Sözlük › B › buz

buz

a./s.

İlişkililer buzlamak · buzlu · Buzlanmak · buzlaşmak · buzluk · buzul · buzdağı · buzlu çay · buz dolabı · buz bilimci · buz bilimi · buz bilimsel · +5 ›

Açıklama

NGenç, isenç, 128 buza yatırmak –i deyim

Örnek

Kışın kar soğuğunda bu buz havada kartonlara naylonlara sarılıp yatması, ahaliye ıstıraplı bir dert oldu.
Çekmece gölünün kenarında, ağaçların altında, Piç Yavuz, Camgöz Taci, Tilt Mahmut ve bir iki kişi daha, buza yatırdıkları soğuk biraları açmışlar, kuzu çeviriyorlar.

Kaynak TAral, SÖ, 42

Kişi Tekin Aral

Anlam/Değer ilişkileri

Doğrudan ilişkili sözcükler buzlamak Buzlanmak buzlaşmak buzlu buzluk
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (7 sözcük)

“buz” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “buz” ile ilişkili sözcükler

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)BUZ ile BUZ NOKTASI ile BUZ TON

Yoğunluğu 0,92 g/mL., e.n. 0 °C olan, renksiz, donmuş ya da katı su. İLE Kelvin sıcaklık ölçeğinde, buzun e.n. 273,15 °K. | Su ve buzun standart atmosfer basıncında, dengede olduğu sıcaklık. İLE Bir ton 0 °C'deki buzun 0 °C'deki suya…

fark (ile)BUZ ile/ve SU

Üzerine damga yapılmaz! İLE/VE Üzerine yazı yazılmaz!

fark (ile)GLACE/BUZ ile/||/<> ICE/BUZ

(coğrafya, kimya) @@ Suyun katı biçimi.

fark (ile)SU, BU ile/ve BUZ

Su, alçakgönüllülüğü simgeler.

fark (ile)BUZ ile/ve/<> SU ile/ve/<> BUHAR

Sıfırın altında. İLE/VE/<> Sıfırın üstünde. İLE/VE/<> 100 °C'nin üstünde.

fark (ile)GÜNEŞ: GAZ ve/||/<> TOZ ve/||/<> BUZ

Güneş sistemi, yaklaşık 4.6 x 109[milyar] yıl önce geniş bir gaz[çoğu hidrojen], toz ve buz bulutu olarak başladı.

fark (ile)BUZ ile BUZLUK/BUZLUQ

Buz. İLE Yazın kullanılmak üzere içine buz doldurulan yer.

yerine / değilICE yerine BUZ

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: z ile başlayan 380 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: b ile biten 67 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“buz” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Donarak katı duruma gelmiş su

2. Çok soğuk bir etki uyandıran (şey veya kimse)

Birleşik sözler: buz beyazı, buzçözer, buz dağı, buz dansı, buz demiri, buzdolabı, buz duvarı, buzhane, buz hokeyi, buz ışığı, buz kalıbı, buz kayığı, buzkıran, buz mavisi, buz pateni, buz serabı, buz sisi, buz torbası, buz yalağı, deniz buzu

Su Ürünleri Terimleri Sözlüğü, 2007

Suyun katı biçimi.

İng. ice

Etimoloji Sözlüğü (1)

‘donarak katı duruma gelmiş suʼ

~ Az buz. -Tkm būz. -TatK boz. -Bşk boz. -Nog buz. -Kzk muz. -Kklp muz. -Krg mus. -Tar muz. -Alt, Tel mus. -Kuğ, Sag, Koy, Kaça, Küer pus. -Yak būs, mūs. -Çuv păr ‘buz; doluʼ. Çuvaşçada Eski Türkçe -zʼnin -rʼye çevrilmesi yaygın bir kuraldır.
Orta Türkçede būz olarak geçer. Eski Kıpçakçada da buz biçimi kullanılır.
Kökünü bilmiyoruz. Ancak Anadolu ağızlarında kullanılan buy- (~ buz-) ‘donmakʼ köküyle buz arasındaki bağ düşündürücüdür. Türkçe buy- Orta Türkçede buδ- olarak geçer. Moğolca mosün ~ mölsün ‘buz’ biçimiyle birleştirilmesi yanlıştır. bk. Şçerbak: JaS 111/95-168.

Etimoloji Sözlüğü (2)

‘donarak katı duruma gelmiş suʼ

~ Az buz. -Tkm būz. -TatK boz. -Bşk boz. -Nog buz. -Kzk muz. -Kklp muz. -Krg mus. -Tar muz. -Alt, Tel mus. -Kuğ, Sag, Koy, Kaça, Küer pus. -Yak būs, mūs. -Çuv păr ‘buz; doluʼ. Çuvaşçada Eski Türkçe -zʼnin -rʼye çevrilmesi yaygın bir kuraldır.
Orta Türkçede būz olarak geçer. Eski Kıpçakçada da buz biçimi kullanılır.
Kökünü bilmiyoruz. Ancak Anadolu ağızlarında kullanılan buy- (~ buz-) ‘donmakʼ köküyle buz arasındaki bağ düşündürücüdür. Türkçe buy- Orta Türkçede buδ- olarak geçer. Moğolca mosün ~ mölsün ‘buz’ biçimiyle birleştirilmesi yanlıştır. bk. Şçerbak: JaS 111/95-168.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“buz” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

BUZ

i. (Eski Türk. būz ; kökü kesin olarak bilinmemektedir, būḏ-mak > buy-mak “donmak” fiilinden gelmiş olabilir) Soğuktan donarak katı duruma gelmiş su: “Buz torbası.” Başında Alp dağlarının ebedî buzları… (Cenap Şahâbeddin). ѻ Buz bağlamak: Üzeri buzla kaplı duruma gelmek.   Buz gibi: 1. Çok soğuk: Avuçlarımın ateşi içinde buz gibi parmaklarını sıktım (Yusuf Z. Ortaç). 2. mec. Apaçık, belli ki, pekâlâ, bal gibi: “Buz gibi yalancı.” “Saklama, buz gibi biliyorsun.” Buz gibi donmak (donup kalmak): Hayret ve üzüntüden donakalmak: Yavrusunun bu âmirce hareketi karşısında buz gibi dondu (Ömer Seyfeddin). Açlıktan ölüyorlar ha (…) diye buz gibi dondum (Ömer Seyfeddin). Buz gibi soğumak: Hiç sevgisi kalmamak, tiksinmek, nefret edecek duruma gelmek: “Para isteme benden, buz gibi soğurum senden.” Buz kesilmek: 1. Çok soğumak, çok üşümek: Can çekilmiş, kuvvet gitmiş, buz kesilmiş el ayak (Mehmet E. Yurdakul). 2. Çok soğuk bir tavır takınmak: “Seni karşısında görünce buz kesildi.” Buz kesmek: 1. Çok üşümek, donar gibi olmak: Üşümeyi aşağı yukarı hepiniz bilirsiniz. Titremek, içi katılmak, buz kesmek (Refik H. Karay). Bana döndü, buz kestin orada dedi, bu odaya gelsene (Sait Fâik). 2. Donmak, buz hâlini almak: Yüreği Mütâreke senelerinde donmuş, buz kesmişti (Refik H. Karay). Buz kesmiş hayatsız bir küre üzerinde gibiydiler, çıt yoktu (Refik H. Karay). Buz parçası (kalıbı): mec. Çok soğuk (kimse): “Kadın değil buz parçası.” Buz tutmak: 1. Donmak, üstü buzla kaplanmak: Nihâyet donmuş bir göl kenarında, buz tutmuş balık ağlarının çit gibi çevirdiği saz kulübelerle dolu köyümsü bir kasabaya vardık (Refik H. Karay). Geçen asır başında Manş denizi buz tutar. Boğazı hiçbir kimse geçemez (Bediî Fâik). 2. mec. Soğuk bir durum almak, hissizleşmek, katılaşmak: Bu muştulu hava, şaşkın ve daldan dala konan ılık bir meltem gibi esiyor ve buz tutmuş çehreleri yumuşatıyor ve gevşetiyordu (Sâmiha Ayverdi). Buz üstüne yazı yazmak: Boşuna uğraşmak. Buzlar çözülmek: 1. (Soğuktan buz tutmuş yerlerdeki buzlar için) Havanın ısınması sebebiyle erimek. 2. mec. (Aradaki dargınlık, kırgınlık, soğukluk) Ortadan kalkmak. Buzlar gevşemek: mec. Aradaki soğukluk ortadan kalkmak.

lugatim.com/s/BUZ
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp