( الله ) i. (Ar. Allāh ) [Kelimenin +i ve +e hâlinde “la” hecesindeki “l” kalın ve “a” uzun (â) olarak söylenir] 1. Her şeyin yaratıcısı olan tek ve mutlak varlık, Tanrı, Hudâ. 2. İslâm dînine göre bütün kemal sıfatlarının kendisinde bulunduğu, mutlak, hakîkî, eksiksiz, ezelî, ebedî, her şeyin yegâne sâhibi, mâliki ve yaratıcısı olup eşi benzeri ve zıddı tasavvur edilemeyen, diğer varlıkların zarûrî kaynağı ve gerçek sebebi olan varlık: Evvel Allah âhir Allah / Ondan ulu gelmemiştir / Hak Muhammed’den sevgili / Hakk’ın kulu gelmemiştir (Karacaoğlan – Ö.T.S.). Kahramansız yaşamak kahrına mahkûmdurlar / Kaybeden zümreler Allâh’ını, peygamberini (Fâruk N. Çamlıbel – Ö.T.S.). Büyük Allâh’ı anarken bir ağızdan herkes / Nice bin dalgalı tekbîr oluyor tek bir ses (Yahyâ Kemal). 3. Cenâbıhakk’ın doksan dokuz isminden en büyüğü, ulûhiyete âit sıfatlarının hepsini kendinde toplayan ve zâtına delâlet eden en büyük ismi, ism-i a’zam, lafza-i celâl: Allah adın her kim ol evvel ana / Her işi âsân ede Allah ana / Bir kez Allah dese aşk ile lisan / Dökülür cümle günah misl-i hazan (Süleyman Çelebi). ѻ Allah – Allah’ım: Hayret, şaşkınlık, hayranlık, sevinç, coşkunluk, şükür, yalvarma, korku, ıztırap gibi insanın duyabileceği her türlü hissin şiddetini anlatmak için taşıdığı anlama göre vurgulanarak ünlem gibi kullanılır: “Allaah, ne güzel manzara.” “Allah, yaşadık desene!” “Allah’ım, bu ne dayanılmaz acı!” Allah’ım, o mektup ne idi (Nâmık Kemal). Müslümanlıkla yoğrulan yurdu / Müslümansız bırakma Allahım / Bizi sen sevgisiz, susuz, havasız / Ve vatansız bırakma Allahım (Ârif N. Asya – Ö.T.S.). Allah acısın: 1. Güç bir durumda olan bir kimse için “Allah yardım etsin” anlamında kullanılan duâ ve temennî sözü. 2. Zararlı ve kötü bir şeyin olmasından korkulduğu zaman söylenir: “Allah acısın da meyveler yağmurdan zarar görmesin.” Allah acısını göstermesin: (Bahsedilen kimse için) “Ölmesin, yaşasın” anlamında temennî sözü: Allah acısını göstermesin kızım diyor (Yusuf Z. Ortaç). Allah acısını (bu acıyı) unutturmasın: Yakını ölen bir kimse için, “Allah bu acıyı unutturacak başka bir acı vermesin” anlamında kullanılan bir temennî ve tesellî sözü. Allah adamı: Dünya işlerine fazla önem vermeyip vaktini ibâdetle geçiren saf, temiz kalpli kimse. Allah âkıbetini (encâmını, sonunu) hayretsin (hayreylesin, hayreyleye): Sonucundan endîşe edilen, sonu şüpheli görünen işler ve böyle işler yapan kimseler için kullanılır. Allah akıl (akıllar, akıl fikir) versin: Akılsızca hareket edenler için kullanılır. Allah Allah: 1. Allah ve Allah’ım kelimeleri gibi çeşitli durumlar karşısında ünlem olarak kullanılır. 2. Türk askerlerinin savaşta düşmana hücum ederken hep bir ağızdan yüksek sesle söyledikleri söz: Grijgal gāzileri Allah Allah nâralarıyle müthiş bir umman tuğyânı gibi fışkırdılar (Ömer Seyfeddin). Allah analı babalı büyütsün: Çocuklar için söylenen, “Annesiyle babasıyle berâber yaşasın” anlamında hayır duâ sözü. Allah (eksikliğini) aratmasın (yokluğunu göstermesin): “Bu da olmasa ne yaparız?” anlamında bir şeyden tamâmen mahrum olma korkusu ile söylenen şükür sözü. Allah aşkına: 1. “Allah’ın sevgisine ermek, muhabbetini kazanmak istiyorsan” anlamında yemin, ricâ ve yalvarma sözü: Etme Allah aşkına bir kalb-i bîmârı hacîl (Cenap Şahâbeddin). 2. “ Şaşılacak şey, deme, yapma!” anlamında kullanılır: “Allah aşkına, sâhiden şampiyon mu oldu?” 3. Bıkkınlık ve küçümseme bildirir: Lakırdı mı bu Allah aşkına! (Memduh Ş. Esendal). O sulu Helen mi yoksa, bırak Allah aşkına! (Târık Buğra). Allah bağışlasın: Özellikle güzel ve sağlıklı çocuklar için takdir, beğenme ve hayır temennîsi belirtir. Allah bahtından güldürsün: (Evlenecek kızlar için) “Kısmeti açık olsun, iyi bir evlenme yapsın” anlamında hayır temennîsi sözü. Allah bana, ben de sana: Şimdi hiçbir şey verecek durumda değilim, ancak Allah bana verirse ben de sana verebilirim. Allah başka dert vermesin: Başına gelen şeye çok üzülen kimselere söylenen tesellî sözü. Allah be!: Hayret, fevkalâde beğenme, takdir; öfke, bıkma, usanma gibi duygular belirtilirken söze şiddet katar: Topal’ın kim olduğunu bilmiyorsun ha! Allah be! Tuttuğunu bir anda milyoner yapar (Ömer Seyfeddin). Allah belânı (belâsını, cezânı, cezâsını) versin: 1. Kızılan bir kimseye söylenen “Allah seni cezâlandırsın” anlamında bedduâ sözü: Paran da senin olsun. Allah belânı versin! (Ömer Seyfeddin). 2. Bir aksilik karşısında söylenir: “Allah cezâsını versin, kumaş kumaş değil ki gene yırtıldı.” Senetler kaybolmuş, yenisini çıkarttık. Allah belâsını versin (Ahmet H. Tanpınar). Allah bes, bâkî heves: Allah kâfidir, insana yeter, O’na dayanmak lâzımdır, geri kalan her şey gelip geçicidir, boş arzudur: Mâsivâdan el yuyup mahlûktan ümmîdi kes / Virdin olsun her nefes “Allâh bes bâkî heves” (Nâbî). Allah beterinden saklasın (korusun): Üzücü bir olaydan, bir felâketten sonra kullanılan hayır temennîsi sözü. Allah bildirmesin: Kötü bir şeyden bahsedilirken, “Allah bu acı şeyi sana tattırmasın, başına böyle bir şey gelmesin” anlamında kullanılır. Allah bilir: 1. Allah’tan başka kimse bilmez, sâdece Allah bilir: Allah bilir nerde kalır ölümüz (Pir Sultan Abdal). Vietnam harbinde ölen gazetecilerin sayısını Allah bilir (Burhan Felek). 2. Bana öyle geliyor ki: “Allah bilir, gene evde gaz yoktur.” “Allah bilir, hâlâ uyumamıştır.” Gusül abdestini Allah bilir ammâ tanımaz / Ebenin teknesi ömründe pisin gördüğü su (Mehmet Âkif). 3. Belli olmaz: “Gelir mi dersiniz? –Allah bilir.” Allah biliyor ya: Ne düşündüğümü Allah biliyor; onun için açıkça söyleyeyim ki: “Allah biliyor ya, başından beri bu çocuktan şüphelenmiştim.” Allah bin (bin bir) bereket versin: 1. Kazancından, gelirinden memnun olmayı ifâde eder. 2. Esnafın, parasını aldığı müşterisine söylediği hayır temennîsi sözü. Allah bir dediğinden başkasına inanılmaz: Çok yalancı kimseler için kullanılır. Allah bir hakkı için: Allah’ın birliğine yemin ederim ki. Allah bir, söz bir: Verilen sözden dönülmeyeceğini bildiren temînat sözü. Allah bir yastıkta kocatsın: (Yeni evliler için) “Birlikte mesut bir hayat geçirin, berâber ihtiyarlayın” mânâsında söylenen temennî sözü. Allah büyüktür: 1. Güç bir durum karşısında, “Allah’tan ümit kesilmez, imdâda yetişir” anlamında kullanılır. 2. Haksızlığa uğrayan bir kimsenin bir gün hakkını alacağını veya kendisine haksızlık yapanların cezâlarını çekeceklerini anlatmak için kullanılır. Allah canını alsın: “Ölsün, canı çıksın” anlamında bedduâ sözü. Allah canını bağışlasın: Maddî bir kayıp karşısında kullanılan tesellî sözü. Allah cezânı vermesin: 1. Yarı şaka, yarı ciddî hayret ve kızgınlık bildirir. 2. Bedduâ edilmeye kıyılamayan kimseler için kullanılan tatlı bir sitem ve çıkışma sözü. Allah da râzı olmaz kul da: Yapılan bir işin doğru ve uygun olmadığını belirtmek için kullanılır: Bu adam senin baban, Allah da râzı olmaz kul da, şuna bir yardım et (Sait Fâik). Allah dağına göre kar verir: Allah herkese gücünün kaldırabileceği şeyi verir. Allah derim: İnsanı âciz bırakan durumlar karşısında, “Allah demekten başka söyleyecek sözüm yok” anlamında kullanılır. Allah devlete millete zeval vermesin: Devlet eliyle gelen bir şeyden faydalanıldığı zaman söylenen şükür ve hayır duâ sözü: “Ameliyatını hastahânede yaptırdılar, Allah devlete millete zeval vermesin.” Allah dirlik düzenlik versin: (Âile hayâtı için) İyi geçim dileğiyle söylenir. Allah (gözünü) doyursun: Aç gözlü, haris kimseler için kullanılır. Allah dört gözden ayırmasın: (Çocuk için) Analı babalı büyüsün, Allah yetim ve öksüz bırakmasın. Allah düşmanıma vermesin: Bir sıkıntı veya derdin büyüklüğünü, bir şeyin kötülüğünü belirtmek için söylenir: Allah düşmanıma vermesin inşallah, diş ağrısı (Sait Fâik). Allah (kimseyi) düşürmesin: Tahammülü çok zor bir durumdan veya kimseden sözedilirken, “Allah insanı böyle bir durumla karşılaştırmasın, böyle biriyle berâber etmesin” anlamında kullanılır: “Hapishâne mi? Allah kimseyi düşürmesin!” Allah ecir sabır (sabır) versin: Yakını ölen bir kimseye söylenen baş sağlığı sözü. Allah eksik etmesin: İyiliğinden bahsedilen, kendisine minnet duyulan bir kimse hakkında kullanılan teşekkür ve hayır temennîsi sözü: Titiz okuyucularımız vardır, Allah eksik etmesin, ara sıra yanlışlarımızı bulurlar (Burhan Felek). Allah emeklerini eline vermesin: “Emekleri boşa gitmesin” anlamında bir işin başarı ile sona ermesi dileğiyle söylenir. Allah esirgesin (etmesin, göstermesin): Olmasından, başa gelmesinden korkulan şeyler için kullanılır: Allah esirgesin, hasta olmayın (Sait Fâik). Allah göstermesin, birinin babanıza bir fenâlık yaptığını farzedelim (Reşat N. Güntekin). Allah gecinden versin: “Daha çok yaşasın, ölümü ileride ve uzun zaman sonra olsun” anlamında kullanılır. Allah hakkı için: Bir yemin sözü: Allah hakkı için o anda ensem Galata francalası gibi kabardı (Ahmed Midhat Efendi). Allah hayrını (iyiliğini, lâyığını) versin: Sevilen bir kimsenin değişik ve yadırganabilecek bir davranışı karşısında kullanılan tatlı bir sitem ve alay sözü: Çocuk, Allah lâyığını versin! (Nâmık Kemal). Allah ıslâh etsin: 1. Yanlış yolda olanlar ve aşırı davranışlarda bulunanlar için söylenir. 2. Sevilen bir kimsenin yanlış bir hareketi karşısında, yarı sitem, yarı şaka yollu, “Hâlâ uslanmayacak mısın?” anlamında kullanılır. Allah için: 1. “Allah hakkı için” anlamında yemin sözü: Derim hayâtıma Allah için koşup gitme (Cenap Şahâbeddin). 2. Doğrusu, gerçekten, hakîkaten: “Allah için güzel çocuk.” Allah imdat eylesin: Çok güç durumda bulunan kimseler için kullanılan, “Bu durumdan ancak Allah’ın yardımı ile kurtulmak mümkündür” anlamında acıma bildiren söz. Allah (seni, sizi) inandırsın: Doğru söylüyorum, yalanım yoktur: Bir müddet, Allah sizi inandırsın birbirimize bakıştık (Sait Fâik). Allah insanın aklını alacağına canını alsın: “Bunaklık ve delilik ölümden beterdir” anlamında kullanılır. Allah kabul etsin: İbâdet, duâ, kurban, sadaka vb. bir iş yapıldığı zaman makbul olmasını dilemek maksadiyle kullanılan temennî sözü. Allah kahretsin: Bedduâ sözü olarak veya bir aksilik karşısında kullanılır: “Hay Allah kahretsin, gene lastik patladı!” Allah kavuştursun: Yolcunun arkasından geride kalanlara söylenen hayır temennîsi sözü. Allah kelâmı: Kur’ân-ı Kerim, Kelâmullah. Allah kerim: Sonucunun ne olacağı kestirilemeyen durumlarda, mahrûmiyet ve ihtiyaç hâlinde kullanılan, “Allah büyüktür, elbette bu işi yoluna koyar” mânâsında ümit ve tesellî sözü: Sipâhi Mahmut tekrar sordu: Erzak bitince ne yapacağız? –Allah kerim (Ömer Seyfeddin). Allah kerim yeri: Eskiden kahvelerde fakirlerin para vermeden oturdukları, yattıkları yer veya sayvan. Allah kısmet (nasip) ederse: Kısmet olursa, inşallah. Allah kurtarsın: Zor durumda olanlar ve bilhassa hapishânede bulunanlar için kullanılan hayır temennîsi sözü. Allah kuru iftirâdan saklasın: Bir suçlamanın tamâmen iftirâ olduğunu anlatmak için söylenir. Allah manda şifâlığı (şifâsı) versin: Çok yemek yiyen kimseler için kullanılır. Allah muhâfaza: (“Allah muhâfaza etsin” sözünün kısaltılmış şekli) Allah korusun: “Allah muhâfaza, ya bıçak bir yerine saplansaydı.” Allah müstahakını versin: 1. Kızılan, hoşa gitmeyen kimseler veya durumlar karşısında söylenir. 2. Garip, şaşırtıcı şeyler yapan kimseler için kullanılan, yerine göre tatlı bir sitem, çıkışma veya alay ifâde eden söz [Bu mânâda, “Allah müstahakını vermesin” şeklinde de kullanılır]: “Allah müstahakını vermesin, ödümü kopardın.” Allah müstahakını versin, şimdi kadınları kertenkeleye, fâreye mi benzeteceğiz? (Hüseyin R. Gürpınar). Allah nasıl bilirse öyle yapsın: Kızılan bir kimse hakkında, “Onu Allah’a havâle ettim, müstahak olduğu şeyi Allah ona verir” anlamında kullanılır. Allah nazardan (kem gözlerden) saklasın (korusun, esirgesin): Güzellik, iyilik gibi imrenilmeye değer niteliklere sâhip bir kimseden veya kıymetli güzel bir şeyden bahsedilirken söylenir. Allah ne verdiyse: Yiyecek içecekten ne varsa, elimizdeki ne ise: Çünkü çocuk Allah ne verdiyse bizimle berâber yiyecekti (Reşat N. Güntekin). Allah ömürler versin: Selâm, teşekkür ve duâ sözü olarak kullanılır. Allah övmüş de (özene bezene) yaratmış: Çok güzel kimseler için söylenir. Allah rahatlık versin: Yatmaya giden bir kimseye veya o kimsenin diğerlerine söylediği iyi dilek sözü: Allah rahatlık versin oğlum dedi (Ömer Seyfeddin). Allah (ganî ganî) rahmet eylesin: Ölen bir müslümana rahmet temennî eden duâ sözü: Beyin öldü ise Allah rahmet eylesin (Hüseyin R. Gürpınar). Allah (senden, ondan) râzı (hoşnut) olsun: Bir kimsenin kendisine iyiliği dokunan biri için kullandığı hayır duâ sözü. Allah rızâsı için: 1. Kuldan karşılık beklemeden sırf Allah’ın rızâsını elde etmek, Allah’ın hoşuna gidecek bir şey yapmış olmak için: “Hiçbir mecbûriyetim yok, Allah rızâsı için yapıyorum.” 2. Ricâ ve yalvarma maksadıyle söylenir: “Allah rızâsı için gitme.” 3. Dilencilerin para isterken söyledikleri duâ sözü: “Allah rızâsı için fakîre bir sadaka.” Allah sağ eli (sağ gözü) sol ele (sol göze) muhtaç etmesin: “Allah insanı kimseye, hatta en yakınlarına bile muhtaç etmesin” anlamında başkasına muhtaç olmanın güçlüğünü belirtmek için söylenir. Allah sâhibine bağışlasın: Çok beğenilen güzel şeyler, özellikle genç kız ve kadınlar için söylenir. Allah sa’yini meşkûr etsin: Emeğin, gayretin boşa gitmesin, bu çalışman herkesin teşekkürünü, takdîrini kazansın [Bilhassa eser veren kimselere söylenir]. Allah sekizde (yedide) verdiğini dokuzda (sekizde) almaz: “Allah’ın takdîri ne ise o olacaktır” anlamında özellikle ecelin değişmeyeceğini belirtmek için kullanılır: Allah yedide verdiğini sekizde almaz. Niyâzi beş gün sonra (…) vefat etti (Reşat N. Güntekin). Allah selâmet versin: 1. Uğurlanan, yolculuğa çıkan kimselere geride kalanlar tarafından hayır temennîsi maksadıyle söylenir. 2. Sevilen bir kimseden bahsedileceği zaman iyi dilek sözü olarak isminin başına getirilir: Allah selâmet versin dedi, ne iyi çocuktur (Bediî Fâik). 3. Eleştiri mânâsı taşıyan bir söyleyişten önce kullanılır: “Allah selâmet versin, bizim Recep iyi çocuktur, ama pek gevezedir.” Allah son gürlüğü verdi: Yaşlılık günlerinde rahat ve sıkıntısız bir hayâta erişti. Allah şaşırtmasın: “Hep böyle iyi ve dürüst kalsın, eğri yola sapmasın” anlamında hayır temennîsi sözü. Allah şifâ (şifâlar) versin: Hasta için kullanılan hayır temennîsi sözü. Allah taksîrâtını affetsin: Ölen bir kimse için söylenen, “Allah kusurlarını affetsin” anlamında hayır temennîsi sözü. Allah tamâmına erdirsin (eriştirsin): Başlanmış bir işin hayırla sonuçlanmasını dileyen bir söz. Allah tesîrini halk etsin (halk eylesin): Duâ, nasîhat vb., karşısındakine tesir etmesi istenen şeyler için kullanılan temennî sözü: Biz esbâbına tevessül etmeliyiz ki Allah da tesîrini halk eylesin (Nâmık Kemal). Allah tutuğunu altın etsin: Çok iyiliği görülen bir kimseye hayır duâ sözü olarak söylenir. Allah utandırmasın: Bir işten yüz akıyle çıkılmasını temennî maksadıyle söylenir. Allah verdi, Allah aldı: Bir sevdiğini, bilhassa evlâdını kaybedenlere söylenen tesellî sözü. Allah vere de: “Dilerim ki, inşallah” mânâsına dilek bildiren bir söyleyiş: Allah vere de hasta olmasam (Reşat N. Güntekin). Allah vergisi: Sonradan elde edilmeyip doğuştan, yaratılıştan olan (yetenek, iyi huy, güzellik vb.): Benim Allah vergisi komikliğim vardır (Burhan Felek). Zekiye Hanımefendi’nin (…) müstesna bir Allah vergisi olan zekâsıyle yarım saat baş başa kalmak (…) şâhâne bir nîmetti (Sâmiha Ayverdi). Allah vermesin: Büyük felâketler, hastalıklar, kötü olaylar karşısında, “Allah böyle bir şeyden bizi korusun” anlamında kullanılır. Allah versin: 1. Bir nîmetten faydalanan birine, “İşin iş, gene yaşıyorsun” anlamında şaka yollu söylenir. 2. Sadaka isteyen bir dilenciyi savmak için, “Ben veremiyorum, Allah’tan iste” anlamında kullanılır. Allah yapısı değil ya (kul yapısı): “Allah’ın yaptığı şey değil ki kusursuz olsun, kul yapısının elbette bir eksiği olur” mânâsında mâzeret sözü. Allah yarattı dememek: Hiç acımadan kıyasıya dövmek. Allah yardımcısı olsun: Bir kimsenin çok güç durumda olduğunu anlatmak için kullanılır. Allah yazdıysa bozsun: 1. Kötü sonuçlanabilecek bir şeyin olmamasını dilemek maksadıyle, “Olacaksa da olmasın” mânâsında kullanılır: “Başka yere tâyin ihtimâliniz var mı? –Allah yazdıysa bozsun.” 2. “ Kesinlikle yapmam, asla olmaz” anlamında ret sözü: Allah yazdıysa bozsun. Ben öyle yerlere gitmem (Burhan Felek). Allah yıldız barışıklığı versin: (Özellikle evli kimseler için) “Allah karşılıklı anlaşma, dirlik düzenlik, geçim versin” anlamında bir iyi dilek sözü: Aaaa, uğurlu kademli olsun. Allah yıldız barışıklığı versin! (Memduh Ş. Esendal). Allah yürü ya kulum demiş (dedi): İşleri iyi gitmeye başlayıp zengin olan, tâlihi açılan, üst üste başarılar kazanan kimselerden bahsedilirken söylenir. Allah ziyâde etsin: Yemek, çay, kahve vb. bir ikramdan sonra kullanılan teşekkür ve hayır temennîsi sözü. Allah’a bir can borcum var: “Verecek bir canım var, onu da Allah alacak, neden çekineyim?” anlamında kullanılır. Allah’a emânet: Allah korusun, Allah’ın himâyesi altında bulunsun: “Allah’a emânet, merak edilecek bir şey yok, üzülmeyin.” “Allah’a emânet, ne güzel çocuk!” Allah’a emânet olun: Vedâlaşma sırasında söylenen hayır temennîsi sözü. (Bir kimseyi) Allah’a havâle etmek: Kendisinden kötülük görülen birini cezâlandırma işini Allah’ın adâletine bırakmak. Allah’a kalmış (kaldı): Düzelmesinden ümit kesilen durumlar karşısında kullanılır. Allah’a (bin, çok) şükür: Allah’ın verdiklerine karşı teşekkür olarak söylenen ve söyleyenin hâlinden memnun olduğunu bildiren bir söz: Kuru ekmekle bayat peyniri lezzetle yiyen / Çeşmeden her su içerken şükür Allâh’a diyen / Yaşıyor sâde maîşetlerin en sâfında (Yahyâ Kemal). Allah’a çok şükür, karnım tok (Câhit S. Tarancı). Allah’a yalvar: “Kendi yanlışın yüzünden bu duruma düştün, artık benden değil Allah’tan yardım iste” anlamında kullanılır. Allah’ı var: “Kendi burada değil ama hakkını yememek lâzım” mânâsında kullanılır. Allah’ın aptalı (sersemi, şaşkını, tembeli, öküzü, ayısı vb.): Bu tür kullanılışlarda Allah kelimesi deyime alaylı bir küçümseme ifâdesi katarak anlamı kuvvetlendirir. Allah’ın aslanı: Hz. Ali için kullanılır. Allah’ın belâsı (cezâsı): “Bunu Allah insanlara belâ olarak göndermiş” mânâsında çok üzüntü ve sıkıntı veren, başa dert olan kimseler veya şeyler için kullanılır: Zengin olur olmaz Allah’ın belâsı bir şey olur (Sait Fâik). Atilla diye bir Allah’ın cezâsı çocuk var (Hâlide N. Zorlutuna – Ö.T.S.). Allah’ın bildiğini kuldan ne saklayayım: “İşte bildiklerimi, düşündüklerimi açıkça ortaya koyuyorum, mâdemki Allah biliyor, insanlara söylemekte de bir sakınca yok” mânâsında kullanılır. Allah’ın binâsını yıkmak: Kendini veya başkasını öldürmek: Canına kıydı, Allah’ın binâsını yıktı (Nüvit Özdoğru). Allah’ın dağı (kırı): Çok ıssız, çok sessiz yerler için kullanılır. Allah’ın dâvetine icâbet etmek: Ölmek, vefat etmek: Biraz evvel Allah’ın dâvetine icâbet etti (Refik H. Karay). Allah’ın emri, peygamberin kavliyle: Kız isterken kullanılan klişeleşmiş söz: Onu Allah’ın emriyle, Peygamber’in kavliyle almak isterim (Ömer Seyfeddin). Dâmâdın pederi, yanına âilesinden veyâhut akrabâsından bir iki zat ile berâber kız evine gelirler. Kızı pederinden Allah’ın emri Peygamber’in kavli ile resmen isterler (Musâhipzâde Celâl). Allah(ın) evi: 1. Beytullah, Kâbe, mescit ve câmi gibi Allah’a ibâdet edilen yer: Kapanmaz kapısı Allah evinin / Ki beş vakit gürül gürüldür içi (Ârif N. Asya – Ö.T.S.). 2. mec. Kalp, gönül. Allah’ın günü: “Her gün, her zaman, sık sık, durmadan” anlamında kullanılıp genellikle bıkkınlık ifâde eder, her Allah’ın günü. Allah’ın günü yok değil ya: Bugün olması şart mı, başka gün de olabilir. Allah’ın hikmeti: Beklenmeyen, akıl sır ermeyen şeyler karşısında söylenir. Allah’ın işine bak: Beklenmeyen bir durum, şaşılacak, ibret alınacak bir tesâdüf karşısında kullanılır. Allah’ın kulu: 1. (Olumsuz cümlelerde) Bir tek kul bile, hiç kimse: “Allah’ın kulu yardıma gelmedi.” 2. Yapması gerekeni yapmayan, gerektiği gibi davranmayan kimseler için kullanılan ve öfke ifâde eden hitap sözü: “Allah’ın kulu, anladın ki düşecek, tutuversene!” “Be Allah’ın kulu, sende hiç akıl yok mu?” Allah’ın rahmetine kavuşmak: Ölmek. Allah’ın sıcağı (soğuğu, ayazı): Çok sıcak (çok soğuk, çok ayaz): “Allah’ın sıcağında 2 kilometre yol yürüdük.” Allah’ına kavuşmak: Ölmek: Can emânetini yaradana teslim etti, Allah’ına kavuştu (Nüvit Özdoğru). Allah’ını seven tutmasın: Yapacağı işte önüne geçilemeyecek kadar kararlı, kimse engel olmaya kalkmasın: “Onu dövmeye yemin ettim, Allah’ını seven beni tutmasın.” Allah’ını (Allah’ı) seversen: 1. “Eğer Allah’ını seviyorsan” anlamında yemin ve yalvarma sözü: “Allah’ını seversen gel.” Allah’ını seversen yarıda kes bu işi (Câhit S. Tarancı). 2. Hayret, şaşılacak şey: “Allah’ını seversen, sahi Avrupa’ya mı gidiyormuş?” 3. Bıkkınlık, küçümseme ve sitem ifâde eder: “Bunu da mâzeret mi sayıyorsun Allah’ını seversen?” Allah’ını seversen şu zevzekliği kes artık (Ahmed Midhat Efendi). Allah’tan (ki): İsâbet, bereket versin, iyi ki: “Allah’tan, yanıma yetecek kadar para almışım.” [Bu mânâda ki ile de kullanılır]: “Allah’tan ki beni tanımadı.” Allah’tan (Allah’ından) bulsun: “Ben bir şey yapmıyorum, Allah’a havâle ediyorum, cezâsını Allah versin” mânâsında bedduâ sözü: Bülbüle söyleyin gülüne konsun / Beni yârdan eden Allah’tan bulsun (Karacaoğlan). Allah’tan kork: Haksızlık eden, merhametsizce davranan kimselere söylenir: “Ufacık çocuğa bu kadar yük taşıtılır mı, Allah’tan kork.” Allah’tan korkmaz (kuldan utanmaz): Zâlim, insafsız, merhametsiz: Hey Allah’tan korkmaz, kuldan utanmaz / Gönül defterinden sildin mi beni (Türkü – Ö.T.S.). Allah’tan olacak (ki): Çok şükür ki, isâbet ki, Allah’tan. Allahu a’lem: Bk. ALLAHUÂLEM. Allahu ekber: Bk. ALLAHUEKBER. Allahu Taâlâ – Allah Taâlâ: “Yüce Allah, ulu Allah” mânâsına gelen bu söz Allah lafzı yerine ve saygı ifâdesi olarak kullanılır . ● Allâhî ( ﺍﻟﻠّﻬﻰ ) i. (nispet eki -і ile) Allah’a yakın kişi, ermiş, velî: Perde-bîrûn etme Allâhîleri dîvâne-vâr (Muallim Nâci).