Sözlük › M › merdiven

merdiven

a.yabancı kökenli

İlişkililer merdivenci · Merdivenli · merdivensiz · merdivenaltı/merdiven altı: · dayak –ğı I · yürüyen merdiven · yürüğen merdiven yürüyen merdiven · ayakçak -ğı · bilet · sahanlık –ğı · yangın merdiveni · koymak · +2 ›

Açıklama

far. nerdüban merdiveni dikine koymak/merdiveni dolayı koymak deyim

Örnek

Bu fikri; 'O adamı bir içimlik suda boğar diye reddettim. Fakat karım, 'Hacı Ağa çok merhametlidir' diyerek merdiveni dikine dayadı.

Kaynak MYağmur, 1957, 55

Anlam/Değer ilişkileri

Doğrudan ilişkili sözcükler merdivenci Merdivenli merdivensiz
Dolaylı ilişkili sözcükler (6) ayakçak -ğı bilet dayak –ğı I dolayı sahanlık –ğı taşlık -ğı
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (4 sözcük)

“merdiven” ile karşılaştırılan sözcükler

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

eşit (=) birbirine eşit

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “merdiven” ile ilişkili sözcükler

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

yerine / değilMERDİVEN değil/yerine ÖRCİN

... İLE/DEĞİL/YERİNE İp merdiven.

yerine / değilNERDUBAN değil/yerine/= MERDİVEN

merdiven altı merdiven boşluğu merdivenevi merdiven korkuluğu merdivenkovası merdiven sahanlığı asma merdiven ip merdiven kırkmerdiven yürüyen merdiven aşkmerdiveni mutfak merdiveni servis merdiveni yangın merdiveni yer altı merdiveni Bir…

eşit (=)MERDİVEN =

yüksek bir yere çıkmak için yapılan basamaklı yol

fark (ile)MERDİVEN ile ECEL BEŞİĞİ

Türk cambazının bir becerisi : Merdiveni sırtına alıp ip üstünde yürürken başka birinin merdivene çıkıp inmesi ve çeşitli taklitli numaralar yapması.

fark (ile)SALGI ile MERDİVEN

Türk cambazının bir becerisi : İp üstünde aşağı doğru eğilerek ipi iki yana sallayıp gezinme.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: n ile başlayan 534 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: m ile biten 814 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“merdiven” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

Köken: Farsça nerdubān

Bir yere çıkmaya veya bir yerden inmeye yarayan basamaklar dizisi; badal, basak

Birleşik sözler: merdiven altı, merdiven boşluğu, merdivenevi, merdiven korkuluğu, merdivenkovası, merdiven sahanlığı, asma merdiven, ip merdiven, kırkmerdiven, yürüyen merdiven, aşkmerdiveni, mutfak merdiveni, servis merdiveni, yangın merdiveni, yer altı merdiveni

Gösterim Sanatları Terimleri Sözlüğü, 1983

Türk cambazının bir becerisi : Merdiveni sırtına alıp ip üstünde yürürken başka birinin merdivene çıkıp inmesi ve çeşitli taklitli numaralar yapması.

Etimoloji Sözlüğü

‘yüksek bir yere çıkmak için yapılan basamaklı yol’

Yerel ağızlarda merdıman, mertmen olarak da geçer.
~ Az nǝrdivan ‘merdiven’. Farsça pillǝkǝn sözü de bu anlamda kullanılır. -Tkm merdivan.
< Far nardubān ‘a staircase, steps, ladder, especially a scalling-ladder’. Farsçada mardubān biçimi de kullanılır. Türkçe merdiven biçimi Farsça mardubān adından alınmış olabilir. Ancak Farsça nardubān biçiminin Türkçeye nerdiven olarak geçtikten sonra merdiven biçimini aldığı da düşünülebilir. Azeri alanında kullanılan nǝrdivan (< nǝrdiban) biçimi doğrudan doğruya Farsça nardubān’dan gelir. Türkmence merdivan biçimi ses bakımından Farsça nardubān (~ mardubān) adına daha yakındır.
Türk diyalektlerinde merdivene daha çok baskıç adı verilir: Krg baskıç. -Kzk baskış. -TatK baskıç. -Blk basxıç. -Şor paskış. -Alt paskıç. -Sag paskıs. -Anadolu ağızlarında ise basak biçimi kullanılır.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“merdiven” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

MERDİVEN

i. (Fars. nerd-bān > nerdubān ’dan > nerduvān > merduvān > merdüven > merdiven ) Yüksek bir yere çıkmaya yâhut yüksek bir yerden inmeye yarayan, seyyar veya sâbit pek çok çeşidi olan basamaklar dizisi: Eskilikten basamakları oynayan karanlık bir merdivenden çıktık (Reşat N. Güntekin). Fakat içinde hâlâ ecdâdının diktiği minâre merdiveni duran Akropol’a dikkatle baktı (Rûşen E. Ünaydın). Merdiven kelimesinin Türkçe’de en güzel kullanılışı gāliba Ahmet Hâşim’in merdiven şiirindedir. Bu şiirdeki, “Ağır ağır çıkacaksın bu merdivenlerden” mısrâı bizi bir anda şiir iklimlerine götürecek güzelliktedir (Nihad S. Banarlı). ѻ (Bir yaşa) Merdiven dayamak: (O yaşa) Yaklaşmak, (o yaşa) gelmesine çok az kalmak: Bu küçük yâhut büyük âile, bugün sayısı elliyi aşmış irili ufaklı efrâdıyle kırka merdiven dayamıştır (Reşat N. Güntekin). Ben elliye merdiven dayamışım (Sait Fâik).

lugatim.com/s/MERDİVEN
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp