sıf. ( Eski Türk. āz ) 1. Miktârı, derecesi ve niteliği belli bir ölçünün altında bulunan, çok olmayan: Düşman çok, asker az (Nâmık Kemal). Bu yıl bahar yağmuru göz yaşımızdan azdı (Fâruk N. Çamlıbel). Ah, az sözden çok mânâ çıkaran Anadolu lehçesi! (Rûşen E. Ünaydın). 2. (Mesâfe ve zaman için) Kısa: “Az müddet.” “Az vakit.” Nüzhet’e, kocası olacak herhangi adam kadar yakınlaşmam için ne az mesâfe kaldı (Peyâmi Safâ). ♦ i. 3. Az olan şey: “Azın kıymetini bilmeyen çoğu hiç bulamaz.” Az ümit edip çok elde etmek hayâtın hakîkî sırrıdır (Peyâmi Safâ). Annemin azı çok yapmasını bilen bereketli bir eli vardır (Yusuf Z. Ortaç). 4. Küçük bir kısım, küçük bir parça: “Azını ben aldım, çoğunu sana bıraktım.” ♦ zf. 5. Seyrek, nâdir, ender, ender olarak: “Az görüşüyoruz.” “Bu kadar kıymetli yüzük az bulunur.” 6. Belli bir ölçünün altında, az miktarda: “Az yemek.” “Az uyumak.” Az eyleme inâyetini ehl-i derdden / Ya’ni ki çok belâlara kıl mübtelâ beni (Fuzûlî – Ö.T.S.). 7. Biraz: “Az önce.” “Az sonra.” “Az ileride.” “Az öteye git.” ѻ Az az: Az miktarda: “Yağı az az damlatacaksın.” “İlk günler az az yiyeceksiniz.” Az biraz: halk ağzı. Bir parça, azıcık: “Az biraz delidir.” Az buçuk: Biraz, bir parça, azıcık: Böyle bir latîfe az buçuk soğuk kaçmakla berâber… (Reşat N. Güntekin). Şöyle az buçuk mürekkep yalamış bir insanı böylesine üç nutuk çılgına döndürür (Sait Fâik). Az buz değil: Küçümsenmeyecek derecede: “Soğuk az buz değil.” Az çok: Oldukça, bir parça: Bir tek düşünce oldu tesellî bu derdime / Az çok ferahladım ve dedim kendi kendime (Yahyâ Kemal). Az çok dememek: Azlığına, çokluğuna bakmadan kabul etmek, aza çoğa bakmamak: Görmeden yan cebine konan paraya az çok demez (Reşat N. Güntekin). Az daha: Nerede ise, … üzereydi ki, az kalsın: “Az daha kırılacaktı.” Az değil: “Hiç de görüldüğü gibi değil, daha onda neler, ne mârifetler var” anlamında kullanılır. Az … değil: Birlikte kullanıldığı kelimenin mânâsını kuvvetlendirerek kinâye yoluyle takdir veya tenkit bildirir: “Az becerikli değilsin.” “Az cimri değildir.” “Az cesurlardan değil.” Az gitmiş (gitti), uz gitmiş (gitti), dere tepe düz gitmiş (gitti): Masallarda kullanılan yolculuk tekerlemesi. Az günün adamı değil: Çok gün görmüş, çok yaşamış kimseler için kullanılır. Az kaldı (kalsın, kala): Bir şeyin tam olmak üzere iken olmadığını ifâde etmek için “az daha, nerede ise” anlamında kullanılır: “Az kalsın ağzımdan kaçırıyordum.” Az veren candan (çok veren maldan): Bir kimseye az veya küçük bir şey ikram edildiği zaman söylenen, yarı özür, yarı sevgi ifâde eden bir söz. Az yaşa, çok yaşa (âkıbet gelir başa): Hayâtın sonucunun ölüm olduğunu hatırlatan uyarı sözü: Az yaşa, çok yaşa sonu ölümdür (Pir Sultan Abdal). Az ye de (kendine) bir uşak (hizmetçi) tut: Yersiz iş buyuran, kendi işini başkasına yükleyen birine karşı, “Ben senin uşağın değilim” anlamında söylenen kafa tutma sözü: Demiş ki kalfa: Sekiz aydır almadım hele ben / Ne haftalık ne de aylık… Senin baban olacak / Kumarcı, oğlu için az yesin de tutsun uşak (Mehmet Âkif’ten). Aza çoğa bakmamak: Az çok demeden kabul etmek. Aza sormuşlar nereye, çoğun yanına demiş: Küçük bir kazanç bile varlıklı bir kimsenin eline geçtiği zaman söylenir. Azı çoğa tutmak (saymak): Verilen şey az da olsa kanaat edip çok gibi kabul etmek. ● Azar azar birl. zf. 1. Az miktarda, az az: “Bitmesin diye azar azar yiyiyor.” 2. Yavaş yavaş, tedrîcî sûrette: “Azar azar biriktirdim.”