Sözlük › âlem

âlem

dey.a.

İlişkililer evren I · Millet · âlemci · ayça · cümbüşlenmek · El âlemsiz · alemci · alemli · âlem-i suğrâ · âlem-i kübrâ · âlem-i cemâl · âlem-i ervah · +2 ›

Açıklama

  1. halk, millet, insanlar.
  2. Alem ne der?
  3. alemü't-temsil
  4. temsil alemi / his âlemi.

Örnek

Yoksa Gazalinin Mişkatülenvarında bahsettiği 'âlemü't-temsil' ile âlemü'l-hiss' arasındaki metaforik bağlantıya mı işaret ediyorsunuz.
Gençler de bir ayrı âlem o günlerde. Hepsinin bankayla bir hatırası var anlatacak.
Âlem olmakŞimdi iyice âlem olduk. Herkes birbirinin yakasının tutturmaya çalışıyor.

Kaynak Sakine Korkmaz, Taraf Kitap, Ağu 2011, 25 | N Tuncer, Trafalgar, 16 | N Tuncer, Trafalgar, 21

Kişi Sakine Korkmaz · N Tuncer

Yıl/Tarih 2011

Köken ailesi

Arapça ?ilm kökünden gelen 14 sözcük:

alimîlâmilimilmîallâmilmentâlimilimsizilmihâlisti’lâmtaallümilmiahlak +1 ›

Köken ailesinin tümünü göreyim... →

Arapça ?alem kökünden gelen 7 sözcük:

a’lâmalemliavâlimalemdaralemdağıâlemşümul

Köken ailesinin tümünü göreyim... →

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları evren I Millet
Doğrudan ilişkili sözcükler âlemci
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Eş ve yakın anlamlılar (5 sözcük)

“âlem” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “âlem” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)ALEM ile/||/<> KÜLÂH ile/||/<> PABUÇ ile/||/<> PETEK

(Mimarlık) Minarelerde külâhın tepesine, camilerde de esas kubbenin en sivri yerine takılan madenden yapılmış tepelik. @@ Biyolojik sınıflandırmanın en üst sınırı.

fark (ile)ALEM ile/||/<> ŞUBE ile/||/<> SINIF ile/||/<> TAKIM ile/||/<> FAMİLYA

Sınıflandırmanın en geniş, en kapsayıcı basamağıdır. @@ Bir alt basamak; ortak temel plana göre bölünmedir. @@ Daha alt, ortak özelliklere göre bölünmedir. @@ Yakın akraba familyaları içeren basamaktır. @@ Yakın akraba cinsleri içeren…

fark (ile)CRESCENT/CROISSANT/MONDSICHEL/AYÇA ile/||/<> AYÇA/ALEM ile/||/<> MENISCUS/MÉNISQUE/MENISKUS/FLÜSSIGKEITSKUPPE/AYÇA/MENİSK ile/||/<> CRESCENT OF MOON/CROISSANT DE LUNE/MONDSICHEL/AYÇA/HİLAL

Ay'ın yarım daireden daha küçük görünüşü. @@ (Süsleme) Bayrak ve sancak direklerinin tepesindeki aylı yıldızlı, pirinçten yapılmış süs. a. bk. alem. @@ Bir ince boru içindeki sıvı yüzeyinin kılcallık etkisi yüzünden çukurlaşması ya da…

fark (ile)ÂLEM/EVREN ile/||/<> KINGDOM/RÉGNE/REGNUN/TIERREICH/ÂLEM ile/||/<> ÂLEM/EVREN ile/||/<> KINGDOM/RÉGNE/REGNUM: DOMINYON/REGNUM/ÂLEM ile/||/<> REGNUM/ÂLEM

bk. evren. @@ (karşılık: regnum, Lat. regnun = dominyon): Canlıların sınıflandırılmasında kullanılan bir terim olup sınıflandırmanın ilk basamağını meydana getirir. Böylece hayvanlar âlemi ve bitkiler âlemi olmak üzere iki büyük âlem…

fark (ile)TOP-RAFTER/ÉPI DE FAITAGE/GIEBELLÄHRE/ALEM ile/||/<> KINGDOM/REGNUM/ALEM

(Mimarlık) Minarelerde külâhın tepesine, camilerde de esas kubbenin en sivri yerine takılan madenden yapılmış tepelik. @@ Biyolojik sınıflandırmanın en üst sınırı.

fark (ile)KÂİNÂT ile/ve/||/<> ÂLEM

Ol(un)an. İLE/VE/||/ Bil(in)en.

fark (ile)ÂLEM ile EVREN

Bilinebileceklerin, anlamlandırılabilenlerin tümü/tamamı. Kişinin bilmesine açık olan bütünlük. İLE Fizik yasalarına ait olanların tümü.

fark (ile)DÜNYA ile/ve ÂLEM

Âlemi hoş bilen boşa varır, boş bilen hoşa varır.

fark (ile)KÂİNÂT | ACUN ile/||/<> ÂLEM ile/||/<> EVREN

Düzenli bir bütün olarak düşünülen evren. @@ bk. evren. @@ İnsanın bildiği tüm varlıklar, uzay, zaman, kuvvet, alan vb. kavramlar topluluğu. @@ (astronomi) @@ Eski Uygurcada ve Orta Türkçede ajun olarak geçer.

fark (ile)EVREN | DÜNYA | ORTAM | EĞLENCE/ÂLEM ile/||/<> EVREN | DÜNYA/CİHAN

bir âlem cümle âlem devriâlem dış âlem dünya âlem el âlem harcıâlem ibretiâlem siber âlem hayal âlemi içki âlemi kibarlar âlemi masal âlemi oturak âlemi rakı âlemi evren dünya Aynı konu ile ilgili kimseler Bu kimselerin uğraşlarının bütünü…

yerine / değilÂLEM değil/yerine/= EVREN | DÜNYA | ORTAM | EĞLENCE

bir âlem cümle âlem devriâlem dış âlem dünya âlem el âlem harcıâlem ibretiâlem siber âlem hayal âlemi içki âlemi kibarlar âlemi masal âlemi oturak âlemi rakı âlemi evren dünya Aynı konu ile ilgili kimseler Bu kimselerin uğraşlarının bütünü…

fark (ile)ÂLEM/EVREN ile/||/<> UNIVERSE/POPULATION/EVREN

bk. evren. | (karşılık: regnum, Lat. regnun = dominyon): Canlıların sınıflandırılmasında kullanılan bir terim olup sınıflandırmanın ilk basamağını meydana getirir. Böylece hayvanlar âlemi ve bitkiler âlemi olmak üzere iki büyük âlem…

fark (ile)UNIVERS/WELTALL/EVREN/ÂLEM ile/||/<> MILKY WAY/VOIE LACTÉE/MILCHSTRASSE/SAMANYOLU/KEHKEŞÂN

Bütün yıldızları, gökadaları, kümeleri, gaz ve bulutları içine alan maddeyle dolu uzayın bütünü. | (astronomi) @@ Gökkubbeyi bir büyük daire boyunca saran, milyonlarca yıldız ve gaz bulutundan oluşmuş donuk ışıklı kuşak. Evrende bu kuşak…

fark (ile)UNIVERS/WELTALL/EVREN/ÂLEM ile/||/<> UNIVERS/EVREN/KÂİNAT

Bütün yıldızları, gökadaları, kümeleri, gaz ve bulutları içine alan maddeyle dolu uzayın bütünü. @@ (astronomi)

fark (ile)BAYRAK ile/||/<> BAYRAK ile/||/<> ÉTENDARD/BAYRAK/ALEM ile/||/<> FLAG/BAYRAK ile/||/<> FLAG/BAYRAK ile/||/<> FLAG/BAYRAK

(I) Uçurtma. (Akbaş *Güdül -Ankara) @@ (II) Bir kadın çorabı motifi. (Yenikent *Aksaray -Niğde) @@ (botanik) @@ Hisse senedi teknik analizinde kullanılan fiyat grafiklerinde, büyük bir düşüş ya da artış sonrası fiyatların kararlı bir…

fark (ile)CRESCENT/CROISSANT/MONDSICHEL/AYÇA ile/||/<> TOP-RAFTER/ÉPI DE FAITAGE/GIEBELLÄHRE/ALEM

Ay'ın yarım daireden daha küçük görünüşü. | (Süsleme) Bayrak ve sancak direklerinin tepesindeki aylı yıldızlı, pirinçten yapılmış süs. a. bk. alem. | Bir ince boru içindeki sıvı yüzeyinin kılcallık etkisi yüzünden çukurlaşması ya da…

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: m ile başlayan 1.853 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: a ile biten 2.191 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“âlem” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük (1)

Köken: Arapça ʿālem

1. ► evren

2. ► dünya

3. Aynı konu ile ilgili kimseler

4. Bu kimselerin uğraşlarının bütünü

5. Belli bir gruptaki canlıların bütünü

6. Durum ve şart

7. Herkes, başkaları

8. ► ortam

9. Kendine özgü birçok niteliği bulunan şey

10. Farklı davranış içinde bulunan kimse

11. ► eğlence

Birleşik sözler: bir âlem, cümle âlem, devriâlem, dış âlem, dünya âlem, el âlem, harcıâlem, ibretiâlem, siber âlem, hayal âlemi, içki âlemi, kibarlar âlemi, masal âlemi, oturak âlemi, rakı âlemi

Güncel Türkçe Sözlük (2)

Köken: Arapça ʿalem

1. Minare, kubbe, bayrak direği vb. yüksek şeylerin tepesinde bulunan, pirinçten yapılmış ay yıldız veya lale biçiminde süs; ayça

2. ► bayrak

3. ► simge

Biyoloji Terimleri Sözlüğü, 1998

Canlıların sınıflandırılmasında sınıflandırmanın ilk basamağı için kullanılan terim. Canlılar âlemi, regnum.

İng. kingdom · Fr. régne · Alm. Regnum · Lat. regnum: dominyon

Gökbilim Terimleri Sözlüğü, 1969

bk. evren.

Güzel Sanatlar Terimleri Sözlüğü, 1968

(Mimarlık) Minarelerde külâhın tepesine, camilerde de esas kubbenin en sivri yerine takılan madenden yapılmış tepelik.

İng. top-rafter · Fr. épi de faitage · Alm. Giebellähre

Orta Öğretim Terimleri Kılavuzu, 1963

bk. evren.

Su Ürünleri Terimleri Sözlüğü, 2007

Canlıların sınıflandırılmasında, sınıflandırmanın ilk basamağı, regnum.

Lat. regnum

Veteriner Hekimliği Terimleri Sözlüğü

Biyolojik sınıflandırmanın en üst sınırı.

İng. kingdom · Lat. regnum

Zooloji Terimleri Sözlüğü, 1963

(karşılık: regnum, Lat. regnun = dominyon): Canlıların sınıflandırılmasında kullanılan bir terim olup sınıflandırmanın ilk basamağını meydana getirir. Böylece hayvanlar âlemi ve bitkiler âlemi olmak üzere iki büyük âlem vardır.

İng. Kingdom · Fr. Régne · Alm. Tierreich · Lat. regnun

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“âlem” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

ALEM

( ﻋﻠﻢ ) i. (Ar. ‘alem ) 1. İşâret, alâmet, nişan, sembol. 2. Sancak, bayrak: Âhirette Peygamber’imizin alemi dibinde toplanalım (Ömer Seyfeddin). 3. Kubbe, minâre ve bayrak direklerinin en üst kısmında bulunan ay veya lâle biçimindeki süslü tepelik, mahçe: Direk başında gâh alem ve gâh fener ederler (Kâtip Çelebi’den Seç.). 4. Sarık yapılan bir çeşit kumaşın içindeki altın teller. 5. dilb. Özel isim, has isim. ѻ Alem olmak: Alâmet, işâret durumuna gelmek, sembol olmak: Gülün bu büyük peygambere alem olduğunu ve bilhassa Anadolu halkının, atalardan kalma bir irfan mîrâsıyle kız hatta erkek çocuklarına Gül adını bunun için koyduklarını nice şehirlilerimiz bilemez (Nihad S. Banarlı). Alem-i hümâyun: Pâdişahlara mahsus sancak, saltanat sancağı: Cem kudretli pâdişah, alem-i hümâyun önünde karar edip sağ ve sol, altı bölük ardınca durdu (Kâtip Çelebi’den Seç.). Alem-i nebî (saâdet): Hz. Muhammed’in din uğruna yapılan savaşlarda açılan mukaddes bayrağı. Alem-dar: Bk. ALEMDAR ● Alem-efraz ( ﻋﻠﻢ ﺍﻓﺮﺍﺯ ) birl. sıf. (Fars. efrāz “kaldıran, yükselten” ile) Bayrağı yücelten, yükselten: Ben bir alem-efrâz-ı cihangîr-i aşkım (Nâbî).

lugatim.com/s/ALEM
A’LEM

( ﺍﻋﻠﻢ ) sıf. (Ar. ‘ilm “bilmek”ten a’lem ) Çok (daha, en, pek) âlim: Evet şüphe yok siz a’lemsiniz / Âlemin ilmi sizdedir bütün (Ahmed Vefik Paşa). Zîra şehrimizde pek çok adamlar vardır ki soytarı ve dalkavuk olan adamlar ile ettikleri musâhabetten aldıkları lezzeti a’kal ve a’lem-i nâs ile ettikleri sohbetlerde bulamazlar (Ahmed Midhat Efendi).

lugatim.com/s/A’LEM
ÂLEM

( ﻋﺎﻟﻢ ) i. (Ar. ‘ālem ) 1. Yerde ve gökte yaratılmış olan şeylerin bütünü, kâinat, evren: Cümle âlem yoğ iken ol var idi (Süleyman Çelebi). 2. Bir güneş ve ona bağlı olup etrâfında dönen yıldızlardan meydana gelen sistem: “Âlem-i şems: Güneş sistemi. 3. Yeryüzü, dünya: İnsan âlemde hayâl ettiği müddetçe yaşar (Yahyâ Kemal). Nihâyet Bizans’ı âlem harîtasından silen Fâtih Sultan Mehmed (…) yorgun başını bir mânevî huzur içinde dinlendirmek iştiyâkına düştü (Sâmiha Ayverdi). 4. Diyar: Yâkup Kadri, sanki başka bir âlemde zengin bir ziyâfet sofrasından kalkmış ve bu dünyâya tok ve yorgun gelmiştir (Ahmet Hâşim). Eski zihniyet için gerçek ve ideal âlem ahrettir (Mehmet Kaplan). 5. Herkes, insanlar: Demek ki bekleyelim gelsin âlemin keyfi (Mehmet Âkif). Gel gelelim olur âleme maskara (Burhan Felek). 6. (İsim tamlamasının ikinci öğesi olarak) Aynı şart, durum ve düşüncedeki insanların meydana getirdiği çevre, muhit: “Edebiyat âlemi.” Üçüncü Napolyon dahi politika âleminde Fransa’nın nüfûzunu kuvvetlendirmeye başladı (Nâmık Kemal). 7. Hal, hâlet, ortam: Gerçi tercîh eylemiş derd ehli hicrânı velî / Başka âlemdir muvâfık yâr ile vuslat bana (Bayburtlu Zihni). Kim bilir şimdi ne âlemde benim şanlı kösem (Mehmet Âkif). Bir geliş var. Ne mübârek ne garip âlem bu / Hava boydan boya binlerce hayâletle dolu (Yahyâ Kemal). 8. Zevk ve safâ meclisi, eğlence: Bir akşam kalem rüfekāsından bir ikisi kendisini Yenikapı’da bir işret âlemine dâvet ettiler (Hüseyin R. Gürpınar). Bu âlemler çok zaman Dâmat İbrâhim Paşa’nın (…) Çırağan kasırlarının bahçesinde yapılırdı (Sâmiha Ayverdi). 9. (İsim tamlamasının ikinci öğesi olarak) Bir şeyin kendi içinde veya aynı özelliği taşıyan şeylerin kendi aralarında meydana getirdiği bütün, kendilerine has bir dünya: “Hayvanlar âlemi.” “Bitkiler âlemi.” “Düşünce âlemi.” “His âlemi.” Önce toprak ve cansızdın, seni nebat âlemine getirdi. Nebat âleminden pıhtılaşmış kan âlemine yolculuk ettin. Buradan hayvanlıktan da insanlık âlemine yürüdün. İşte kerâmet budur (Ken’an Rifâî). 10. i. ve sıf. Kendine has, değişik özellikleri bulunan yer, durum veya kimseler için kullanılır: “Çok âlem adamsın.” Başlı başına bir âlem olan taşrada mektep de başka bir âlemdir (Ömer Seyfeddin). Adam kendi başına bir âlem (Burhan Felek). ѻ Âlem yapmak: Eğlence düzenlemek: Her şey burada bir âlem yaptıklarına delâlet ediyordu (Hüseyin R. Gürpınar). Bilhassa mûsikî kültürü ile âşinâlığı, evinde saz âlemleri yapmasını âdeta zarûrî kılardı (Sâmiha Ayverdi). Âlemde: “Keşki, ne olurdu” anlamında istek ifâde eden söz: “Âlemde ben orada olaydım da kabadayılık neymiş ona göstereydim.” Âlemden hâriç: Hiç kimseye benzemeyen, nevi şahsına mahsus (kimse). Âleme verir talkını, kendi yutar salkımı: Başkalarına öğüt verip kendileri tutmayan kimseler hakkında kullanılır, ele verir talkını, kendi yutar salkımı. Âlemi var mı?: Yeri mi, yakışık alır mı?: Onun sözüne bakıp da böyle uygunsuz hareketlere kalkışmanın şimdi âlemi var mı? (Hüseyin R. Gürpınar). İkisini birden kapıya postalamanın âlemi var mı? (Bediî Fâik). Âlemin ağzı torba değil ki büzesin: Dedikodunun önüne geçilemeyeceğini anlatan bir söz: Âlemin ağzı torba değil ki büzesin derler. Ne kadar doğru bir sözdür (Ahmed Midhat Efendi).  ● Âlem-ârâ (-âray) ( ﻋﺎﻟﻢ ﺁﺭﺍﻯ – ﻋﺎﻟﻢﺁﺭﺍ ) birl. sıf. (Fars. ārāy > ārā “süsleyen” ile) 1. Cihânı süsleyen, cihânın ziyneti olan. 2. mec. En güzel, övülmeye lâyık olan (sevgili): O mihr-i âlem-ârâsın ki aks-i şevk-i hüsnünle / Safâ-bahş-ı tecellîdir bana âyîne-i mehtâb (Hersekli Ârif Hikmet). ● Âlem-efruz ( ﻋﺎﻟﻢ ﺍﻓﺮﻭﺯ ) birl. sıf. (Fars. efrûz “aydınlatan, parlatan” ile) Cihânı parlatan, âleme ışık saçan: Ki dünyâyı münevver kıldı re’y-i âlem-efrûzu (Şeyhülislâm Yahyâ). Nücûm içinde döner mâh-ı âlem-efrûza / Nazîm hak bu ki her encümende yektâdır (Nazîm). ● Âlemeyn ( ﻋﺎﻟﻤﻴﻦ ) i. (Ar. tesniye eki -eyn ile) İki dünya, dünya ve âhiret. ● Âlem-firib ( ﻋﺎﻟﻢ ﻓﺮﻳﺐ ) birl. sıf. (Fars. firіb “aldatan, aldatıcı” ile) Âlemi aldatan, herkesi iğfal edecek, baştan çıkaracak kadar güzel ve câzibeli olan. ● Âlem-gir ( ﻋﺎﻟﻢﮔﻴﺮ ) birl. sıf. (Fars. -gіr “tutan, kaplayan” ile) 1. Cihâna yayılan, cihânı tutan: Âşıkız bir hüsn-i âlem-gîre Hikmet doğrusu / Mâye-i ârâm-ı candır şîve-i tahsînimiz (Hersekli Ârif Hikmet). 2. Cihâna hâkim ve sâhip olan, cihânı zapteden. ● Âlemî ( ﻋﺎﻟﻤﻰ ) i. (nispet eki -і ile) “Dünyâya âit” teşmil. İnsan. ● Âlemiyan ( ﻋﺎﻟﻤﻴﺎﻥ ) i. ( ‘ālemі ’nin Fars. çoğul eki -ān almış şekli) İnsanlar, bütün dünya halkı: “ Velî-ni’met-i âlemiyan: Bütün insanların velînîmeti olan (hükümdar).” Âlem ona muhtâc o müstağnî-i âlem / Bu mes’ele ma’lûm-ı dil-i âlemiyandır (Nef’î’den). Tuğyân-ı âlemiyan dehşet-âmiz / Tasaddiyât-ı cühhal fitne-engiz (Ahmed Vefik Paşa). ● Âlem-nümâ ( ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻤﺎ ) birl. sıf. (Fars. numā “gösteren” ile) Cihânı gösteren: “ Âyîne-i âlem-nümâ: Cihânı gösteren ayna.” Nazar-bâz-ı diliz câm-ı musaffâ / Bize âyîne-i âlem-nümâdır (Hersekli Ârif Hikmet). ● Âlem-penah ( ﻋﺎﻟﻢ ﭘﻨﺎﻩ ) birl. i. (Fars. penāh “sığınak, sığınacak yer” ile) Herkesin güvenle sığınacağı yer [Pâdişahlar için kullanılır]: Pâdişâh-ı âlem-penah Sultan Selim şah (Sehî Bey Tezkiresi). Yekser gazâ kılıncı kuşanmış bir ümmetin / Câlis budur erîke-i âlem-penâhına (Yahyâ Kemal). ● Âlem-pesend ( ﻋﺎﻟﻢ ﭘﺴﻨﺪ ) birl. sıf. (Fars. pesend “beğenilmiş” ile) Herkesçe beğenilen. ● Âlem-suz ( ﻋﺎﻟﻢ ﺳﻮﺯ ) birl. sıf. (Fars. sūz “yakan, yakıcı” ile) 1. Cihânı yakan. 2. mec. Çok güzel, çok çekici (sevgili). ● Âlem-şümul Bk. ÂLEMŞÜMUL ● Âlem-tab ( ﻋﺎﻟﻢ ﺗﺎﺏ ) birl. sıf. (Fars. tāb “parlatan, aydınlatan” ile) 1. Cihânı aydınlatan: Dedi bir gün mihr-i âlem-tâba mâh-ı âsuman / Ey nigâr-ı nûr-sîmâ dilber-i âlî-mekân (Hayâlî Bey). Feyz-i âlem-tâbdan olmaz mı âlem müstefid (Cenap Şahâbeddin). 2. Güneş yüzlü güzel, sevgili: Bezmimizde dönerdi câm-ı şarâb / Gelmeden devre mihr-i âlem-tâb (Rûhî-i Bağdâdî).

lugatim.com/s/ÂLEM
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp