( ﭘﺮ ) sıf. (Fars. pur ) Dolu: Pürdür der-i ihsânın ile sâhil-i âmâl / Deryâ-yı güher-zây-ı inâyetsin efendim (Leskofçalı Gālib). Ebediyyetle dâimâ pürdür (Cenap Şahâbeddin). ѻ Pür etmek (eylemek): Doldurmak: Pür ettin adl ü insâf ile asrı (Şeyhî). Envâ-ı maârifle beyt-i dili pür eyle (Kâtip Çelebi’den Seç.). ■ Başına geldiği kelimelere “dolu, çok” anlamı katarak Farsça usûlüyle birleşik sıfatlar ve zarflar yapar: Pür-âhenk: Âhenk dolu, çok âhenkli. Pür-âteş: Ateş dolu, yakıcı: Sîne pür-âteş nazargâhında Sînâ gark-ı nûr (Muallim Nâci). Pür-cûş: Coşkunluk dolu, pek coşkun: Geldikçe hayâl-i yâr pür-cûş olurum / Erdikçe peyâmı serbeser gûş olurum (Azmîzâde Hâletî). Kelâm-ı samtı deryâlar gibi pür-cûş söylerler / Mahabbet râzını birbirine hâmûş söylerler (Şeyh Gālib’den). Cûylar pür-cûş olur eşk-i firâvânım görüp (Leskofçalı Gālib). Pür-çîde: Toplanmış: Pür-çîde oldu hayli zamandır bisât-ı Cem / Mecliste câm u mey dahi giryân olup gider (Koca Râgıb Paşa). Harîm-i bârgâhında kazâ ümmîd-i hidmetle / Kemâl-i iftihârından olur pür-çîde dâmânı (Hersekli Ârif Hikmet). Pür-çin: Çok bükülmüş, kırışık, buruşuk. Pür-dâğ: Yaralı: Tenim pür-dâğdır yekser dil-i âgâh nâ-peydâ / Cihan bâğ-ı selâm olmuş Halîlullah nâ-peydâ (Leskofçalı Gālib). Ey şâir-i pür-dâğ u elem ey (Cenap Şahâbeddin). Pür-dikkat: Bk. PÜRDİKKAT . Pür-dil: Yürekli, cesur: Bir öyle zamanda merd-i pür-dil / Zannetme olur fütûra mâil (Muallim Nâci). Pür-edâ: Çok edâlı. Pür-emel: Emel dolu, arzu ve ümit dolu: Âşık-ı pür-emel gelip gidecek (Cenap Şahâbeddin). Pür-esrar: Esrarlı, sırlarla dolu: Pür-hüsn ü pür-sükûn ü pür-esrâr u pür-edâ (Cenap Şahâbeddin). Pür-fer: Çok parlak, çok aydınlık: Mihr-i ruhundan ey mâh kaldır nikāb-ı zülfün / Zulmet-geh-i cihânı pür-fer ü tâb göster (Hersekli Ârif Hikmet). Bir safâ-âşiyân-ı pür-fer ü tâb / Olmuş âram-sâr-ı bûm u gurâb (Tevfik Fikret). Pür-fiten: Fitnelerle dolu: Ola tâ kim cihan gâhî pür-emn ü gâh pür-fiten / Döne tâ kim felek bin yılda bir gâhî murâd üzre (Nef’î). Pür-füruğ: Parıltılı: Her tûğ-ı pür-füruğ verirken hücûma şan / Her tiğ-i bî-dirîğ parıldardı hun-feşan (Yahyâ Kemal). Pür-füsun: Çok sihirli, büyülü. Pür-gazap: Öfke dolu, çok kızgın. Pür-gû: Bk. PÜRGÛ . Pür-hareket: Çok hareketli: Amuk yolları kāfilelerle pür-hareket (Refik H. Karay). Pür-hatar: Tehlikelerle dolu, çok tehlikeli: Pür-hatardır rehgüzâr-ı aşk bin baş bir pula (Şeyhülislâm Yahyâ). Pür-hayâ: Çok hayâlı, çok edepli, çok nâmuslu: Ebr-veş olmak gerek âdem hayâlı olıcak / Pür-hayâlar yüzü suyundan değirmenler yürür (Zâtî). Pür-heves: Heves dolu, arzulu, istekli: Açtın bütün emellere âgūş-ı pür-heves (Hüseyin Sîret). Pür-heyecan: Heyecan dolu: Zeminde berg-i hazan titriyordu pür-heyecan (Cenap Şahâbeddin). Vücûdumuz asabî râşelerle pür-heyecan (Hüseyin Sîret). Pür-hiddet: Bk. PÜRHİDDET . Pür-hun: Kan dolu, kanlı: Hecr-i la’linle demâdem göz yaşı mey-gûn olur / Dîde dilden dil hadeng-i gussadan pür-hûn olur (Bâkî’den). Görünce goncayı gönlün senin küşâde olur / Görünce goncayı gönlüm benim olur pür-hun (Abdülhak Hâmit’ten). Pür-îman: Îman dolu, çok îmanlı: Eğer bugünkü ibâdetlerimiz cedlerimizinki gibi pür-îman olsaydı Yunan Hükûmeti aksine hareket ederdi (Yahyâ Kemal). Pür-mahâret: Çok usta; ustalıkla: Fakat ufacık, çevik, muhayyirü’l-ukul böcekler gibi pür-mahâret kaçıyoruz (Refik H. Karay). Pür-melâl: Çok sıkıntılı, çok hüzünlü: Çekildi pencereden sonra pür-melâl-i fütûr (Hüseyin Sîret). Gülzâr pür-melâl ise bülbül de lâl ise / Siz müjde-i bahârı veren bâd olun dedi (Yahyâ Kemal). Pür-nahl: Bk. PÜRNAKIL . Pür-neş’e: Sevinç dolu, çok neşeli. Pür-nur: Çok nurlu, çok aydınlık, çok parlak: Âlemi şer’ ile pür-nûr eyledi (Süleyman Çelebi). Bâtınları dahi pür-nurdur (Eşrefoğlu Rûmî). Dedim: Kimdir bu şîven-gâhı pür-nûr eyleyen dîdâr (Hüseyin Sîret). Pür-sıhhat: Çok sağlıklı: “Pür-sıhhat bir delikanlı.” Pür-suz: Çok yanık, çok yakıcı. Pür-sürur: Çok sevinçli, sevinç dolu: Bak, Lâmia ne kadar pür-sürur, gülmek için yaratılmış bir çocuk (Hâlit Z. Uşaklıgil). Pür-tehevvür: Çok öfkeli, çok hiddetli: Paşa pür-tehevvür başını pencereden uzatıp… “Bak şu pezevengin yediği halta” demiş (Fâik Reşat). Pür-telâş: Çok telâşlı: Mühürdar gazeteyi okur okumaz deli olmuş gibi bir halde pür-telâş idârehâneye gelir (Fâik Reşat). Vapurun bacası tüttüğünü, hele düdüğü öttüğünü, sallandığını uzaktan işiten, gören müşteriler de ha gitti, gidiyor gibi pür-telâş (Hüseyin R. Gürpınar). Bir gün (…) Hakkı Paşa kitapçı dükkânında beni pür-telâş yakaladı (Ahmet Râsim).