‘canlıların üremesi sonucu ortaya çıkan yeni birey veya bireylerin bütünü’ / ‘yavru’
~ Az döl 1. ‘döl’; 2. ‘cins’. -Tkm döl ‘sperma, atmık’. -TatK tül; -Bşk tül; -Alt, Tel töl ‘die Fortpflanzung, die Fruchtbarkeit’. -Sag töl ‘die Nackkommenschaft, die Kinder’. -Kzk, Tar töl ‘die Nachkommenschaft, die Gesammtheit der jungen Tiere’. -Alt, Tel, Kuğ, Sag, Koy, Kaça, Küer töl ‘das Geschlecht, die Generation’.
Eski Türkçeden başlayarak kullanılır (töl). Orta Türkçede töl (Oğuzca) ‘yavrulama zamanı; yavru’ olarak geçer.
Türkçede döl yatağı ‘yumurtalık’ olarak kullanılır. Radloff oğulduruk’ta bu adı يتاغى دول olarak vermiştir. Bang (Túrán 1918, 305. s. 21. not) bu adı dul yatağı diye okumuş, دول yazımı altında döl sözünün saklandığını fark etmemiştir (“wie ist hier zu erklären?”).
Ramstedt (KWb 406) Moğolca töl ‘jährlicher Zuwachs des Viehs’ biçimiyle birleştirmiş, Türkçe töl ‘döl’ ve Uygurca töş ‘Frucht’ biçimlerini de saymıştır. Ramstedt’in yaklaştırmalarına Joki (LwSS 361) karşı çıkmıştır. Ona göre Moğolca töl’ün eski kaynaklarda geçmediği, Uygurca tös’ün de tüş olarak geçtiği göze çarpıyor. Bununla birlikte bu biçimlerin *tö- kökünden geldiği düşünülebilir. Joki, tö- kökünün Korece tti̮-da, tte̮ ‘to rise (the sun, the moon)’ biçimiyle birleştirilebileceğini dile getirmiştir (bk. Ramstedt: SKE 264-265). Türkçede töl (> döl) yanında kullanılan töş (> döş) biçimi düşündürücüdür. Bilimsel yayın ve çalışmalarda töl ile töş arasındaki bağ sıklıkla tartışılmıştır. Sevortyan (ÊSTJa 1980, 274-276) bu yoldaki görüşleri özenle gözden geçirmiştir.
Türkçede töl ~ töş örneğine benzer birtakım sözler geçtiğini biliyoruz. Örn. Türkçe düş (< tüş) ‘rüya’ yanında Uygurcada tül biçiminin kullanıldığı anlaşılıyor. Tatarcada ve Başkurtçada tül biçimi saklanmıştır. Clauson (ED 490b) bu biçimi l/r olayına ilişkin kural dışı (“unusual”) bir örnek olarak değerlendirmiştir. bk. düş.
Räsänen çağdaş diyalektlerde yaşayan veriler arasında Tatarca tül ‘das Fett’ biçimini de saymıştır.