‘ulusal veya uluslararası bilimsel toplantı; kongre’ / ‘bir kuruluşun belli sürelerde yaptığı toplantı, kongre’ / ‘eski Türk topluluklarında düzenlenen büyük toplantı’
~ Az gurultay ‘toplantı’. -Tkm gurultay ‘birçok obanın toplantısı’. Oğuz diyalektleri dışında da geçer: Tel kuralday. -Tat korıltay. -Bşk koroltay. -Özb kurultåy ‘toplantı, oturum’ -Kzk kurıltay.
Orta Türkçede kurulta olarak geçer. Daha sonra kurultay ve kurıltay biçimi göze çarpar. Osmanlı Türkçesinde kurultay ‘büyük toplantı’ olarak 14. yüzyılda geçer. 15. yüzyıldan sonraki kaynaklarda “Çağatayca” olarak kullanılır. Ahmed Vefik Paşa sözlüğünde kurultay sözünün Türkler arasında “divan, divan kurulan encümen” karşılığında kullanıldığını yazmıştır (LO II 943).
Türkiye Türkçesinde dil inkılabı yıllarında kurultay ‘kongre’ karşılığı olarak diriltilmiştir.
Dil inkılabı yıllarında kurultay olarak diriltilen Moğolca biçimin -tay eki birtakım kuruluşların adlarında kullanılmıştır. Danıştay, Yargıtay, Sayıştay gibi. Türkiye Büyük Millet Meclisine verilen Kamutay adı ise uzun süre yaşamamıştır.
Doerfer’e göre (TMEN I, 303, IV, 394) Farsça qûrīltay yoluyla Kürtçeye de geçmiştir.
Moğolca xuralta ‘toplantı, şölen’, Kalmıkça xurul ‘toplantı, toplantı yeri’ olarak kullanılır. bk. Doerfer: TMEN I, 305, IV, 394; Schönig: ML 179.
Poppe, Kumancada geçen Moğolca alıntıları gözden geçirirken Kumanca kurılta biçimini de saymış ancak bu biçimin Moğolca olduğunu açıklamamıştır. (Németh Arm 1962, 331-340).