Sözlük › A › aş

aş

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları yemek haramın binası olmaz
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Eş ve yakın anlamlılar (5 sözcük)

“aş” ile karşılaştırılan sözcükler

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “aş” ile ilişkili sözcükler

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

yerine / değilTAŞ değil/yerine AŞ

Sana taş atana, aş at!

fark (ile)AŞ ile AŞ

Yemek. İLE Geçmenin, aşmanın buyruk kipi.

yerine / değilAŞ yerine TAAM

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: ş ile başlayan 542 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: a ile biten 2.191 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“aş” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

► yemek (I)

Birleşik sözler: aş damı, aşerme, aşevi, aşhane, aş ocağı, katıklı aş, arabaşı, ölü aşı, yarma aşı (II)

Etimoloji Sözlüğü (1)

‘pişirilerek hazırlanan yemekʼ

~ Az aş 1. ‘yemek’; 2. ‘pilav’. -Tkm aş ‘yemek, yiyecekʼ. -TatK aş. -Blk aş. -Nog as. -Kklp as. -Kzk as. -Krg aş. -Tar aş. -Alt, Tel, Kuğ, Şor aş. -Koy, Sag as. -Yak as ‘yemek, aş, yem, ekmekʼ. -Çuv aş ‘etʼ. Komşu diyalektlerden alınmıştır.
Eski çağlardan başlayarak kullanılır. Orta Türkçede āş olarak geçer. Eski Kıpçakçada aş biçimi kullanılır.
Ramstedt, (MSFOu 95: 6-7; Lautlehre 109, 139; SKE 6-7) Moğolca alisun ‘des pois fauchés (< *ali ‘grainʼ) ve Korece al ‘seed, grain, cornʼ biçimleriyle birleştirmiştir. Joki (LwSS 78) bu birleştirmeyi benimsemiş ancak alisun sözünün çağdaş Moğol diyalektlerinde kullanılmadığını belirtmiştir.
Pelliotʼya göre (Toung Pao 27: 285. s. 1. not) Farsça āş ‘meat, victuals, viands, soup, broth, gruel, pottageʼ Türkçeden alınmıştır. Doerfer (TMEN 481) de Orta Farsça āş ‘meat, victuals; soup, pottageʼ biçimi üzerinde durmuştur. Ona göre Orta Farsçada Türkçe alıntılara rastlanmaz. Buna karşılık Eski Türkçede Farsça alıntıların geçtiği bir gerçektir. Egorov (ÊS 28) Farsça āş biçimiyle karşılaştırmıştır. Räsänen (V 29-30) Ramstedtʼin birleştirmelerini olduğu gibi vermiştir. Sevortyan (ST 2, 1971, 9) aş’ın Orta Farsça āşʼtan geldiğini bir olasılık olarak dile getirmişti. Daha sonra Sevortyan sözlüğünde de aş’ın büyük bir olasılıkla İranca āş’tan alındığını yazmıştır (ÊSTJa 1974, 210-212). Róna-Tas (ResAltL 208. s. 7. not) Ramstedt’in birleştirmelerini benimsemişse de Poppe’nin Türkçe aş ~ Moğolca alisun birleştirmesine katılmadığını dile getirmiştir. Ligeti (AOH 19: 132) Farsça āş’ın Türkçeden alındığını bildirmiştir.
Clauson (ED 253b) Doerferʼin eserine göndermede bulunmakla yetinmiştir. Doerfer: Oriens 18-19; 390 (“eher oder mit Sicherheit türkisch”); KhalMat 291; Leksika 378. bk. Eren: İkinci Milletlerarası Yemek Kongresi, Türkiye 3-10 Eylül, 1988, 482-483.

Etimoloji Sözlüğü (2)

‘pişirilerek hazırlanan yemekʼ

~ Az aş 1. ‘yemek’; 2. ‘pilav’. -Tkm aş ‘yemek, yiyecekʼ. -TatK aş. -Blk aş. -Nog as. -Kklp as. -Kzk as. -Krg aş. -Tar aş. -Alt, Tel, Kuğ, Şor aş. -Koy, Sag as. -Yak as ‘yemek, aş, yem, ekmekʼ. -Çuv aş ‘etʼ. Komşu diyalektlerden alınmıştır.
Eski çağlardan başlayarak kullanılır. Orta Türkçede āş olarak geçer. Eski Kıpçakçada aş biçimi kullanılır.
Ramstedt, (MSFOu 95: 6-7; Lautlehre 109, 139; SKE 6-7) Moğolca alisun ‘des pois fauchés (< *ali ‘grainʼ) ve Korece al ‘seed, grain, cornʼ biçimleriyle birleştirmiştir. Joki (LwSS 78) bu birleştirmeyi benimsemiş ancak alisun sözünün çağdaş Moğol diyalektlerinde kullanılmadığını belirtmiştir.
Pelliotʼya göre (Toung Pao 27: 285. s. 1. not) Farsça āş ‘meat, victuals, viands, soup, broth, gruel, pottageʼ Türkçeden alınmıştır. Doerfer (TMEN 481) de Orta Farsça āş ‘meat, victuals; soup, pottageʼ biçimi üzerinde durmuştur. Ona göre Orta Farsçada Türkçe alıntılara rastlanmaz. Buna karşılık Eski Türkçede Farsça alıntıların geçtiği bir gerçektir. Egorov (ÊS 28) Farsça āş biçimiyle karşılaştırmıştır. Räsänen (V 29-30) Ramstedtʼin birleştirmelerini olduğu gibi vermiştir. Sevortyan (ST 2, 1971, 9) aş’ın Orta Farsça āşʼtan geldiğini bir olasılık olarak dile getirmişti. Daha sonra Sevortyan sözlüğünde de aş’ın büyük bir olasılıkla İranca āş’tan alındığını yazmıştır (ÊSTJa 1974, 210-212). Róna-Tas (ResAltL 208. s. 7. not) Ramstedt’in birleştirmelerini benimsemişse de Poppe’nin Türkçe aş ~ Moğolca alisun birleştirmesine katılmadığını dile getirmiştir. Ligeti (AOH 19: 132) Farsça āş’ın Türkçeden alındığını bildirmiştir.
Clauson (ED 253b) Doerferʼin eserine göndermede bulunmakla yetinmiştir. Doerfer: Oriens 18-19; 390 (“eher oder mit Sicherheit türkisch”); KhalMat 291; Leksika 378. bk. Eren: İkinci Milletlerarası Yemek Kongresi, Türkiye 3-10 Eylül, 1988, 482-483.

Etimoloji Sözlüğü (3)

‘pişirilerek hazırlanan yemekʼ

~ Az aş 1. ‘yemek’; 2. ‘pilav’. -Tkm aş ‘yemek, yiyecekʼ. -TatK aş. -Blk aş. -Nog as. -Kklp as. -Kzk as. -Krg aş. -Tar aş. -Alt, Tel, Kuğ, Şor aş. -Koy, Sag as. -Yak as ‘yemek, aş, yem, ekmekʼ. -Çuv aş ‘etʼ. Komşu diyalektlerden alınmıştır.
Eski çağlardan başlayarak kullanılır. Orta Türkçede āş olarak geçer. Eski Kıpçakçada aş biçimi kullanılır.
Ramstedt, (MSFOu 95: 6-7; Lautlehre 109, 139; SKE 6-7) Moğolca alisun ‘des pois fauchés (< *ali ‘grainʼ) ve Korece al ‘seed, grain, cornʼ biçimleriyle birleştirmiştir. Joki (LwSS 78) bu birleştirmeyi benimsemiş ancak alisun sözünün çağdaş Moğol diyalektlerinde kullanılmadığını belirtmiştir.
Pelliotʼya göre (Toung Pao 27: 285. s. 1. not) Farsça āş ‘meat, victuals, viands, soup, broth, gruel, pottageʼ Türkçeden alınmıştır. Doerfer (TMEN 481) de Orta Farsça āş ‘meat, victuals; soup, pottageʼ biçimi üzerinde durmuştur. Ona göre Orta Farsçada Türkçe alıntılara rastlanmaz. Buna karşılık Eski Türkçede Farsça alıntıların geçtiği bir gerçektir. Egorov (ÊS 28) Farsça āş biçimiyle karşılaştırmıştır. Räsänen (V 29-30) Ramstedtʼin birleştirmelerini olduğu gibi vermiştir. Sevortyan (ST 2, 1971, 9) aş’ın Orta Farsça āşʼtan geldiğini bir olasılık olarak dile getirmişti. Daha sonra Sevortyan sözlüğünde de aş’ın büyük bir olasılıkla İranca āş’tan alındığını yazmıştır (ÊSTJa 1974, 210-212). Róna-Tas (ResAltL 208. s. 7. not) Ramstedt’in birleştirmelerini benimsemişse de Poppe’nin Türkçe aş ~ Moğolca alisun birleştirmesine katılmadığını dile getirmiştir. Ligeti (AOH 19: 132) Farsça āş’ın Türkçeden alındığını bildirmiştir.
Clauson (ED 253b) Doerferʼin eserine göndermede bulunmakla yetinmiştir. Doerfer: Oriens 18-19; 390 (“eher oder mit Sicherheit türkisch”); KhalMat 291; Leksika 378. bk. Eren: İkinci Milletlerarası Yemek Kongresi, Türkiye 3-10 Eylül, 1988, 482-483.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“aş” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

AŞ

i. (Eski Türkçe’den beri kullanılır) [Kelimenin Türkçe veya Farsça olduğu husûsunda çeşitli görüşler ileri sürülmüştür] 1. Yenilmek üzere pişirilmiş yiyecek, yemek, taam: Can tatlıdır tatlı câna kıyamam / Meğer ağu yedireler aş ile (Karacaoğlan). Yemek vakti olur. Hacı Bayram kendi eliyle aş dağıtır (Ahmet H. Tanpınar). 2. Muharrem ayında pişirilen aşûre. ѻ Aş pişti, bayram geçti: Olan oldu, yapılacak bir şey kalmadı. Aşta tuzu (maydanozu) bulunmak: Bir işe az da olsa emeği geçmiş olmak, o işe katılmış olmak, çorbada tuzu bulunmak.

lugatim.com/s/AŞ
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp