Köken: Fr. modéle
1. Resim, heykel vb. şeyler yapılırken baka baka benzetilmeye çalışılan nesne, örnek:
"Âdeta büyük ve taslak modellerle yonttuğun muazzamın ağır ve abide vakarlı yükselişi." -Ahmet Hamdi Tanpınar, Sahnenin Dışındakiler, 77;
"Klasik eserler, mekteplere de girerek orada yazılara model ittihaz olundular." -Ziya Gökalp, Halk Klasikleri, 9;
"Modellerini kendisi yaparak dökücüye döktürmüş." -Ahmet Midhat Efendi, Karnaval, 22;
"Bilakis, tercüme, aslındaki modele göre bir kumaşın yeniden dokunmasını andıran tam bir usta işidir." -Peyami Safa, Sanat-Edebiyat-Tenkit, 14;
"Ayşe bunu Pariste Rodinin, o heykellerini, modellerini yürüterek, konuşturarak, hareket hâlinde mermerleştiren büyük heykeltıraşın eserlerini seyrederken anlamıştı." -Nazım Hikmet Ran, Yeşil Elmalar, 106;
"Sığır ve buğday ülkesinden de hoşlanmamaktadır, onun yeni çıkarları, yeni bir stratejisi vardır, buysa ülke için yeni bir model getirmektedir.-Attila İlhan, Batının Deli Gömleği, 30;
"Beraber çay içmeleri, modellere beraber bakmaları, evlerinde verdikleri küçük partilerde olsun, kokteyllerde, gittikleri arkadaş toplantılarında olsun, hep bir arada oluşları, oturup kıkırdayarak dedikoducuklar yapıp, kahkahaları patlatmaları gibi doğal bir şeydi..." -Nezihe Meriç, Toplu Öyküleri 2, 53;
"Yunan tapınağının güzel bir modelini gönderiyorum." -Ferit Edgü, Dostlara Mektuplar, 43;
"En yeni modelleri, renkleri, gözde kumaşları hemen öğrenir, kullanır." -Tomris Uyar, İpek ve Bakır, 63.
"Üstünde karşılıklı duran vazoda çiçekler modeli işlenmiş ağır dökümlü tül perdeler asılıydı." -Füruzan, Sevda Dolu Bir Yaz, 21;
"Ayrıntılar ayrıntılardaki abartma payını seçtiği modellerden oluşturduğu karmaşık figürlerden bellidir." -Enis Batur, Başkalaşımlar, 279;
"Model karşımda olmayınca ne de olsa benzetmek zor oluyor." -Oğuz Özdeş, Tuna Nehri Akmam Diyor, 59;
"Köprü hesaplarında çıkan yeni problemleri çözmek amacıyla, köprü modelleri üzerinde deneyler yaptı." -Oğuz Atay, Bir Bilim Adamının Romanı, 113;
"Zaten hemen hemen hiçbir resmi, modele baka baka yapmazdı." -Pınar Kür, Bir Deli Ağaç, 187. 2. Bir özelliği olan nesne veya kişi:
"Ve kendi özelliklerine uygun Öz Yönetim modeline Djilas Kardelj ve Kidric gibi teorisyenlerin yorumlarıyla girdi." -Yavuz Bülent Bakiler, Üsküpten Kosovaya, 165;
"Villonlar, Moliéreler birçok yazarı taklit etmiş; konularını hatta kelimelerini onlardan almış, ama hepsi unutulmuş modellerin." -Cemil Meriç, Kırk Ambar, 21;
"Bir yandan bu mümessillerin çalıştıracağı Batı modeli aydınlar yetiştiriliyor." -Attila İlhan, Aydınlar Savaşı, 48;
"Sesler bir üstat modeline göre ayarlanmış değildi, herkes kendisi olarak kalıyor, kendisi olarak bağırıyor veya gülüyordu."-Sabahattin Ali, Marko Paşa Yazıları ve Ötekiler, 72;
"O emeklerin karşılığı modeli sizden alınma yeni yetişkinler olmalıydı değil mi? " -Füruzan, Kırk Yedi'liler, 63;
"Lübnan dağlarındaki karlar nasıl erirse modellerimiz de meşalelerin alevinde eriyecekler." -Enis Batur, Başkalaşımlar I-X, 193. 3. Bir sanatçıya poz veren kimse:
"Bazı talebenin modeline kendisi başlar ve artık o işin başından ayrılamaz, sonuna kadar kendisi devam edermiş." -Ruşen Eşref Ünaydın, C. IV, 13;
"Şu benden satın aldığınız portrait nin modeli
" -Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Bir Sürgün, 171;
"Kıpırdamadan modellik yapıyordu orada." -Elif Şafak, Mahrem, 74. 4. Biçim:
"İnsanlar daima, yeni modelde bir adam gördüler mi, onunla çok uğraşırlar." -Ziya Gökalp, Ziya Gökalpın Mektupları, 490;
"Bir de, günümüz romanını kafasındaki kuramsal modele uygun görmek." -Adalet Ağaoğlu, Geçerken, 11;
"Batı medeniyetinin geride kalan eski modeli özünde hayran ve onu taklitten başka ideali olmayan..." -Peyami Safa, 20. Asır Avrupa ve Biz, 70;
"Ne başta Bursanın renkli ve asıl rengi beyaz, dalları safrani ipekli abanisi modeli ne Çerkes, ne Tatar, ne Bulgar, ne samur, ne kara, ne post, ne kuzu kalpak cakası!" -Ahmet Rasim, Muharrir Bu Ya, 236;
"Savaş veya savunma modeli, geçmiş yıllarda
"-Attila İlhan, Batının Deli Gömleği, 202;
"Son çizdiğim modeller günün konusuydu." -Nezihe Meriç, Yandırma, 51;
"Anlaşılan hepsi, bir Alman moda dergisinin (Almanlarda görülür bu zevksizlik) tombul hanımlara ayrılmış bir özel sayısındaki modellerden yararlanmışlar." -Tomris Uyar, Sesler, Yüzler, Sokaklar, 58;
"Son model gramofon birdenbire prestijimi artırmıştı." -Selim İleri, Saz Caz Düğün Varyete, 87;
"Baloya gelenlerin çoğu eski model, ama yeni kalmış elbiseler giyecekler." -Füruzan, Gecenin Öteki Yüzü, 164;
"Onun gönderdiği modeller, Onun Nerimanın endamına, çevresine göre düşünüp beğendiği renkler ve kumaşlardan elbiseler yapılıyordu." -Halide Edip Adıvar, Handan, 17;
"Piyasaya yeni kumaşlar,modeller çıktığı için onlar bir yana atılıp tekrar yenileri yaptırılıyordu." -Refik Halid Karay, Memleket Hikâyeleri, 151. 5. Örnekleri içinde toplayan dergi:
"Ortaya birçok model, moda gazeteleri döküldü." -Memduh Şevket Esendal, Vassaf Bey, 63. 6. Tip:
"Bu 1910 model tekerlekleri çıkarılmış makinenin lastikleri." -Ahmet Hamdi Tanpınar, Sahnenin Dışındakiler, 56;
"Bu Arapın ve Alâeddinin dükkânının önünde kahve kuyruklarının uzadığı naylon çoraplarının kaçakçılara satıldığı İstanbuldaki 56 model Chewroletlerin gittikçe çoğaldığı
" -Orhan Pamuk, Kara Kitap, 12;
"Bir saat sonra Gülgünle kızı Özlem, Gökmenin son model arabasıyla Bursaya doğru yol alırlarken, hemen hemen ikisi de aynı şeyi düşünüyorlardı." -Oğuz Özdeş, Yerdeki Bulutlar, 80;
"Çağdaş teknolojinin kutsal korumacılığına alınmış bir diliniz yoksa eski model daktilonuzla çıt çıkarmamanız isteniyor." -Tomris Uyar, Yüzleşmeler, 22;
"Kocaman sarı kamyonu, son model kırmızı arabası, ayıları, tavşanları, legoları, askerleri, boyaları onu bekliyorlar." -Ayşe Kulin, Foto Sabah Resimleri, 42;
"Bindokuzyüzotuzaltı modeli Remington Rand yazı makinesi
" -Oğuz Atay, Tehlikeli Oyunlar, 51;
"1950 modeli şık bir Tamara." -Refik Halid Karay, 2000 Yılın Sevgilisi, 297. 7. Benzer, örnek:
"Evvelki nesil gibi onlar da modellerini Fransız gazeteciliğinden almışlardı." -Peyami Safa, Yazarlar-Sanatçılar-Meşhurlar, 144;
"Özellikle romancıların ressam, besteci, yazar modelleri yarattığını biliyoruz." -Enis Batur, Kum Saatinden Harfler, 117;
"Mahalle tulumbasının bir modelini yaptırıp götürmeğe karar verdiler." -Halide Edip Adıvar, Sinekli Bakkal, 214. 8. Örnek olmaya değer kimse veya şey:
"Böyle bir çöküş anında Padişah, artık modelleştirildiği gibi, millet tarafından sadakat yeminine davet edilirken, kendilerini millet yarine koyanlardan da aynı yemini istiyor." -Necip Fazıl Kısakürek, Sultan Vahidüddin, 125;
"Ses tatlı, davranışı itaatli idi, model bir eş." -Refik Halid Karay, Ekmek Elden Su Gölden, 130;
"Bütün sevimsizliğine rağmen köyde ahlâk modeli olabilecek kadar hareketinde, münasebetinde dürüst ve mazbuttu." -Halide Edip Adıvar, Tatarcık, 8;
"Çok kötü yazmamızın sebebi, İran nesrinin nesirde modelimiz oluşudur." -Yahya Kemal, Edebiyata Dair, 71. 9. Manken:
"Kimbilir, belki kesin batılı-tarafsızlığınızı kıskanıyordur, belki de gözü daha genç, daha yeni modellerdedir." -Tomris Uyar, Yaz Düşleri Düş Kışları, 40;
"Ortası balkonlu basit, iki katlı bir köy evinden geçtik, önündeki iki nöbetçi karargâh flâmasının kızıl ziyası altında bana Yeniçeri müzesinin iki modeli gibi sabit ve vakur göründüler." -Halide Edip Adıvar, Ateşten Gömlek, 149;
"Günselin mayo modellerine aldırdığı yoktu pek." -Pınar Kür, Yarın Yarın, 52;
"Elbisesi, Paris modellerine uygundur
" -Refik Halid Karay, Üç Nesil Üç Hayat, 49. 10. Moda:
"O zamanın modasına göre, en son model plastron boyunbağı ve elinde tuttuğu ..." -Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Gençlik ve Edebiyat Hatıraları, 143;
"Efendim bu, 1973 modeli, yerli malı, made-in Törkey demokrasi olup canı çıkar, sesi çıkmaz." -Aziz Nesin, Seyyahatnâme, 9.