Sözlük › D › Dayı

Dayı

a.

İlişkililer dayılık –ğı · dayılanmak · baba · borlu · dayıoğlu / dayı oğlu · dayı oğlu · köprüyü geçinceye kadar ayıya dayı demek · kabadayı · hala

Açıklama

  1. 1. Gelmez oldu bizim elin sağısı, / Avşören'de çökeleğin dayısı, / Burda, yakın Cırlavuk'un kuyusu, / Alır çıkar, bizi döker çökelek.
  2. 2.
  3. samimi bir hitap sözü.
  4. -Tamam abi daha başlamadı toplantı. Arkadaşlarla şöyle bir değerlendireceğim yani.
  5. -Tamam oldu dayı.

Örnek

dayı dayı bakmak Onun hızında giden bıçkın bir taksi şoförü yanına yaklaşarak siyah kaskından gözükmeyen yüzüne baktı, yüzünü görmeye çalıştı. Dayı dayı bakmakla bakmamak arasında bir karar verecekti, suratındaki ifadeye göre.

Kaynak Sohtorik, 1995, 49 | Borlu Kemalî Baba, 21 | RecepÖzcan | AdnanSezgin, 6.6.2007 [T, 25.8.2011]

Kişi Borlu Kemalî Baba · Recep Özcan · Adnan Sezgin

Yıl/Tarih 6.6.2007 · 25.8.2011

Anlam/Değer ilişkileri

Doğrudan ilişkili sözcükler dayılanmak dayılık –ğı
Dolaylı ilişkili sözcükler (1) borlu
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (3 sözcük)

“dayı” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “dayı” ile ilişkili sözcükler

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

köken / yönelim (< >)AMCA ile/ve/< DAYI

Babayla kardeşlik bağlantısı olan eril gövdeli kişi/ye verilen ad. İLE/VE Anneyle kardeşlik bağlantısı olan eril gövdeli kişi.

fark (ile)BEYLİK ile/||/<> BEYLERBEYİ ile/||/<> DAYI

Bir beyin yönetimi altındaki ülke, küçük devlet.[Anadolu beylikleri, Eretna Beyliği, Erdel Beyliği] İLE/||/ Sancak beylerine verilen ad ya da san. İLE/||/ Tunus ve Cezayir Bey'lerine verilen ad.[1711 - 1730]

yerine / değilDAYI değil/yerine/= KAYIRICI | KABADAYI

dayı kızı dayı oğlu dayızade kabadayı Annenin erkek kardeşi Cesur olan Yaşlı erkeklere söylenen bir seslenme sözü kayırıcı kabadayı Osmanlı Devleti nde Tunus Cezayir ve Trablusgarp ta seçimle başa getirilen yönetici

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: ı ile başlayan 148 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: d ile biten 122 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“Dayı” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Annenin erkek kardeşi

2. Cesur olan

3. Yaşlı erkeklere söylenen bir seslenme sözü

4. ► kayırıcı

5. ► kabadayı

6. Osmanlı Devleti'nde Tunus, Cezayir ve Trablusgarp'ta seçimle başa getirilen yönetici

Birleşik sözler: dayı kızı, dayı oğlu, dayızade, kabadayı

Tarih Terimleri Sözlüğü, 1974

Osmanlılar döneminde Tunus, Cezayir ve Trablusgarp'ta yerli ileri gelenlerce seçimle başa geçirilen yöneticilere verilen san.

İng. Dey · Fr. Dey · Alm. Dei

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“Dayı” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

DAYI

i. (Eski Türk. taġāy ; kökü belli değildir) 1. Bir kimsenin annesinin erkek kardeşi. 2. Orta yaşı geçkin erkekler için kullanılan hitap sözü. 3. mec. Koruyucu, arka çıkan kimse, hâmî: İstanbul’da şehir âsâyiş ve inzibâtı yeniçeri ocağına bırakılmıştı. Şimdiki karakolların yerinde yeniçeri kolluklarının zâbitlerine de halk “hâmî” anlamında dayı diye hitap ederdi. Yeniçeri dayıları tâbiri de buradan kalmıştır (Reşat E. Koçu). 4. târih. Osmanlı Devleti’nde Tunus ve Cezâyir’de memleketin başında yönetici olarak bulunan beylere verilen unvan: Dayılık, eski Türkler’de alplik gibi çok güç elde edilir bir sıfat ve şerefti. Alpler, okla gökten kartal düşürüp tüylerini börklerine takmak, kılıçla pars tepeleyip kuyruğunu bileğine dolamak gibi işler başardıktan sonra o sıfatı alabildikleri gibi dayılar da Akdeniz’in boralarını, fırtınalarını, ışıksız gecelerini kendi irâdelerine râmettikten ve isimlerini o denizin dalgaları üzerinde yürüte yürüte İsanyollar’a, Venedikliler’e, Cenevizliler’e, Maltalılar’a, Fransızlar’a, İngilizler’e ve Felemenkliler’e tanıttıktan sonra dayı lakabı alırlardı (Mehmet Z. Pakalın). 5. Kabadayı, külhanbeyi. ѻ Dayı-reviş (-reftar): Yeniçerilerin zorbalaştığı son zamanlarda moda hâline gelen, kol sallayıp topuk vurarak alımlı çalımlı yürüme tarzı ve bu tarzda yürüyen (kimse): Ol dayı-revişle o gazûbâne bakışla / Üftâdesine çâre heman lafz-ı emandır (Enderunlu Fâzıl). Gördüm bir tâze-rû işvebaz keşiş / Zünnârı belinde hem dayı-reviş / Hulûl eder gibi nereye gidiş / Dedim buyur gel dedi meyhâneye (Âşık Râzî’den). Dayısı dümende: Akrabâ ve dostları âmir ve koruyucu durumda olan, işi yolunda giden kimseler için kullanılır.

lugatim.com/s/DAYI
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp