Sözlük › P › pervane

pervane

a.far. pervâne

İlişkililer Pervanelik –ği · pervaneleşmek · pervanemsi · rüzgarlaç · İşleten · kelebek -ği I · kelebek -ği II · kelebek -ği III · kelebek IV · kelebek V · kelebek VI · kepenek · +3 ›

Açıklama

Geceleri ışık çevresinde dönen küçük kelebek; kepenek (II). 2. den. Döndüğünde bir mekanizmayı işleten bir eksene dikey olarak bağlanmış, iki veya ikiden çok kanattan yapılmış alet; uskur. 3. Selçuklularda ve İlhanlılarda has, zeamet, tımar ile ilgili olarak verilen ferman. 4. Bu fermanı hazırlamakla görevli memur. 5. Bir kimsenin yanından hiç ayrılmayan. 6. mec. semahçı.

Örnek

"Bir sürü pervane ve böcek otomobilin fenerlerine makineli tüfekle atılmış çakıl taşları gibi vuruyorlar, araba da kanat dolu havayı bir dalgayı iter gibi itiyordu."
Elleri biribirlerinin avucunda, biraz sonra pervanenin köpüklendireceği suların pırıltılı, fosforlu maviliklerine dalmışlardı."

Kaynak Colette, Dişi kedi, 1954, 70 | C Uçuk, DŞ, 1971?, 133

Kişi Colette · Cahit Uçuk

Yıl/Tarih 1954 · 1971

Anlam/Değer ilişkileri

Benzerleri pervanemsi
Doğrudan ilişkili sözcükler pervaneleşmek Pervanelik –ği
Dolaylı ilişkili sözcükler (2) layna almak rüzgarlaç
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (3 sözcük)

“pervane” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “pervane” ile ilişkili sözcükler

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

yakın / benzer fethigedikli sözlüğü: yakın ya da benzer anlamlı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)FERÂSE ile FERÂŞE/PERVÂNE/USKUR

Kısrak. İLE Geceleri, ışığın etrafında dönen küçük kelebek. Fırıldak. | Çark. | Haberci, kılavuz. | Şems-i Tebrizi.

fark (ile)FERMAN ile/||/<> PERVANE

Buyruk, emir. İLE/||/ Selçuklularda ve İlhanlılarda has, zeamet, tımar ile ilgili olarak verilen ferman.

köken / yönelim (< >)JALE ve ŞUKÛFE ve/||/<>/> PERVANE

Baba. VE Anne. VE/||/<>/> Çocuk.

yerine / değilPERVANE değil/yerine/= PERVANE

pervane balığı bodoslama pervanesi Geceleri ışık çevresinde dönen küçük kelebek kepenek II Döndüğünde bir mekanizmayı işleten bir eksene dikey olarak bağlanmış iki ya da ikiden çok kanattan yapılmış alet uskur Selçuklularda ve İlhanlılarda…

fark (ile)KELEBEK ile/ve GECE KELEBEĞİ/PERVÂNE

Tad alma duyusu ayağında olan hayvan. İLE/VE Geceleri ışığın etrafında dönen küçük kelebek.

fark (ile)KELEBEK ile FERÂŞE/PERVÂNE

... İLE Gece kelebeği.

fark (ile)SEMAHÇI ile/||/<> PERVANE

Alevilik ve Bektaşilikte cem törenlerinde semah dönen kimse; pervane.

eşit (=)PERVANE =

geceleri ışık çevresinde dönen küçük kelebek / döndüğünde bir mekanizmayı işleten bir eksene dikey olarak bağlanmış, iki veya ikiden çok kanattan yapılmış alet

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: e ile başlayan 1.281 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: p ile biten 163 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“pervane” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

Köken: Farsça pervāne

1. Geceleri ışık çevresinde dönen küçük kelebek; kepenek (II)

2. Döndüğünde bir mekanizmayı işleten bir eksene dikey olarak bağlanmış, iki veya ikiden çok kanattan yapılmış alet; uskur

3. Selçuklularda ve İlhanlılarda has, zeamet, tımar ile ilgili olarak verilen ferman

4. Bu fermanı hazırlamakla görevli memur

5. Bir kimsenin yanından hiç ayrılmayan

6. ► semahçı

Birleşik sözler: pervane balığı, bodoslama pervanesi

Etimoloji Sözlüğü

‘geceleri ışık çevresinde dönen küçük kelebek’ / ‘döndüğünde bir mekanizmayı işleten bir eksene dikey olarak bağlanmış, iki veya ikiden çok kanattan yapılmış alet’

~ Az pǝrvanǝ.
< Far parwāna ‘a moth, particularly such as fly about a candle at night’.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“pervane” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

PERVÂNE

( ﭘﺮﻭﺍﻧﻪ ) i. (Fars. pervāne ) 1. Geceleri ışık etrâfında dönerek uçan küçük kelebek: Şem’ her kanda belirse cem’ olur pervâneler (…). Çerâğ-ı bezm-i hicri olduğum yakmış yakıştırmış / Gönül pervânesine vuslat âteş intizâr âteş (Şeyh Gālib). Eylemez sûz u güdâz-ı aşktan arz-ı kelâl / Nâle-i şekvâ fem-i pervâneye bîgânedir (Leskofçalı Gālib). 2. Bir motor veya yayla döndürüldüğü zaman bağlı olduğu sistemi hareket ettiren, bir mile bağlanmış iki veya daha fazla kanattan ibâret düzenek: “Uçak pervânesi.” “Gemi pervânesi.” 3. Yol gösteren, kılavuz, rehber: Cânımı almağa la’lin hat veriptir gamzene / Kaşların ana havâle gözlerin pervânedir (Ahmedî). ♦ târih. 4. Ferman, hüküm, nişan: Ve mezkûr câmiin evkāfından talebeye yevmî otuz akçe ve muîdine yevmî beşer akçe ve bevvâbına iki akçe hesâbınca vazîfelerin vere ve şimden sonra her kim mütevellî olursa bu minval üzere vereler; tecdîd-i hüküm ve pervâne talep eylemeyeler (Berat – İsmâil H. Uzunçarşılı’dan). 5. Selçuklu ve İlhanlılar’da nişancı, tevkîî: İlhânîler tarafından yarlıkla nasbedilmiş veya nüfuzları teyit edilmiş, sözü pâdişahtan bile üstün vezirlerin, emirlerin, nâiplerin, pervânelerin devri başlar (Ahmet H. Tanpınar). ѻ (Birinin etrâfında) Pervâne gibi dönmek: Devamlı olarak yanında bulunmak, yanından hiç ayrılmayıp her işine, her arzusuna koşmak. (Bir kimseye) Pervâne olmak (kesilmek): Büyük bir bağlılıkla yanından hiç ayrılmamak, her isteğini yapmaya hazır olmak: Görüp cemâlini dîvâne oldum / Cemâlin şem’ine pervâne oldum (Gevherî). Cemâlin şem’ine pervâne oldum / Atarım kendimi nâre efendim (Erzurumlu Emrah). Bende de ne var acaba , nereye gitsem, nerede olsam benim etrâfımda olurlar, hepsi birden pervâne kesilirler (Fahri Celâl). ● Pervâne-gân ( ﭘﺮﻭﺍﻧﮕﺎﻥ ) i. ( pervāne ’nin çoğul eki -ān almış şekli) Pervâneler. ● Pervâne-var (-veş) ( ﭘﺮﻭﺍﻧﻪ ﻭﺵ – ﭘﺮﻭﺍﻧﻪ ﻭﺍﺭ ) tür. sıf. (Fars. -vār ve -veş “gibi” ile) Pervâne gibi: Kalem kim şem’-i şevk-efrûzudur vâdî-i irfânın / Anı devr eyleyen pervâne-veş mazmûn-ı zîbâdır (Fıtnat Hanım). Bâlîn-i bahtı cây-ı mubâhât sanmazız / Pervâne-vâr şem’-i mükâfâta yanmazız (Yahyâ Kemal).

lugatim.com/s/PERVÂNE
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp