Sözlük › K › kurşun

kurşun

b.a.a.

İlişkililer kurşuncu · kurşunsuz · Kurşunimsi · kurşunîlik -ği · dıkşın · salana · ziriç · kurşun döktürmek · kurşun döktürme · Meteliğe kurşun atmak deyim · cıv cıvvv yanımsa kurşun sesi · testiye kurşun sıkmak bizde, keçeye pala çalmak · +7 ›

Açıklama

  1. kurşun asker
  2. Masal dünyası
  3. mortexde yaşayan, ordu hiyerarşisinde en alt sırada yer alan asker. mortex ordusunu, küçükten büyüğe şu şekilde sıralanır: Kurşun asker, platinyum onbaşı, boraks çavuş, nikel teğmen, çinko yüzbaşı, titanyum albay, bakır tuğgeneral, uranyum mareşal. Mortex ordusu, hayal dünyasının en çok hezimete uğrayan ordusudur. 05.08.2001, aziz kedi, EkşiS
  4. çatal kurşun

Örnek

Hukukun üstünlüğünün oturtulamadığı, yerel ve ulusal temsilcilerimizin parti liderlerine karşı bir özerkliklerinin olmadığı; adeta kurşun askere dönüştürüldükleri bir ortamda-.
İşin sonunda kolu kuvvetli birisi, çatal kurşun ile bu aslanı kellesinden vurup hurdahaş etmiş.

Kaynak Ekşi Sözlük | YTaşkın, T, 7.6.2014 | R Durbaş, Şaka-nâme, 1983, 49

Kişi Refik Durbaş

Yıl/Tarih 05.08.2001 · 1983 · 1983

Anlam/Değer ilişkileri

Benzerleri Kurşunimsi
Doğrudan ilişkili sözcükler kurşuncu kurşunsuz
Dolaylı ilişkili sözcükler (8) bat I dıkşın gra Martin salana tabancacılık oynamak ziriç zoka
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (3 sözcük)

“kurşun” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

öteki uç (><) birbirinin öteki ucu

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “kurşun” ile ilişkili sözcükler

yakın / benzer fethigedikli sözlüğü: yakın ya da benzer anlamlı

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)BIÇAK YEMEK ile/||/<> ÇİFTE YEMEK ile/||/<> KURŞUN/KURŞUNU YEMEK ile/||/<> MEYDAN DAYAĞI YEMEK

Bıçaklanmak. @@ Hayvanın çiftesine maruz kalmak. @@ Vurulmak. @@ Herkesin içinde iyice dövülmek.

fark (ile)PLOMB/KURŞUN/RASSÂS ile/||/<> LITHARGE/OXYDE DE PLOMB/KURŞUN/MÜRDESENK ile/||/<> LEAD/PLOMB/BLEI/KURŞUN ile/||/<> LEAD/PLOMB/BLEI/KURŞUN ile/||/<> LEAD/KURŞUN

(kimya) @@ (2) oksit (kimya) @@ ... @@ Yumuşak, ağır, mavimsi ak renkli, yatak alaşımları ile kolay işlenir çeliklerde kullanılan metal. A.A. 207.21, A.S. 82, O.A. 11.34, E.S. 327.4° C. @@ Fazla tüketildiğinde zehirli etki yapan ağır bir…

köken / yönelim (< >)KOBALT ile/> NİKEL ile/> KADMİYUM ile/> KURŞUN

Atom numarası 27, atomik kütlesi 58.933, yoğunluğu 8.9 g/cm³, ergime sıcaklığı 1495 ºC, kaynama sıcaklığı 2870 ºC, kütle numaraları 54-62 arasında izotopları bulunan, ancak sadece 59 kütle numaralı izotopu [27Co59, %100] kararlı olan, 60…

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: n ile başlayan 534 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: k ile biten 10.331 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Benzer yazılışlı sözcükler

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“kurşun” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Atom numarası 82, atom ağırlığı 207,21, yoğunluğu 11,3 olan, 327,4 °C'de eriyen, yumuşak ve bükülgen, mavimtırak esmer renkte bir element (simgesi Pb)

2. Bu elementten yapılmış

3. Tüfek, tabanca vb. hafif ateşli silahlarda kullanılan mermi

Birleşik sözler: kurşun erimi, kurşungeçirmez, kurşun grisi, kurşun kalem, kurşun otu, kurşun rengi, kör kurşun, serseri kurşun, ağ kurşunu, domdom kurşunu, kaza kurşunu, maganda kurşunu

Metalbilim İşlem Terimleri Sözlüğü, 1972

Yumuşak, ağır, mavimsi ak renkli, yatak alaşımları ile kolay işlenir çeliklerde kullanılan metal. A.A. 207.21, A.S. 82, O.A. 11.34, E.S. 327.4° C.

İng. lead · Fr. plomb · Alm. Blei

Orta Öğretim Terimleri Kılavuzu, 1963

(2) oksit (kimya)

Eski mürdesenk · Fr. litharge, oxyde de plomb

Veteriner Hekimliği Terimleri Sözlüğü

Fazla tüketildiğinde zehirli etki yapan ağır bir metal.

İng. lead

Etimoloji Sözlüğü

‘yumuşak ve bükülgen, mavimtırak esmer renkte bir element’ / ‘tüfek, tabanca gibi silahlarda kullanılan mermi’

~ Az gurğuşun. -Tkm gurşun. -TatK kurgaşın. -TatK ak kurgaş ‘kalay’; kara kurgaş ‘kurşun’. -Krg korgoşun, korgoşum. Sonundaki -n ~ -m sesleri düşündürücüdür. -Kzk korgasın. -Kklp korgasın. -Nog korgasın. Yalnız Nogaycada geçen korgay biçimi çarpıcıdır. -Şor, Sag korgacın. -Özb korgåşim. -Tel korgojın. -Tub, Kuğ korgolcın. -Alt korgayın. -Tuv korgulçun.
Orta Türkçede koruğjīn olarak geçer. İçindeki -j- dolayısıyla yabancı bir dilden alındığı anlaşılıyor. Kâşgarlı Mahmud’un verdiği bilgiye göre Oğuzlar koşūn biçimini kullanırlar. Clauson’un yazdığı gibi bu veri bir çıkıntıda korşūn diye düzeltilmiştir. Buna göre büyük olasılıkla sözün orijinal biçimi korşūn’dur. Eski Kıpçakçada korgāşun, korguşun. korgaşın gibi birtakım biçimler kullanılır. Ligeti’ye göre (TörK 127) kurşun, kurguşun, kurşın biçimleri Oğuzca, kurgaşın, korgoşun biçimleri ise Kıpçakçadır.
Türkçeden Moğolcaya geçmiştir. Farsçada da Türk dillerinden kalma bir alıntı olarak kullanılır (Doerfer: TMEN 1466). Tacikçede Özbekçe bir alıntı olarak qurğåmiş biçimi geçer (Doerfer: TLT 490).
Türkçeden Balkan dillerine de geçmiştir: Blg kuršúm; Srp kúršum; R κουρσούνι; Arn kurshum (BER 3: 151; Skok: EtRj 2: 244; Andriotis: EL 172). -Bulgarca ve Sırpçada Türkçe kurşun’un sonundaki -n’nin -m’ye çevrildiği göze çarpıyor. Eski ve yeni Türk diyalektlerinde -n’lerin ara sıra -m’ye dönüştüğüne tanık oluyoruz. Özellikle Çuvaşçada -n’lerin -m’ye çevrildiğini biliyoruz. Örn. Türkçe karın Çuvaşçada xırăm olarak kullanılır. bk. karın. Eski ve yeni diyalektlerde ‘sayı’ anlamına gelen san biçimi de Çuvaşçada sum olarak geçer. Çuvaş özellikleri taşıyan eski bir Türk dilinden kalma Macarca szám biçimi de -n > -m olayına tanıktır. Macarca szám biçimine ilişkin ses olayını Gombocz gözlemişti (BTLw 184. s.). Onun bu gözlemine Ramstedt, Poppe, Benzing gibi uzmanlar da katılmışlardı. Bu açıklamaya Doerfer (UAJb 39: 53-70) de katılmıştı. Ancak Doerfer’e göre Çuvaşça -m eskiden kalma bir özelliktir. Başka bir deyişle bu olay Çuvaşça bir yenilik sayılamaz. Hovdhaugen (UAJb 44: 207-211) birçok noktada Doerfer’in görüşüne karşı çıkmış, Macarca szám biçiminin Eski Çuvaşçadan gelmediğini ileri sürmüştür. Doerfer (UAJb 45: 199) ise szám biçiminin eski Çuvaş kökeninden geldiğini savunmuştur. Ligeti (TörK 35-36) Ana Türkçe -n ~ Çuvaşça -m ~ Macarca -m konusundaki görüşleri özet olarak sıralamakla yetinmiştir. Türkçe -n ~ Çuvaşça -m tartışmasına Kakuk da katılmıştır. Çağdaş diyalektlerin bir bölümünde Türkçe kurum yerine kurun biçiminin geçtiği de göze çarpıyor. bk. kurum. Çuvaşlar kurşuna xura tăxlan adını verirler. Yalnız tăxlan (veya şură t.) ise ‘kalay’ olarak kullanılır. Bu adın Çuvaşçaya Moğolcadan geçtiği anlaşılıyor (Moğ toğulğan ‘étain, plomb’; qara t. ‘plomb’; çağan t. ‘étain’). bk. Ligeti: NyK 49: 261-262.
Ramstedt (KWb 187b) Türk diyalektlerinde geçen verileri Moğolca qorğalcin biçimiyle karşılaştırmıştır. Räsänen (V 303b, 282a) kurşun ve koruğjın biçimlerini ayırmıştır. Ona göre koruğjın biçimleri Moğolcadan alınmıştır. Clauson (ED 656-657) eski ve yeni verileri koruğjīn’da toplamıştır. bk. Şçerbak: Vvedenie 141; JaS 169,141/301, 244.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“kurşun” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

KURŞUN

i. (Orta Türk. koruġjin , koşūn [Oğuzca] < ?) [Kelime Moğolca ve Farsça’ya, ayrıca Balkan dillerine de geçmiştir] 1. Ağır, yumuşak, kolayca dövülebilen, mâviye çalan gri (kurşunî) renkli, boru îmâli ve birçok kimyevî birleşikte kullanılan, yoğunluğu 11,3, erime derecesi 327°, atom ağırlığı 207,21, atom numarası 82, sembolü Pb olan metal element:  Bölge kurşun, çinko, krom, manganez ve altın gibi madenler bakımından zengindir (Atlas). 2. Tabanca, tüfek gibi hafif silâhlarda kullanılan mermi: Başladı üzerimize dolu gibi kurşun yağmaya (Nâmık Kemal). Yeniçeriler, bir kurşunla vurulan Zondi’yi diri diri yakalamaya çok çalıştılar (Ömer Seyfeddin). On iki kurşunum daha var (Hâlide E. Adıvar). 3. sıf. Kurşundan yapılmış: “Kurşun mühür.” “Kurşun boru.” ѻ Kurşun atmak: Silâhla ateş etmek, mermi atmak: Ve hatta otağ-ı hümâyûna kurşun dahi attılar (Nâmık Kemal). Kurşun dökmek: Halk inanışına göre nazar, büyü, hastalık vb. şeyleri önlemesi için, eritilmiş kurşunu bunlardan korunmak istenen kimsenin başından çevirerek içinde su bulunan bir kaba dökmek [Kurşunun su içinde alacağı şekle göre hüküm çıkarılırdı]: Duâ et başına düşmemiş. Sana bir kurşun dökmeli (Burhan Felek). El çatlağına, boğaz ağrısına yedi dağın otundan ilâç yapanlar, nazara karşı tütsü hazırlayanlar, kurşun dökenler aşağı katı hemen de hiç boş bırakmazlardı (Sâmiha Ayverdi).   Kurşun gibi: Çok ağır. Kurşun sıkmak: 1. Kurşun atmak: … Yaşlı prensesin Kral Fuad’a kurşun sıkan (…) oğlunun hâli annesi için bir acı kaynağı olduğundan onun büyük fedâkarlıklarla kaçırılmasını istemektedir (Sâmiha Ayverdi). 2. mec. Düşmanlık etmek: Olur mu olur. Türk’e kurşun sıkan herkese prim dağıtıldığına göre neden olmasın? (Rauf Tamer). Kurşun yağdırmak: Durmadan art arda ateş etmek, çok sayıda kurşun atmak. Kurşun yağmuruna tutmak: Durmadan üzerine ateş etmek. Kurşun yemek: Vurulmak, vücûduna kurşun isâbet etmek: Kalbi üzerinden kurşun yemiş Moskof Kazağı gibi yatıyor (Ahmed Midhat Efendi). Aygül kalçasından iki kurşun yemiş (Aka Gündüz). Kurşun yemiş kaplan gibi yerinden fırladı (Memduh Ş. Esendal’dan). Kurşuna dizmek: Biri hakkında verilen ölüm cezâsını karşıdan üzerine atılan kurşunlarla yerine getirmek: Ruslar kaçak bir Türk zâbitini sakladıklarını duyarlarsa hepsini kurşuna dizerlerdi (Refik H. Karay). Vallâhi seni kurşuna dizerler, in aşağı (Reşat N. Güntekin).

lugatim.com/s/KURŞUN
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp