ünl. (ses taklidi ortak kelime) 1. Kullanıldığı yere ve sesin tonuna göre maddî veya mânevî bir acıyı, ağrı, ıztırap, pişmanlık, esef, acıma, özlem, yanıp yakılma, yeis, ümitsizlik, beğenme, hayranlık vb. duyguları ifâde eder: “Ah, başım ağrıyor!” “Ah, ben ne ettim!” “Ah oğulcuğum!” “Ah gençlik!” “Ah, nerede o eski günler!” “Ah, bir bilsen, dayanılacak gibi değil!” “Ah, onu bir ele geçirebilsem!” “Ah ne cici bebek!” “Ah ne saâdet yâ Rabbi.” 2. i. teşmil. Feryat, inilti [Bu anlamda kelime sözlüklerde Farsça olarak gösterilir]: Sordum sarı çiçeğe benzin neden sarıdır / Çiçek eydür ey derviş âhım dağlar eritir (Yûnus Emre). Bir dil ki şu demde âhsızdır (Muallim Nâci). Bir günah ettimse de / Şimdi işit âhımı (Orhan S. Orhon). 3. Bedduâ: “Bu zavallının âhı er geç onu perîşan eder.” ѻ Ah (Âhını) almak: Birinin bedduâsını almak: Alma mazlûmun âhını, çıkar âheste âheste (Atasözü). Kıl hazer âhın alma sakın âşık-ı zârın (Fıtnat Hanım). Ah çekmek: Yürek yanıklığı ile iç çekip uzun uzun ah demek: Bir ah çeksem karşıki dağlar yıkılır (Türkü). Ferîdun Bey, yanık bir ah çekerek bahsi serhatler dâvâsına getirdi (Safiye Erol). Âh etmek (eylemek): 1. Feryat etmek, inlemek, şikâyet etmek: Derd ile göz yaş ile âh edelim (Süleyman Çelebi). Âh eylediğim serv-i hırâmânın içindir / Kan ağladığım gonca-i handânın içindir (Fuzûlî). Çoban bakar âh eder / O da bu sihri meğer / Biliyormuş eskiden (Orhan S. Orhon). 2. Bedduâ etmek. Âh vâh etmek: Ağlayıp inlemek, sızlanmak. Âha (Âhına) uğramak – Âha gelmek: Birinin bedduâsına uğramak, birinin bedduâ etmesi yüzünden başına felâket gelmek, ona yaptığı kötülüğün karşılığını görmek: Kapı ardında kalmış bir ananın âhına uğradım (Eflâtun C. Güney). (Birinin) Âhı çıkmak: Bedduâsı tutmuş olmak. Âhı gitmiş, vâhı kalmış: Tâzeliği, gençliği, dinçliği kalmamış, eski güzelliği kaybolmuş. Âhı göklere çıkmak: İçinin yanıklığı son haddine varmak, canı yana yana şikâyet ve bedduâ etmek: Zâlimleri adlin ne zaman hâk edecektir / Mazlûmların çıkmadadır göklere âhı (Ziyâ Paşa). Âhı tutmak: Haksızlığa uğramış bir kimsenin bedduâsı haksızlık yapana tesir etmek, bu yüzden başına üzücü şeyler gelmek: Kuşlarımın âhı tuttu (…) onlar gibi mahpus kaldım (Reşat N. Güntekin). Ben böyle zâri zâri kendimi yedikçe Sinan Ağa’mı âhım tutmasın (Safiye Erol). Âhı yerde kalmamak: Bedduâsı yerini bulmuş olmak, etkisini göstermek: Zâlimin zulmüne Hak kāil olmaz / Yâ mazlûmun âhı kalır mı yerde (Erzurumlu Emrah). (-nin) Âhını çekmek: Birine yaptığı kötülüğün cezâsını çekmek, bedelini ödemek. Âh mine’l-aşk: Aşk ıztırâbını ifâde etmek için kullanılan ve “ah bu aşktan el-aman” mânâsına gelen bir söz: Fakat şu “âh mine’l-aşk”a kim durur karşı (Mehmet Âkif). Âh mine’l-mevt: Ölümün verdiği acıyı ifâde etmek üzere kullanılan ve “ah bu ölümden” anlamına gelen söz [Bilhassa mezar taşları üzerine yazılır]. Âh-ı derun: Gönülden, içten gelen feryat: Geldi Nûrî’ye iki âh-ı derun / Şeyh şah Ken’an çekildi cennete (Nûreddin Kalkandelen). Âh ü enin (feryat, figan, vâh, zâr): Ağlama, inleme, feryat etme, sızlanma: Güldürmedi bir kerre beni tâli-i nâ-sâz / Gûyâ ki nasîbim ezelî âh ü figandır (Hersekli Ârif Hikmet). Kaleden kaleye şâhin uçurdum / Âh ile vâh ile ömrüm geçirdim (Türkü – Ö.T.S.). Güler, şakır, bağırır, ağlar, âh ü vâh eyler (Tevfik Fikret). Gizli gizli edersin âh ü enîn (Hüseyin Sîret). Geri getirilmesi muhal olan bir mâzî için beyhûde yere âh ü zâr etmek… (Ahmet Hâşim).