Sözlük › U › uzun

uzun

s.

İlişkililer uzunca · majestiklik · havale · uzuncana · uzunlamak · kalem etek · uzun boylu · uzun erimli · ömürlü · çoktandır · dolikosefal · longevity · +12 ›

Açıklama

  1. Uzun'a söyleyin;
  2. Boyda hüner olsa çamda hıyar olur., AteistRuh, ? , Twitter atasözü. Uzunluk veya boy tek başına önemli değildir. Başka özellikler de gerekir. Atasözlerine baktığımızda, çam ağacıyla ilgili örneklerin özellikle ağızlarda fazla olduğunu görürüz. Çam, atasözlerinde daha çok fiziksel ve kimyasal özellikleriyle ön plana çıkmıştır. Çam ağaçlarının 50 metreye kadar uzayabilen türleri vardır.
  3. Uzunda hüner olsa, çamda hıyar biter,

Örnek

Uzunda hüner olsa çamda hıyar biter. / boyda hüner olsa çamda hıyar olur
büyüklükte hüner olsa, çamda hıyar olurdu atasözleriyle uzun ya da büyük olmanın tek başına bir değer ölçütü olmadığı anlatılmak istenmektedir.

Kaynak RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları D, 2021, 24, 348 | Ayşe Şeker, 17. Türkiye Türkçesi atasözlerinde ağaç, RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları D, 2021, 24, 348

Kişi Ayşe Şeker

Yıl/Tarih 2021

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları majestiklik
Doğrudan ilişkili sözcükler uzunca uzunlamak
Yabancı karşılıkları havale kalem etek

“uzun” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

eşit (=) birbirine eşit

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “uzun” ile ilişkili sözcükler

Türkçe / yabancı karşılık fethigedikli sözlüğü: biri ötekinin Türkçe ya da yabancı karşılığı

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

yerine / değilUZUN yerine KISA yerine ORTA

Uzun, ne tadın var, ne tuzun. İLE/VE Kısa, her gün tasa. YERİNE Orta, sevgisi arta.

yerine / değilTUMTURAK/LI değil/yerine UZUN / GÖSTERİŞ/Lİ

Gösteriş, debdebe. | Gerekli olmadığı hâlde kulağa hoş gelen, gösterişli sözcükler kullanma. İLE/VE/DEĞİL/YERİNE ...

yerine / değilTANIM: "UZUN" değil/yerine KAPSAMLI

Tanımın uzunu olmaz! Kapsamlı olduğundan dolayı ilgisizlerin "zihin ve dilinde", "uzun" diye ifade etmeleri kendi yetersizliklerini gizleme girişimi olabilir belki/çoğunlukla.

fark (ile)HECE: KAPALI/UZUN ile/ve/<> AÇIK/KISA ile/ve/<> UZATILMIŞ

1 harekeli, 1 sakin harf. İLE/VE/<> Harekeli harf. + 1 harf.

yerine / değilLONG yerine UZUN
fark (ile)UZUN, ECEM :

Sinema sanatçısı. Sarıyer'de doğdu, ilköğretim, ortaöğretim ve Liseyi Sarıyer Hüseyin Kalkavan Lisesinde okudu. Okuluna devam ederken oyunculuğa başlandı. Önce Ülker reklamlarında oynadı sonra da Aliye dizisindeki rolü ile çocuk yaşta…

fark (ile)UZUN, KÖKSAL :

İlk ve orta öğretimin ardından Spor Akademisini Trabzon'da tamamladı. Gaziantep Yunus Emre Lisesi, Ülgen Konukoğlu Lisesi, Adapazarı Arifiye Dostluk İlköğretim Okulu ve Sarıyer Hüseyin Kalkavan Lisesinden Beden Eğitimi Öğretmeni olarak…

fark (ile)UZUN, NUMAN :

İ.Ü. İktisat Fakültesini yarım bırakarak iş hayatına atıldı. Sarıyer ilk takımında futbol oynadı. Fenerbahçe'ye transfer olduktan bir süre sonra tekrar Sarıyer'e transfer oldu ve burada futbol yaşamını noktaladı. Sarıyer Spor Kulübü'nde 1…

eşit (=)MEDİD = UZUN
fark (ile)UZUN/LUK ile/ve YÜKSEK/LİK

İki nokta arasında. İLE/VE Zeminden hareket ederek.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: n ile başlayan 534 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: u ile biten 840 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“uzun” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. İki ucu arasında fazla uzaklık olan; levent, maksi, kısa karşıtı

2. Başlangıcı ile bitimi arasında fazla zaman aralığı olan, çok süren

3. Birçok kez yapılan

4. Uzun süre devam edecek biçimde, uzun süre

5. ► derinlemesine

Birleşik sözler: uzun araç, uzun atlama, uzun bacaklılar, uzun boylu, uzunçalar, uzun çizgi, uzun dalga, uzun diş, uzuneşek, uzun etek, uzun far, uzun hava, uzun hayvan, uzun hece, uzun hikâye, uzun kafalı, uzun kulaklı, uzunkuyruk, uzun levrek, uzun ömürlü, uzun öykü, uzun sesli, uzun uzadıya, uzun uzun, uzun ünlü, uzun vadeli, uzun vokal, uzun yol sürücüsü, uzun yol şoförü, dili uzun, eli uzun, kolu uzun

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“uzun” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

UZUN

sıf. (Eski Türk. uzun ) [ uza-mak ’tan * uza-n a~u değişmesiyle uzun [?]] 1. İki ucu arasında kendi ölçülerine göre fazla mesâfe olan: Bu insan sağanağı o uzun iskelenin üzerinden birbirini iterek koşuşurlar (Hüseyin R. Gürpınar). Sandılar doğdu içinden bir an / O uzun gözlü, uzun saçlı peri (Yahyâ Kemal). Uzun ökçeli alafranga iskarpinler giymiş (Refik H. Karay). 2. Başlangıcı ile bitişi arasında fazla zaman bulunan, çok süren, çok zaman alan: Bir garîbe de şudur ki uzun ve şiddetli muhârebeler uzun ve esaslı sulhleri celbediyor (Cenap Şahâbeddin). Asırlar kadar uzun, müphem ve tatlı bir an (Câhit S. Tarancı). Şehir uzun müddet şehzâdenin dâvâsını tutar (Ahmet H. Tanpınar). 3. (İnsan için) Boylu, boyu fazla olan: Titrek çizgilerle uzun, nispetsiz kadınlar, çocukça kedi ve köpek resimleri yapan genç Japonyalı Fojita’dır (Ahmet Hâşim). Dinç, kır sakallı, gür kaşlı uzun bir ihtiyar (Ahmet H. Tanpınar). 4. zf. Uzun süre devam edecek şekilde, uzun müddet, uzun uzun: “İşleri vardı, uzun oturamadım.” “Çok uzun konuştu, iyice sıkıldım.” Bir an oldu ki sükût uzun sürdü ve dikkat edilecek bir hâdise hâline geldi (Peyâmi Safâ). Mister Lloyd George, Yunan ordusunu Anadolu’ya göndermeden önce uzun düşünmüş olduğunu söylemişti (Hâlide E. Adıvar). ѻ Uzun araç: Kasası normal bir yük kamyonununkinden daha uzun olan ve çok eşyâ taşımak için kullanılan taşıt. Uzun boylu: 1. Bütün ayrıntıları ile, uzun uzun, uzun uzadıya: Bu muammâyı uzun boylu düşündüm de yine / Dikkatim hâdisenin vardı derinliklerine (Yahyâ Kemal). Bana bak, bu beyler uzun boylu anlatıyorlar (Ahmet H. Tanpınar). Tahsil hayâtım üzerinde uzun boylu durmayacağım (Safiye Erol). 2. Uzun müddet: “Orada uzun boylu kalamam.” Ben orada bu kadar uzun boylu durmamızı şüpheli buldum (Reşat N. Güntekin’den). Sağ olun Orhan Bey! Borçlu kalmadınız uzun boylu. Çabuk ödeştiniz (Kemal Tâhir). Uzun dilli: mec. İğneleyici, incitici sözler söyleyen, küstahça konuşan. Uzun etmek: 1. Sözü gereksiz yere uzatmak, gereğinden fazla konuşmak: Siz de artık uzun etmektesiniz, hem pek uzun (Mehmet Âkif’ten). Ama sen pek uzun ettin hocam, artık… (Mehmet Âkif). 2. Aşırı gitmek: Bana bak Ayşe abla, uzun ediyorsun. Bırak bir defa da nasıl istersem öyle konuşayım yâhu! (Sait Fâik). İhtiyar uzun ettin, şimdi zabıt tutarım (Burhan Felek). Uzun hayvan (oğlan): halk ağzı. Yılan. Uzun kulaklı: Eşek. (Lâfı, haberi) Uzun kulaktan almak: Bir lâf veya haberi doğrudan doğruya değil ilgisi olmayan kimselerden uzaktan uzağa duymak: Bu lâflar komşuları dolaştıktan sonra uzun kulaktan bana gelir (Hüseyin R. Gürpınar). Uzun lâfın (sözün) kısası: Sonuç olarak, kısacası, hulâsa: Uzun lâfın kısası, vakit geçirmeyelim (Ömer Seyfeddin). Uzun lâfın kısası, bizim güzelimiz kazanamamış (Burhan Felek). Uzun oturmak: 1. Yarı yatmış durumda oturmak: Nâlân, karyolasının beyaz örtüleri arasında arkasını yastıklara dayayarak uzun oturmuştu (Kerîme Nâdir). 2. şaka. Yatmak. Uzun soluklu: mec. Uzun sürecek olan: “Uzun soluklu bir proje.”   Hayatımızdaki pek çok şey uzun solukludur (Seninle dergisi). Bu anlamda, ana-yüklenici şirketlerimizin her birinin bir TÜBİTAK ile uzun soluklu ortaklıklara girmesini beklemekteyiz (Savunma ve Havacılık). Uzun uzadıya: Bütün ayrıntısıyle, geniş ve ayrıntılı olarak, etraflıca, uzun uzun: Levâzım reisinin fazîletlerini, kuvvetini, iktidârını uzun uzadıya anlatmaya başladı (Ömer Seyfeddin). Hanım, ben uzun uzadıya düşündüm dedi, oğlunun bu kızı yüz üstü bırakması doğru olmayacak (Reşat N. Güntekin). Evliyâ Çelebi, Bursa çeşmelerinden uzun uzadıya bahsettikten sonra sözü, “Velhâsıl Bursa sudan ibârettir” diyerek bitirir (Ahmet H. Tanpınar). Uzun uzun: 1. Uzun müddet devam edecek şekilde, uzun zaman: Nakışlar ve oymalar hakkında uzun uzun konuştuk (Ahmet Hâşim). Başımı koyup dizlerine / Uzun uzun ağlayacağım / Bütün insanların yerine (Câhit S. Tarancı). Bağdaş kurmuş üç karartı, küllenen ateş büsbütün kararıncaya kadar ağır ve temkinli, uzun uzun konuştular (Refik H. Karay). 2. Teferruatlı bir şekilde, geniş ve ayrıntılı olarak, etraflıca, uzun uzadıya: Belki de bu sözlerin tesîriyle kör hakkında uzun uzun düşünüyorum (Sait Fâik).  ● Uzunca sıf. Oldukça uzun: Bana bir uzunca merdiven getiriniz de sizi çıkarayım (Fâik Reşat). İngiliz dostlarımla içki başında uzunca bir sohbete dalmayayım (Safiye Erol). ● Uzunlu kısalı birl . sıf. ve zf. Uzunu kısası bir arada, bâzısı uzun, bâzısı kısa durumda: “Saçımı iyi kesmediniz, uzunlu kısalı oldu.” “Uzunlu kısalı birkaç direk getir.” ● (Up) Uzun Bk. UPUZUN

lugatim.com/s/UZUN
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp