Sözlük › U › usul

usul

a.ar. asl'ın çoğulu usûltürkçesi varken

İlişkililer töre · Ana yol II · tartım · usulca · usulcu · usul usta · alel usul · onuk -ğu · Diş tabibi · kârçe · yasak -ğı · ne düğün görmüş oynamış, ne ölü görmüş ağlamış · +1 ›

Açıklama

  1. fıkıh usulü usulülfıkıhtan kısalma.
  2. sessiz

Örnek

"Doğrudan doğruya Kur’an’dan alıp ilhâmı, / Asrın idrâkine söyletmeliyiz İslâm’ı. / Kuru da’vâ ile olmaz bu, fakat İLM ister; / Ben o kudrette adam görmüyorum, sen göster? / Koca ilmiyyeyi aktar da, bul üç tâne fakîh: / Zevk-ı fıkhîsi bütün, fıkri açık rûhu nezîh? / Sayısız hâdise var ortada tatbîk edecek; / Hani bir tane "usûl" âlimi, yâhu, bir tek?" Mehmed. Akif Ersoy, Safahat, ? ?
Odalarda gelir gider / Usul ivedi ayaklar.

Kaynak E Alkan, Kuş Ormanı, 1981, 43

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları Ana yol II töre
Doğrudan ilişkili sözcükler usulca usulcu
Türkçe karşılıkları (Türkçesi varken...) tartım

“usûl” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “usûl” ile ilişkili sözcükler

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

köken / yönelim (< >)TARİH BİLGİSİNDE: USÛL ve/||/<>/> KAVÂRİN ve/||/<>/> AHVAL ve/||/<>/> HAVÂDİS

Yöntemler. VE/||/<>/> Yasalar. VE/||/<>/> Durumlar. VE/||/<>/> Haberler.

fark (ile)METHOD/MÉTHODE/YÖNTEM/USUL ile/||/<> BULGUSAL YÖNTEM/TEKŞİFİ USUL

Bir sorunu çözmek, bir deneyi sonuçlandırmak, bir konuyu öğrenmek ya da öğretmek gibi amaçlara ulaşmak için bilinçli olarak seçilen ve izlenen düzenli yol. | Yeni gerçekleri bulmak, bilinen gerçekleri yorumlamak ve açıklamak için tutulan…

köken / yönelim (< >)ESAS ile/ve/< USÛL/YÖNTEM

Temel, öz. İLE/VE/||/< Yöntem, yol, uygulayım, metot.

yerine / değilUSÛL değil/yerine MENHEC

İlkelere teallük eder, eylemsel bir şey sunmaz. İLE/VE/DEĞİL/YERİNE Herhangi bir bilim dalına ait konunun/nesnenin bilgisini elde etme yolu.

fark (ile)USÛL ile USÛR

Asıllar, kökler. | Bir ilmin ya da tekniğin asıl konusundan önce öğrenilmesi gereken esas, başlangıç, bilgi. | Başlangıç. | Yol, yöntem, tertip, metod, nizam, kaide, düzen. İLE Yüzyıllar.

köken / yönelim (< >)VUSÛL ve/||/<>/< USÛL

Yöntem olmadan, kavuşma olmaz. / Usûlsüz, vusûl olmaz.

köken / yönelim (< >)GUSÛL ile/ve/||/<>/< USÛL

Usûlsüz, gusûl olmaz.

fark (ile)MANTIK ile/||/<> USUL

Miyar el-İlm, mantık ve metodoloji

fark (ile)METHOD/MÉTHODE/YÖNTEM/USUL ile/||/<> MÉTHODE/YÖNTEM/USUL ile/||/<> METHOD/YÖNTEM/USUL ile/||/<> METHOD/MÉTHODE/METHODUS/METHODE/YÖNTEM/USUL ile/||/<> METHOD/MÉTHODE/METHODE/VERFAHREN/YÖNTEM/METOT ile/||/<> METHOD/MÉTHODE/METHODE/YÖNTEM/STANISLAVSKI DIZGESI/METOT ile/||/<> METHOD/YÖNTEM

Bir sorunu çözmek, bir deneyi sonuçlandırmak, bir konuyu öğrenmek ya da öğretmek gibi amaçlara ulaşmak için bilinçli olarak seçilen ve izlenen düzenli yol. | Yeni gerçekleri bulmak, bilinen gerçekleri yorumlamak ve açıklamak için tutulan…

fark (ile)USUL ile/||/<> USUL TUTMAK ile/||/<> USUL HUKUKU

Alçak sesle; usulca, usulcacık, usuldan. Yavaş bir biçimde; usulca. @@ Tempo tutarak müziğe eşlik etmek. @@ Yargıya intikal eden bir dava konusunun görülmesine ilişkin hukuk koşullarının tümü.

yerine / değilUSUL değil/yerine/= YÖNTEM | KURAL | TARZ

usulü dairesinde Alman usulü muhakeme usulü yargılama usulü yargı usulü yöntem Bilimde belli bir sonuca erişmek için belli ilke ve kurallara göre izlenen yol metot Bir yasama ya da idare işleminin hazırlanması yapılması ya da yürürlüğe…

fark (ile)MANTIK ve USÛL

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: l ile başlayan 432 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: u ile biten 840 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“usul” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük (1)

Köken: Arapça uṣūl

1. Kökler, asıllar

2. ► üst soy

Birleşik sözler: usul hukuku

Güncel Türkçe Sözlük (2)

Köken: Arapça uṣūl

1. ► yöntem

2. Bilimde belli bir sonuca erişmek için, belli ilke ve kurallara göre izlenen yol, metot

3. Bir yasama veya idare işleminin hazırlanması, yapılması veya yürürlüğe konması sırasında uyulması gereken hükümler ve izlenecek yollar

4. Klasik Türk müziğinde tempo

5. ► kural

6. ► tarz

Birleşik sözler: usulü dairesinde, Alman usulü, muhakeme usulü, yargılama usulü, yargı usulü

Güncel Türkçe Sözlük (3)

1. Alçak sesle; usulca, usulcacık, usuldan

2. Yavaş bir biçimde; usulca

Birleşik sözler: usul usul

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“usul” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

USUL

[ l kalın] zf. ( usûl ile “usûlüne uygun biçimde” söyleyişinden kısaltma yoluyle) halk ağzı. Yavaş: Ala gözlü benli dilber / Usul söyle söz ederler (Karacaoğlan’dan). ѻ Usul usul: Yavaş yavaş: Yere birtakım kâğıtlar, kutular saçılmıştı. Halının üstünde sürünerek usul usul bunlara yaklaştım (Kerîme Nâdir). Usul usul, “Öyle olsun Alpaslan” dedi (Mustafa N. Sepetçioğlu). ● Usulla zf. ( Araç hâli ekinin kalıplaşmasıyle ) Yavaşça: Usulla kapıyı açtı (Hüseyin R. Gürpınar). ● Usullacık zf. Usulcacık.

lugatim.com/s/USUL
USÛL (1)

[ l ince] ( ﺍﺻﻮﻝ ) i. (Ar. aṣl ’ın çoğul şekli uṣūl ) [Dilimizde daha çok tekil anlamında kullanılır] 1. Bir amaca erişmek için tâkip edilen yol, yöntem: O zamanki usûl-i harp iktizâsınca düşman tarafından bir merd-i cenk-azmâ meydana girip… (Fâik Reşat). Şimdi ise değişen dünyâya karşı değişmeyen usûllere demir atıp kalmış bir mantalite irfan, siyâset ve cemiyet hayâtımıza pençesini geçirmiş bulunuyordu (Sâmiha Ayverdi). 2. Bir ilimde bir sonuca erişmek için belli bir plana göre tâkip edilen yol, metot: Fakat hiçbir metin, muayyen bir usûle ve düşünceye göre okunmadıkça kendiliğinden bize bir derin fikir vermez (Mehmet Kaplan). 3. Bir ilmin asıl konusundan önce öğrenilmesi gereken başlangıç bilgileri: “Usûl-i tefsir.” “Usûl-i fıkıh.” “Hadis usûlü.” “Usûl okumak.” Usûl-i hadis hadisleri incelemek, bunların gerçek ve uydurma olanlarını birbirinden ayırmak, peygamberimizden rivâyet edilen hadislerin mesnetlerini araştırmak bilimidir (Orhan Ş. Gökyay). Amelleri sıhhatli hâle getirmenin ilk şartı bunlara âit bilgileri öğrenmektir. Bunlar, fıkıh ve usûl-i fıkıh ilmine âit şer’î hükümlerin bilgileridir (Taarruf Terc.). 4. Kural, kāide, âdet: Hayriye ile Nerîman aynı usûle ittibâen etek öptüler (Hüseyin R. Gürpınar). Ben dünyâda bu kadar intizamperver, kānunperver, usûl sever bir adam görmedim (Ömer Seyfeddin). Bu lokantaya erkek sokmamaları fenâ usûl doğrusu (Mahmut Yesâri). 5. mec. Biçim, tarz: “Eski usûl.” “Japon usûlü.” “Konya usûlü.” 6. hukuk. Hukūkî veya idârî bir işin hazırlanması, yapılması, yürürlüğe konması sırasında uyulması gereken hükümler ve tâkip edilecek yol: “Usûl hukūku.” 7. mus. Mûsikîmizde belli düzümlerden yapılarak kalıp hâlinde tespit edilmiş ölçülere verilen isim: Aksak usûlünün kalıbı düm 2 te ke düm 2 tek 2 tek olup bu usul dokuz zamanlıdır (Yusuf Ömürlü). 8. sıf. halk ağzı. (Boy için) Ölçülere uygun, ince uzun, mütenâsip: Altın kemer sıkmış ince belini / Usûl boylarını sarasım geldi (Karacaoğlan). Seherin yelleri şafağın bendi / Hani usûl boylu Suna’m gelmedi (Karacaoğlan). ѻ Usûl tutmak: mus. Tempo tutarak mûsikîye eşlik etmek: Avurtlarını şişirip parmaklarıyle usûl tutar gibi vura vura hafif sesle bir şarkı tutturdu (Mahmut Yesâri). Gece yıldızların altında, nal şakırtılarının usûl tuttuğu süratli yürüyüşlerde yanık sesli neferler, “Gesi bağlarında bülbüller öter / Yârim çiçek olmuş burnumda tüter” türküsünü söyler (Fahri Celâl). Usûlü dâiresinde: Usûl ve âdet neyi gerektiriyorsa o tarzda. Usûlüyle: Usûlüne uygun olarak, yolu yordamı ile : Bir yankesici, çarşıda bir adamın omuzunda âlâ bir lâhûrî şal görüp usûlüyle yanına yanaşır (Fâik Reşat). Sen söylerken masalın yarısında ben uyuyuverirsem usûlüyle yorganımı sıkıştır (Hüseyin R. Gürpınar).  ● Usûlen ( ﺍﺻﻮﻻً ) zf. ( uṣūl ’ün tenvinli şekli) Usûl olduğu için, sırf usûle uymuş olmak için: “İşinizi oldu bilin, ama usûlen bir dilekçe vermeniz lâzım.” ● Usûlî ( ﺍﺻﻮﻟﻰ ) sıf. (nispet eki -і ile) Usûle âit, usûlle ilgili: “Usûlî muâmeleler.” “Usûlî îtirazlar.” Lâkin bunların âşık oldukları şeyler, Osmanlı medeniyetine dâhil olan usûlî ve taklîdî eserler değil Türk harsına mensup olan ilhâmî ve orijinal eserlerdir (Ziyâ Gökalp). Şu bir iki makāleyi muntazam ve usûlî bir etüt olsun diye yazmadık (Reşat N. Güntekin). ● Usûliyye ( ﺍﺻﻮﻟﻴّﻪ ) sıf. Usûlî kelimesinin tamlamalarda ortaya çıkan aynı mânâdaki müennes şekli: “Muâmelât-ı usûliyye.”

lugatim.com/s/USÛL
USÛL (2)

[ l ince] ( ﺍﺻﻮﻝ ) i. (Ar. aṣl ’ın çoğul şekli uṣūl ) 1. Asıllar, kökler: Lâkin vaktiyle şerîat-ı Îseviyye’nin usûl ü fürûu güzelce zaptolunamadığından iş piskoposların ellerine kaldı (Cevdet Paşa). 2. Bir kimsenin anne, baba, dede ve nineleri. Karşıtı: FÜRÛ ’ .

lugatim.com/s/USÛL
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp