu olmak, tâbi tutulmak: “Ütüye girmek.” “Boyaya girmek.” “Kontrola girmek.” “Karantinaya girmek.” “Teftîşe girmek.” ♦ (-den, -den / -e) 23. Bir şey bir nesnenin bir tarafından geçip öbür tarafından çıkmak, geçmek: “Buz dolabı kapıdan girmiyor.” “Bu top bu delikten girmez.” 24. Geçmek, gelmek, intikal etmek: “Bu tâbir bize Arapça’dan girmiş.” “Bu dönemde toplumumuza Avrupa’dan yeni yeni âdetler girdi.” 25. (–) Başlamak: “İlkbahar girdi.” “Saat 24’ü geçince yeni gün girmiş olur.” ѻ Girdisi çıktısı: 1. Yakın alâkası, yakın ilişkisi: “Bizimle hiçbir girdisi çıktısı yok.” 2. (Bir şeyin) En ince ayrıntısı, herkesce bilinmeyen karışık tarafları: “Bu evin girdisini çıktısını o iyi bilir.” Osman Bey, yarı deli görünen bu sıska Moğol’un (…) ne idüğü belirsiz iki serserinin kimliğini on beş gün içinde bu kadar girdisi çıktısıyle öğrenmesini hiçbir utanç duymadan kıskandı (Kemal Tâhir). İşimin bin bir girdi çıktısına takılmış, kapılmış giderken sırtıma, arkama birisi abandı (Fahri Celâl). Girip çıkmak: (Bir yere) Sık sık, serbestçe gidip gelmek: Vakitli vakitsiz evine girip çıkabiliyordum (Safiye Erol). Ben küçük olduğum için kadınlar arasında dolaşıyor, her yere serbestçe girip çıkıyordum (Kerîme Nâdir). Girmediği bir Gerede zindanı kalmış (onda da altı ay eğlenmiş): Çok suç işlediği için ömrü hapishânelerde geçen kimseler hakkında kullanılır. ► Girmek fiiliyle deyimler: Adam sırasına girmek / Ağzına (Ağzının içine) girmek / Ağzından girip burnundan çıkmak / Aklına (Kafasına, Zihnine) girmemek / (Birinin) Aklına (Beynine) girmek / Al kaşağıyı gir ahıra / Aldı ele, girdi yola / Alt çenesinden girip üst çenesinden çıkmak / Altından girip üstünden çıkmak / Aralarına kara çalı gibi girmek / Araya (Arasına, Aralarına) girmek / (Bir iş) Araya girmek / Balta girmemiş / Başı derde (belâya) girmek / Bir elinden girip bir (öbür) elinden çıkmak / Bir kulağından girip öbür kulağından çıkmak / Bir yaşıma daha girdim / Birbirine girmek / Borca (Borç altına) girmek / Boyacı küpüne girmiş gibi / Burnuna (Burnunun dibine) girmek / Cendereye girmek / Çarşafa girmek / Çıkmaza girmek / Damarına girmek / Denize girse kurutur / Dereceye girmek / Destursuz bağa girmek / Dolaba girmek / (Birinin) Dümen suyuna girmek / Dünya evine girmek / Ele girmek / (Birinin) Emrine (Emri altına, Hizmetine) girmek / Gerdeğe girmek / Göze girmek / (Birinin) Gözüne girmek / Gözüne (Gözlerine) uyku girmemek / Günâha (Boyunca günâha) girmek / (Birinin) Günâhına girmek / Güvey girmek / Hizmete girmek / İç güveyi girmek / İçeri girmek / İtle (Köpekle) harara girmek / Kabre (Toprağa) girmek / Kafese girmek / (Birinin) Kalbine girmek / Kanadı altına girmek / (Birinin) Kanına girmek / Kapana girmek / Kapıdan kovsan (kovsalar) bacadan girer / Kayıt altına girmek / Kesesine bir şey girmemek / (Bir şeyin) Kıtlığına kıran girmek / Kol kola girmek / Koluna girmek / Koynuna girmek / Koz kabuğuna girmek / Kulağına girmek / Küçül de beşiğe (sübeğe) gir / Masrafa girmek / Mızrak çuvala girmez / Rayına girmek / Renkten renge girmek / Riske girmek / Rüyâlarına girmek / Sevâba girmek / Tehlikeye girmek / (Bir kimsenin) Yatağına girmek / Yer yarılıp (da) içine girmek / Yerin dibine girmek / Yola girmek / Yoluna girmek / Zahmete girmek / Zarara girmek.