Sözlük › Ç › Çingene

Çingene

a.Çingâne* > çingenebudunargo

İlişkililer çingenelik -ği · roman II · Çingen · abdal · çingit · Çingenece · çigan · çingene palamudu · çingeneler · çingâne · çingene panayırı · Çingene salıncağı · +19 ›

Açıklama

1. Menşeleri kesin olarak bilinmeyip Hindistan’dan çıktıkları sanılan, çalgıcılık, falcılık, ayakkabı boyacılığı yapmak ve elek, ızgara, maşa, çiçek gibi şeyleri satmakla geçinen, bütün Avrupa’ya yayılmış, çoğu göçebe topluluk, kıptî, roman. 2. Bu topluluğa mensup kimse. 3. Arsız, aç gözlü. 4. Hasis, cimri.

Örnek

Muhasaradaki burçların içine, yüzlerce zırhlı düşmanın arasına tek başına yalın kılıç atıldığı zamanlar ölmediği halde şimdi, bir cellâdın, âdi, köpek bir çingenenin satırı altında mı can verecekti?.
Avlunun ortasındaki taşlıkta birkaç Çingene karısı, ellerinde zilli teflerle kısa tempolu oyun havaları çalıyorlardı.
Kapkara gözlerle yaktın sineden / Aşkınla tutuşup yandım Çingene'm / Ruhumu koparıp aldın bedenden / Uğruna sararıp soldum Çingene'm
Îcabeder ki mübeyyizlerin filân yanında küçük düşmiyeyim!... Salisen herifin şimdiye kadar çok iyiliğini gördüm... Sekiz, on günde bir, Allah razı olsun, evine çağırır... Yemek yedirir filân... Rabian Mümeyyiz - söz aramızda – gayet çingene bir heriftir... Hoş, sen daha iyisini bilirsin ya... Böyle şeylere ehemmiyet verir...
Topçular vardı, çingene karavanları, muhasebe defterleriyle yüklü kamyonlar; üzerlerinde beti benzi atmış muhasebeciler oturuyordu, bankayı, Devlet'in bu temel kurumunu boşaltıyorlardı.
Ben sofada 'Çingene Çingene!' diyerek gezmeğe başladım. Bu münasebetsiz kelimeyi nasılsa sui istimal etmişim. Küçük bacı kadın elinde koca kırmızı bir biber olduğu halde üzerime yürüdü. Odanın içine kaçtım. Kapıya kadar takip etti. Zannederim ki bu ana dek en ziyade korktuğum dakika o dakikadır. Büyük bacının minnetdarıyım ki yetişti, beni kurtardı.

Kaynak Sabahattin Ali, Kuyucaklı Yusuf, 92 | Ebru Gündeş, Çingenem şarkısı, 3.1.2014 | R N G, Tanrı Misafiri, 120 | N Berberova, Mozart'ın dirilişi, 1994, 50 | M Naci, 220-1 | O Seyfeddin, Ferman, Kızılelma Neresi, 14

Kişi Sabahattin Ali · Ebru Gündeş · Reşat Nuri Güntekin · Nina Berberova · Muallim Naci · O Seyfeddin

Yıl/Tarih 3.1.2014 · 1994

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları abdal Çingen çingit roman II
Doğrudan ilişkili sözcükler Çingenece çingenelik -ği
Dolaylı ilişkili sözcükler (8) Arnavut çingâne fuşya hacıhüsrev karaçi maniki mırtıp şopar
Yabancı karşılıkları çigan

“çingene” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

eşit (=) birbirine eşit

öteki uç (><) birbirinin öteki ucu

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “çingene” ile ilişkili sözcükler

Türkçe / yabancı karşılık fethigedikli sözlüğü: biri ötekinin Türkçe ya da yabancı karşılığı

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

Fark kayıtları

yerine / değilÇİNGENE/KIPTİ değil/yerine/= ROMAN

... DEĞİL/YERİNE/= Sözcük karşılığı, "İnsan".

fark (ile)ÇİNGENE ile/||/<> ÇİNGENE

(Kar.): Kötü kılıklı, esmer kadın tipi. @@ Genellikle argo konuşan, falcılık yapan, yaban otları satan, kimi kez de çalgıcılık yapan, seyrek görülen bir tip.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: e ile başlayan 1.281 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: ç ile biten 230 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Aynı alandan (budun) sözcükler tümü ›

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“Çingene” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Gösterim Sanatları Terimleri Sözlüğü, 1983

Genellikle argo konuşan, falcılık yapan, yaban otları satan, kimi kez de çalgıcılık yapan, seyrek görülen bir tip.

Tiyatro Terimleri Sözlüğü, 1966

(Kar.): Kötü kılıklı, esmer kadın tipi.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“Çingene” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

ÇİNGENE

i. ( çingāne ) 1. Menşeleri kesin olarak bilinmeyip Hindistan’dan çıktıkları sanılan, çalgıcılık, falcılık, ayakkabı boyacılığı yapmak ve elek, ızgara, maşa, çiçek gibi şeyleri satmakla geçinen, bütün Avrupa’ya yayılmış, çoğu göçebe topluluk, kıptî, roman. 2. Bu topluluğa mensup kimse: Bir gün kapılarının önünden “fal bakarım” diye bağıra bağıra bir çingene karısı geçiyormuş (Hüseyin R. Gürpınar). ♦ sıf. mec. 3. Arsız, aç gözlü. 4. Hasis, cimri. ѻ Çingene borcu: Ondan bundan alınan ufak tefek borç: “Şu çingene borçlarını bir temizleyebilsem.” Çingene çalar, Kürt oynar: Kimin ne yaptığı belli olmayan, düzensiz, karışık topluluklar ve dağınık, karma karışık yerler için kullanılır. Çingene çergesi: Pis, bakımsız, derme çatma yer. Çingene çorbası: Karmakarışık olmuş, düzenini kaybetmiş durumlar için kullanılır. Çingene evinde (çergesinde) musandıra (ne arar): Bu yoksul yerde o aradığın şeyden ne gezer. Çingene îmânı: Şüpheli, sağlam olmayan inanış. Çingene kavgası: Birden şiddetlenip alevlenen, sonra bir şey yokmuş gibi bitiveren kavga, küfürlü, patırtılı, âdî ağız kavgası. Çingene maşası gibi: Kara kuru, zayıf, esmer kimseler için kullanılır.

lugatim.com/s/ÇİNGENE
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp