geçişsiz f. ( parıl > par ’dan par+la-mak ) 1. Kuvvetli ışık çıkarmak, ışık saçmak, ışıldamak: Asistanlar ellerinde parlayan mâdenlerle yaklaştılar (Peyâmi Safâ). Şimdi yıldızlar, uzaklarda birer gizli emel gibi müphem müphem parlıyor (Tahsin Nâhit). Kemal Fâhir, iki parmağının ucunda parlayan bu henüz sâhipsiz servetin adını koydu (Yusuf Z. Ortaç). 2. Aldığı ışınları yansıtmak: Bu târihî vâkıayı bildiğim için mi, bu üç heceyi her işitişimde gözlerimin önünde fecre tutulmuş sihirli bir ayna parlıyor (Ahmet H. Tanpınar). Güneşlerde parlayan bu yeşil su (Enis B. Koryürek). 3. Alev almak, tutuşup alevlenmek: “Kibriti tutunca çıra birdenbire parladı.” “Benzinin yanında ateş yakmaya gelmez, hemen parlayıverir.” 4. (Giyeceklerin bâzı yerleri) Çok giyilmekten, sürtünmekten veya ütüden tabiî olmayan parlak bir görünüş almak: Ceketin dirsekleri de amma parlamış (Yusuf Z. Ortaç). Hayır, bu kunduraların ökçeleri, o diz kapakları parlamış pantolonun altında bu kadar çarpık değildi (Yusuf Z. Ortaç). ♦ mec. 5. Birdenbire öfkelenmek, hiddetlenip bağırmak: Saman alevi gibi birden parladı (Mahmut Yesâri). Bacanak parlayıverecek gibi oldu (Târık Buğra). 6. Şöhret kazanmak, yükselip tanınmak: Sekiz aylık bir zaman içinde renk renk, çeşit çeşit mecmualar parlayıp sönüyor (Hâlit Z. Uşaklıgil). Îlân-ı Meşrûtiyet’in birdenbire parlayıveren Nûreddin Şefkatî Bey’ine bile mağlûp olmadı (Fahri Celâl). 7. Açıkça görünmek, kendini göstermek, belirmek: “Memleket sathında parlayan zafer ümîdi.” Parlardı şebâb gözlerinde / Hiç yoktu bu haller serinde (Abdülhak Hâmit). Gözlerinde yaşlı tebessümler parlıyor (Yâkup K. Karaosmanoğlu). 8. halk ağzı. (Kuş) Fırlayıp uçmak: Sazların arkasından bir keklik havaya doğru parladı (Derleme Söz.). ► Parlamak fiiliyle deyimler: Gözleri parlamak / Yıldızı parlamak.