( ﺻﺪ ) sıf. (Fars. ṣad ) Yüz sayısı, 100: Hak Teâlâ ol kadar ömrünü efzûn ede kim / İki üç def’a tecâvüz eyleye hadd-i sadı (Nâbî). Sad şükr gelen mâh-ı şerîf-i ramazandır / Hakk’ın niam-ı rahmeti mebzûl-i cihandır (Enderunlu Vâsıf’tan). ѻ Sad bar: Yüz kere, yüz defa. Sad berg: Bk. SADBERK . Sad çâk: Yüz parça, paramparça, sad pâre: Tâze tâze dâğlarla kanlı kanlı şerhalar / Hırka-i Hindû’ya döndürdü ten-i sad çâkimiz (Bâkî’den). Ayşa mağrûr olma kim bir iki günde goncanın / Sîne-i sad çâk eder gerdun leb-i handânını (Nedim). Gālib eyler âlemi berg-i tecellâ renk renk / Dâğlar oldukça zâhir sîne-i sad çâkten (Leskofçalı Gālib). Sad gûne: Yüz türlü, yüz çeşit: Nev-be-nev etmede devlette zuhûr / Günde sad gûne onun gibi umûr (Nâbî). Edip aldatmağa sad gûne efsun / Ne şeytanlıklar etti bana mel’un (Sünbülzâde Vehbî). Mahv olup isyânı ermez mi behişt-i vaslına / Dûzah-ı hicrinde gördü şol ki sad gûne azâb (Bayburtlu Zihni). Sad hayf: Yüzlerce vah, çok yazık, pek yazık: Seyr-i çemen-i kudsî-i gülzâr-ı cemâle / Sad hayf serâ-perde-i can hâilimizdir (Hersekli Ârif Hikmet). Sad hezar: Yüz bin, yüz bin kere: Kābiliyyet dâd-ı Hak’tır herkese olmaz nasîb / Sad hezar terbiye etsen bed-asıl olmaz edîb (…). Zülf-i siyâh-ı yârda var sad hezâr çîn (Şeyhülislâm Yahyâ). Sad hezâr cevrinden çekmezdim elem / Ne cefâda kâmil ne vefâ bilir (Gevherî). Sad hezâran: Yüz binlerce: Sad hezâran hasret ü derd ile âh (Süleyman Çelebi). Âleme feyz-i meserret şöyle sârî gûşuma / Her dehenden sad hezâran şükr-i Yezdan’dır gelen (Fıtnat Hanım). Sad hezâran andelîb-i kuds eder perverde dil / Tâ sevâd-ı bâğ-ı sevdâ sâye-i güldür bana (Leskofçalı Gālib). Sad pâre: Yüz parça, parça parça, paramparça: Olmaz ilâc sîne-i sad pâreme / Çâre bulunmaz bilirim yâreme (Şarkı). Cefâ taşıyle mir’ât-ı dilim sad pâre eylersin (Şeyhülislâm Yahyâ). Sad pâre etti dest-i elem sevb-i tâkatı (İzzet Molla). Sad sâle: Yüz yıllık, asırlık: Câm-ı nâz etmiş o denlü nergis-i mestin harâb / Hûn-ı uşşâkı mey-i sad sâleden fark eylemez (Vecîhî). Tahayyülât ile bir sâye-gâh-ı meçhûle / Sürüklenip gidiyordu o tayf-ı sad sâle (Hüseyin Sîret). ● Sad-firib ( ﺻﺪﻓﺮﻳﺐ ) birl. sıf. (Fars. firіb “aldatan” ile) Yüz türlü oyun eden, yüz çeşit aldatan, çok hîlekâr: Dil sad-firîb görmüş iken tab’-ı yârda / Olmak vefâ vücûduna kāil garîbdir (Muallim Nâci).