Sözlük › Y › Yanmak

Yanmak

dey.f.

İlişkililer göyünmek · odlanmak · göynümek · göğünmek · yanar · yansal · yanık -ğı · yancı III · yanardağ · yandaş · yangın · yanıklık –ğı · +25 ›

Açıklama

  1. +yanmak
  2. 2. âşık olmak.
  3. Don yakmak.

Örnek

Lutfen numaranız yanmadan içeri girmeyin!
sonra da hasırın üzerine uzanıp güneş batıncaya dek kitap okuyarak yanıyordu.
Derde yanmakAleyhinde tahliye davası açılmış olan bütün vatandaşları, Okmeydanına toplayayım diyorum. –Buhurdan yakmak için mi? –Hayır canım... Derdimize yanmak için...
Aman desinler desinler / Şeker yesinler / Şu kız, şu oğlana / Yanmış desinler.
Seni kurtlar değil, bilgisizlik, görgüsüzlük yedi.. ona yanarım.
Can eriğinin canı yanmış! Dilimizde buna yanmak derler. Ateşin, yüksek sıcaklığın değil ayazın, aşırı soğuğun, donun zarar vermesi olarak ifade edilir.
Bu durumda her iki kadro da yanıyor, kullanılamıyor.

Kaynak EGM levhası, Aksaray, 28.6.2016 | TAral, SÖ, 6++ | GugukG, 17.5.1947, 1 | Kesik Çayır, Kırşehir | A N Asya, Cahide'nin eli, 33 | Yaşar Yılmaz @yasaryilmaztdk, 13.04.2025, X | K K Sümer, 02.07.2026, İÜ Senato

Kişi Tekin Aral · Arif Nihat Asya · K K Sümer

Yıl/Tarih 28.6.2016 · 17.5.1947 · 13.04.2025 · 02.07.2026 · 13.04.2025 · 02.07.2026

“yanmak” ile karşılaştırılan sözcükler

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “yanmak” ile ilişkili sözcükler

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

yerine / değilGÜNEŞTE: YANMAK değil/yerine KARARMAK

11:00 ile 16.00 arası güneş altında kalınmamalı! [yaz saati uygulamasına göre]

öteki uç (><)AŞKTA: "YANMAK" ile/>< "SÖNMEK"

Var. İLE/>< Yok.

yerine / değilAŞKTA: "SÖNMEK" değil/yerine "YANMAK"

Yok. İLE/DEĞİL/YERİNE/>< Var.

köken / yönelim (< >)YANMAK ve/||/<>/> KURTULMAK
yerine / değilBURN yerine YANMAK

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: k ile başlayan 3.464 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: y ile biten 135 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Benzer yazılışlı sözcükler

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“Yanmak” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Birleşiminde karbon bulunan maddeler, ısı ve ışık yayarak kül durumuna geçip yok olmak

2. Ateş durumuna geçmek, tutuşmak; harıldamak

3. Isı, ışık veren bir konuma geçmek

4. Bütünü veya bir bölümü ateş veya sıcaklığın etkisi ile bozulmak, kömür durumuna geçmek

5. Isı etkisiyle vücudun bir yanı yara olmak, kızarmak veya rengi koyulaşmak

6. Vücut veya nesnelerin ısısı artmak

7. Parlamak, parıldamak

8. Birtakım etmenlerin etkisiyle işe yaramaz duruma gelmek

9. Yanık acısına benzer bir acı duymak

10. Çok istemek, çabalamak

11. Çok üzülmek

12. Çok sevmek, büyük bir aşk ile sevmek

13. Hükümsüz kalmak, değerini yitirmek

14. Zarara, kötülüğe uğramak

15. Çocuk oyunlarında oyun dışı kalmak

16. Bir bir sıralamak, dile getirmek, dert dökmek, anlatmak

Birleşik sözler: yana yakıla, yana yana, yanardöner

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“Yanmak” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

YANMAK (1)

geçişsiz f. (Eski Türkçe’den beri kullanılır: ya-n-mak [ ya-k-mak ]) 1. Isı ve ışık yayarak yok olmak, kül hâline gelmek: Bunlar yangında yanan insan kemikleri değildi (Ahmed Midhat Efendi). Düşmanın gemileriyle berâber cumâlık elbiseleri de yanar (Reşat N. Güntekin). 2. Tutuşmak, alev almak: Ateşim yanmadan tütünüm tüter / Bulutun havaya ağdığı gibi (Karacaoğlan). Kısm-ı cenûbîsi lavlar içinde yanıyor (Cenap Şahâbeddin). Bir gece Cihangir sırtlarından Güzel Sanatlar Akademisi’nin yandığını gördüm (Ahmet H. Tanpınar – Ö.T.S.). 3. (Isı veya ışık veren şeyler) Çalışır, ısı ve ışık verir duruma gelmek: Şu yanan mum bile sönüp bitecek (Hüseyin Sîret). Kanlıca’ya ışıkları yanmış bir vapurla döndüm (Yusuf Z. Ortaç). Otomobilin farları yanmıştı (Refik H. Karay). 4. (Fazla ısıya mâruz kalmaktan dolayı) Hasar görmek, kömürleşmek, kavrulmak: “Yemek yandı.” Ocakta tencereler var. Gideyim ayol gideyim. Kaynadı mı? Taşdı mı? Yandı mı? (Hüseyin R. Gürpınar). 5. (Fazla ısı sebebiyle) Vücûdun bir yeri kızarmak ve yara olmak: “Eli yanmak.” “Ayağı yanmak.” 6. Vücut ısısı normalin üstüne çıkmak, yükselmek: “Üç gün ateşler içinde yandı.” 7. Vücûdunda veya bir organında aşırı sıcaklık hissetmek: Yanan şu alnım elinin gölgesiyle soğuyor (Câhit S. Tarancı). Beynim kızgın bir kurşun akıtılmış gibi yanıyor, kavruluyordu (Kerîme Nâdir). Avuçlarımın içi yanıyor ve ben bağıra bağıra ağlamak istiyordum (Târık Buğra). 8. Parlamak, parıldamak: Oyna, yansın cepkenin / Yansın güneşten tenin (Ömer B. Uşaklı). Karanlıklardan çıkarak öğle güneşiyle yanan karşıki tepelere baktı (Peyâmi Safâ). Kızgın güneş altında parıl parıl yanıyordu (Refik H. Karay). 9. (Sigorta, lamba, motor vb. için) Aşırı ısı dolayısıyle devre dışı kalmak, kullanılmaz duruma gelmek. 10. Çok susamak: Hâlâ, yananlara sebîlinden sular dağıttırıyorsun… (Rûşen E. Ünaydın). İhtiyar adam bir bardak su doldurup ayakta zevkle içti. Sonra: –Oh! Yanmışım hâtun dedi (Sait Fâik). 11. Bir yerinde yanığa benzer, acıtıcı, yakıcı bir his duymak: “Biberden ağzı yanmak.” Bütün boğazı ve vücûdu yanıyordu (Ahmet H. Tanpınar). Gözlerim içine soğan suyu kaçmış gibi yandı ve kamaştı (Peyâmi Safâ). 12. Güneşte kalarak esmerleşmek, teninin rengi koyulaşmak. ♦ mec. 13. Hükmü geçmek, artık hükmü kalmamak: “Tedâvülden kalkan paralarımız yandı.” “Biletlerimiz yanacak.” Verdikleri para da yanar (Ömer Seyfeddin). 14. Perîşan olmak, çâresiz kalmak, büyük zarar görmek: Bu yüksek kurul bir yere eski eserdir dedi mi yandınız. Ne yıkar ne satarsınız (Burhan Felek). … çocuğunuz bundan yedi yıl önce eylül sonunda doğmuşsa mesele yok beyler. Ama ekim başında doğduysa yandınız. Okula almazlar (Rauf Tamer). 15. Şiddetli bir arzu duymak: Çocuk bu hulyâların bir kısmını annesine anlatmak için yanıyor (Hâlide E. Adıvar). Bir yıl yanmış öpmek için taşını (Behçet K. Çağlar). Bana bu büyük saâdeti veren sevimli başı ellerimin arasına alarak bütün kuvvetimle sıkmak için yandım (Kerîme Nâdir). 16. Çok ıztırap çekmek, büyük bir acı içinde olmak, çok üzülmek: Ben yârsızım deyü yanıp ağlama (Karacaoğlan). Senin hasretinle yandım yıllarca (Behçet K. Çağlar). Çok sevdikleri sipâhîlerine yandıkları taş kesilmelerinden belliydi (Kemal Tâhir). 17. Çok güçlü ve derin bir aşkla sevmek, aşk ateşine düşmek: Yandı bu gönlüm yandı bu gönlüm / Yanmada derman buldu bu gönlüm (Hacı Bayram Velî). Âteş-i aşkınla yandım nûr-ı îmânım Ali (Ken’an Rifâî). Yoksa Canzi uğruna yanıp tükenmek başlı başına bir saâdet olacaktı (Safiye Erol). 18. (-e) Esef etmek, acınmak, hayıflanmak: “Bahtına yanmak.” “Gitmediğime yanarım.” Ah efendim demiş, bilseniz şimdiye kadar meclisinizden mahrum kaldığıma ben nasıl yanıyordum, tâlihsizliğimden nasıl sızlanıyordum (Refik H. Karay). Ya kitaplarım ya şiir defterim / Yanarım bakkal eline düşerse (Câhit S. Tarancı). Hiçbir şeye yanmıyorum. Doktor iğne yaparken jandarmaya kelepçelerimi çözdüremedim (Bediî Fâik). 19. (Bitkiler) Soğuk hava ve dona mâruz kalarak zarar görmek, kurumak. ѻ Yana yakıla: İçi yanarak, sızlana sızlana: Geçen gece siz kendi hâlinizi yana yakıla, ağlaya sızlaya anlattığınız halde bâri birkaç tatlı sözle olsun sizi avutmak istedi mi? (Ahmed Midhat Efendi). Her görüşte bana yana yakıla anlatır (Yusuf Z. Ortaç). Keşan’a geldiğini hâlâ bana yana yakıla anlattı (Safiye Erol). Yana yana: Yanarak: Sultan Ali’m bir iş geldi başıma / Yana yana ağlanacak iş oldu (Pir Sultan Abdal). Karac’oğlan der ki ben de yanarım / Yâr yitirdim yana yana ararım (Karacaoğlan). Acaba ben de senin gibi yana yana tükenip gidecek miyim? (Nâmık Kemal). Yananı Allah görür: Allah sıkıntıda olan kuluna yardım eder: Yananı Allah görür ama biz daha çabuk gördük dedi (Sait Fâik). Yandı gülüm keten helva: Esef edilecek durumlar karşısında söylenir: Hele küçük Fikret’le bir yaz gecesi Belvü Gazinosu’nda komparsitaya ayak uydurmaya çalışmışsa yandı gülüm keten helva (Rauf Tamer). Yanıp kavrulmak: Aşırı istek duymak: Bir erkek için yanıp kavrulan kızlar (Ahmed Midhat Efendi). Gider gitmez gene gelsin istiyor, bu istekle yanıp kavruluyordu (Târık Buğra). Yanıp tutuşmak: 1. (Birine karşı) Büyük bir aşk duymak: Güya Nûri ile Revan Hanım birbiri için yanıp tutuşuyorlarmış (Hüseyin R. Gürpınar). 2. (Bir şeyi) Çok arzu etmek, ona karşı çok güçlü bir istek duymak: Yirmi altı senedir damarlarımızda biriken kan bu iştiyakla yanıp tutuşuyor (Rauf Tamer). 3. Parıl parıl parlamak: Kandilli sırtlarındaki evlerin camları akşam akşam yanıp tutuşuyordu (Sait Fâik). Yanıp yakılmak: 1. Şikâyet etmek, derdini döküp sızlanmak: Cemiyet-i Rüsûmiye âzâsından sakallı bir zat yanındakine: –Hudâ bilir, bendeniz on beşimde ya var ya yoktum, bu yine böyle oynardı diye yanıp yakılıyordu (Fahri Celâl). Bunu belediye, vilâyet, sağlık müdürlüğü aramamalı mı diye yandı yakıldı (Burhan Felek). 2. Çok sevmek, delice âşık olmak: Girdim gül bahçesine / Yâr vuruldum sesine / Yanıp yakıldığımı / Söylesem annesine (Mâni – Ö.T.S.). Aşk tuzağına tutuldum / O yâre yandım yakıldım (Gevherî – Ö.T.S.). Yandım (Allah): 1. Büyük bir sıkıntı veya acıyı ifâde etmek için kullanılır. 2. “Vuruldum” mânâsında kullanılır: Sarısu’yun kıyısına gelince gem kastı, hopladı indi. “Yandım!” diyerekten çayıra çöktü, “Hophop, beyini elinden aldırdın bil!” diyerek dövünmeye girişti (Kemal Tâhir). ► Yanmak fiiliyle deyimler: Ağzı yanmak / Ateşine yanmak / Ateşler içinde yanmak / Ayağı yanmış it gibi / Bağrı yanmak / Başında ateş yanmak / Başı ateşe (nâra) yanmak / Biber gibi yanmak / Canı yanmak / Canına yandığım (yandığımın) / Canım (Yüreğim) yanmaz / Ciğeri yanmak / Çevir kazı yanmasın / Çıra (Marmara çırası) gibi yanmak / Dert yanmak / Derdine yanmak / Dinine yandığım / Dünya yansa içinde bir kuru hasırım yok / İçi (Yüreği) yanmak / Mîdesi yanmak / (… nin) Nârına yanmak / Ne şiş yansın ne kebap / Sütten ağzı yanan yoğurdu üfleyerek yer / Yüreği yanmak.

lugatim.com/s/YANMAK
YANMAK (2)

geçişsiz f. (Eski Türk. * yang-mak > yangıl-mak ) Eskiden “hatâ etmek, yanılmak” anlamına gelen kelime bugün çocuk oyunlarında “hatâ edip oyun dışı kalmak” mânâsında kullanılır.

lugatim.com/s/YANMAK
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp