i. (Orta Türk. koruġjin , koşūn [Oğuzca] < ?) [Kelime Moğolca ve Farsça’ya, ayrıca Balkan dillerine de geçmiştir] 1. Ağır, yumuşak, kolayca dövülebilen, mâviye çalan gri (kurşunî) renkli, boru îmâli ve birçok kimyevî birleşikte kullanılan, yoğunluğu 11,3, erime derecesi 327°, atom ağırlığı 207,21, atom numarası 82, sembolü Pb olan metal element: Bölge kurşun, çinko, krom, manganez ve altın gibi madenler bakımından zengindir (Atlas). 2. Tabanca, tüfek gibi hafif silâhlarda kullanılan mermi: Başladı üzerimize dolu gibi kurşun yağmaya (Nâmık Kemal). Yeniçeriler, bir kurşunla vurulan Zondi’yi diri diri yakalamaya çok çalıştılar (Ömer Seyfeddin). On iki kurşunum daha var (Hâlide E. Adıvar). 3. sıf. Kurşundan yapılmış: “Kurşun mühür.” “Kurşun boru.” ѻ Kurşun atmak: Silâhla ateş etmek, mermi atmak: Ve hatta otağ-ı hümâyûna kurşun dahi attılar (Nâmık Kemal). Kurşun dökmek: Halk inanışına göre nazar, büyü, hastalık vb. şeyleri önlemesi için, eritilmiş kurşunu bunlardan korunmak istenen kimsenin başından çevirerek içinde su bulunan bir kaba dökmek [Kurşunun su içinde alacağı şekle göre hüküm çıkarılırdı]: Duâ et başına düşmemiş. Sana bir kurşun dökmeli (Burhan Felek). El çatlağına, boğaz ağrısına yedi dağın otundan ilâç yapanlar, nazara karşı tütsü hazırlayanlar, kurşun dökenler aşağı katı hemen de hiç boş bırakmazlardı (Sâmiha Ayverdi). Kurşun gibi: Çok ağır. Kurşun sıkmak: 1. Kurşun atmak: … Yaşlı prensesin Kral Fuad’a kurşun sıkan (…) oğlunun hâli annesi için bir acı kaynağı olduğundan onun büyük fedâkarlıklarla kaçırılmasını istemektedir (Sâmiha Ayverdi). 2. mec. Düşmanlık etmek: Olur mu olur. Türk’e kurşun sıkan herkese prim dağıtıldığına göre neden olmasın? (Rauf Tamer). Kurşun yağdırmak: Durmadan art arda ateş etmek, çok sayıda kurşun atmak. Kurşun yağmuruna tutmak: Durmadan üzerine ateş etmek. Kurşun yemek: Vurulmak, vücûduna kurşun isâbet etmek: Kalbi üzerinden kurşun yemiş Moskof Kazağı gibi yatıyor (Ahmed Midhat Efendi). Aygül kalçasından iki kurşun yemiş (Aka Gündüz). Kurşun yemiş kaplan gibi yerinden fırladı (Memduh Ş. Esendal’dan). Kurşuna dizmek: Biri hakkında verilen ölüm cezâsını karşıdan üzerine atılan kurşunlarla yerine getirmek: Ruslar kaçak bir Türk zâbitini sakladıklarını duyarlarsa hepsini kurşuna dizerlerdi (Refik H. Karay). Vallâhi seni kurşuna dizerler, in aşağı (Reşat N. Güntekin).