( ﺗﺴﺒﻴﺢ ) i. (Ar. subḥān “Allah’ı tenzih ve takdis etmek”ten tesbіḥ ) 1. Allah’ı takdis ve tenzih etme, Hakk’ın her türlü kusurdan ve noksandan uzak olduğunu dile getirme. 2. Namaz sonunda “Sübhânallah, elhamdülillâh, Allâhu ekber” sözlerini otuz üçer defa söyleme. 3. Allah’ı zikir ve tenzih ederken sayının anlaşılması için kullanılan, ibrişim veya ipliğe dizilmiş, çeşitli ağaç veya taşlardan yapılmış, genellikle 33 veya 99 tâneden meydana gelen dizi: Tespihlerin tekkelere mahsus nevileri de vardır. Bunlar beş yüzlük ve binlikti. Bunların alelâde tespihler gibi küçük tânelileri olduğu gibi fındık veyâhut küçük ceviz büyüklüğünde olanları da vardı (Mehmet Z. Pakalın). Bol, geniş paltosunun cebine tespihini indirdi, selâm verip çıktı (Refik H. Karay). Kirpiklerine Mekke sürmesi çekilmiş kapkara gözler ve kınalı parmaklarından ışıl ışıl akan necef tespih… (Yusuf Z. Ortaç). 4. mus. Tekke ve câmi mûsikîsinde güfteleri “Sübhânallah” vb. tespih sözlerini ihtivâ eden beste formu: Câmilerde okunan tespih ve ilâhîler de epeyce bir yekûn tutar (Sâdeddin N. Ergun). ѻ Tespih çekmek: (İbâdet maksadıyle veya oyalanmak için) Bir tespihin tânelerini baş parmağı ile işâret parmağı arasından geçirmek: Siyâset gününü tespih çekerek bekleyen Köse Vezir’in yanına koydular (Ömer Seyfeddin). Uzun kırmızı fesli saray erkânı altın kamçılı nâdîde tespihler çekerek yarı mahmur, yarı ibâdetkâr ağır ağır görüşürlerdi (Rûşen E. Ünaydın). Böyle saatlerce bal mumu topuklar üstüne diz çökmüş, gözleri dalgın, tespih çekerek neredeyse Allah’ın bütün cennetlerini babamla paylaşacak (Yusuf Z. Ortaç). Tespih etmek (eylemek): 1. Allah’ı noksan sıfatlarından tenzih etmek: Nitekim eşyâ Allah’ı tesbih eder… (Kâtip Çelebi’den Seç.). 2. Devamlı söylemek, vird hâline getirmek: Hacı Bayram’dan bahsederken onun müritlerinden olduğunu söylediği Hüsrev ü Şîrin şâiri Şeyhî’nin bâzı beyitlerini gökte meleklerin vird ü tespih eylediğini söylemesi de bu cinstendir (Ahmet H. Tanpınar). Tespih tânesi gibi dizilmek: Sıralanmak, dizi hâlinde durmak: Yediği yemek boğazına tespih tânesi gibi diziliyor (Hüseyin R. Gürpınar). Tespihten geçmek: (Küçük çocuklar ve hastalar) Nazara uğramamak ve hastalıktan kurtulmak için türbelerde büyük tespihler üzerinden atlatılmak: Halk arasında münâsebetsiz şeyler yapanlara, uygun olmayan bir söz söyleyenlere, “Pabucu büyüğe git de seni tespihten geçirsin”; “Sen bugünlerde tespihten geçmemişsin gāliba” tarzında sözler söylenirdi (Abdülbâki Gölpınarlı). ● Tesbîhat ( ﺗﺴﺒﻴﺤﺎﺕ ) i. (Ar. çoğul eki -āt ile) Tespihler.