( ﭘﺮﻭﺍﻧﻪ ) i. (Fars. pervāne ) 1. Geceleri ışık etrâfında dönerek uçan küçük kelebek: Şem’ her kanda belirse cem’ olur pervâneler (…). Çerâğ-ı bezm-i hicri olduğum yakmış yakıştırmış / Gönül pervânesine vuslat âteş intizâr âteş (Şeyh Gālib). Eylemez sûz u güdâz-ı aşktan arz-ı kelâl / Nâle-i şekvâ fem-i pervâneye bîgânedir (Leskofçalı Gālib). 2. Bir motor veya yayla döndürüldüğü zaman bağlı olduğu sistemi hareket ettiren, bir mile bağlanmış iki veya daha fazla kanattan ibâret düzenek: “Uçak pervânesi.” “Gemi pervânesi.” 3. Yol gösteren, kılavuz, rehber: Cânımı almağa la’lin hat veriptir gamzene / Kaşların ana havâle gözlerin pervânedir (Ahmedî). ♦ târih. 4. Ferman, hüküm, nişan: Ve mezkûr câmiin evkāfından talebeye yevmî otuz akçe ve muîdine yevmî beşer akçe ve bevvâbına iki akçe hesâbınca vazîfelerin vere ve şimden sonra her kim mütevellî olursa bu minval üzere vereler; tecdîd-i hüküm ve pervâne talep eylemeyeler (Berat – İsmâil H. Uzunçarşılı’dan). 5. Selçuklu ve İlhanlılar’da nişancı, tevkîî: İlhânîler tarafından yarlıkla nasbedilmiş veya nüfuzları teyit edilmiş, sözü pâdişahtan bile üstün vezirlerin, emirlerin, nâiplerin, pervânelerin devri başlar (Ahmet H. Tanpınar). ѻ (Birinin etrâfında) Pervâne gibi dönmek: Devamlı olarak yanında bulunmak, yanından hiç ayrılmayıp her işine, her arzusuna koşmak. (Bir kimseye) Pervâne olmak (kesilmek): Büyük bir bağlılıkla yanından hiç ayrılmamak, her isteğini yapmaya hazır olmak: Görüp cemâlini dîvâne oldum / Cemâlin şem’ine pervâne oldum (Gevherî). Cemâlin şem’ine pervâne oldum / Atarım kendimi nâre efendim (Erzurumlu Emrah). Bende de ne var acaba , nereye gitsem, nerede olsam benim etrâfımda olurlar, hepsi birden pervâne kesilirler (Fahri Celâl). ● Pervâne-gân ( ﭘﺮﻭﺍﻧﮕﺎﻥ ) i. ( pervāne ’nin çoğul eki -ān almış şekli) Pervâneler. ● Pervâne-var (-veş) ( ﭘﺮﻭﺍﻧﻪ ﻭﺵ – ﭘﺮﻭﺍﻧﻪ ﻭﺍﺭ ) tür. sıf. (Fars. -vār ve -veş “gibi” ile) Pervâne gibi: Kalem kim şem’-i şevk-efrûzudur vâdî-i irfânın / Anı devr eyleyen pervâne-veş mazmûn-ı zîbâdır (Fıtnat Hanım). Bâlîn-i bahtı cây-ı mubâhât sanmazız / Pervâne-vâr şem’-i mükâfâta yanmazız (Yahyâ Kemal).