Köken: Fr. électrique
1. Maddenin elektron, pozitron, proton gibi parçacıklarının hareketleriyle ortaya çıkan enerji türü:
"Ağaçlara, elektrik direklerine işaretler koyardı." -Adalet Ağaoğlu, Üç Beş Kişi, 17;
"Zira hava o kadar elektrikle yüklü, o kadar boralı idi ki
" -Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Bir Sürgün, 40;
"İpeğin elektrik geçirmemesi yüzünden paratoner hizmetini görmek için takıldığı ve eski muharebelerinde enseye inen keskin vuruşları
" -Ahmet Rasim, Muharrir Bu Ya, 11;
"O zaman genç kadının elektrik çarpmış gibi titre - yen bedenini tedirginlikle bakan gözlerini gördü." -Buket Uzuner, Uzun Beyaz Bulut (Gelibolu), 45;
"Elektrik direğinin dibine işeyen köpeğini çekiştiriyor, hadi Paşa hadi Paşa gel diyordu." -Orhan Pamuk, Cevdet Bey ve Oğulları, 227;
"Örneğin; küçük bir kasabada elektrik yok, ama yakında bir su var, o sudan elektrik çıkarılabilir." -Nurullah Ataç, Diyelim Söz Arasında Deneme, 100;
"Çıtır çıtır çatırdayan, adeta elektrikli bir rüzgâr." -Attila İlhan, Kurtlar Sofrası, 7;
"Elektrik: Bazı ecsamda delk, hararet veya tesîrât-ı kimyeviye ile husule gelip diğer ecsâm-ı hafîfeyi cezb veya def eden kuvvet. Buna lisanımızda seyyâle-i berkiye, hâssa-i kehribâriye dahi denir." -Ali Seydi, Lugât-i Ecnebiye;
"Kibrit başlarını emmiş gibi, Ne oldu diyerek başını sıvazlayınca, elektrikleşen saçları çıt çıt çatırdadır." -Halikarnas Balıkçısı, Deniz Gurbetçileri, 33;
"Buzdolabı, elektrik süpürgesi, p, kap, çamaşır makinesi, düdüklü tencere, teyp, mikser denilen karıştırıcı ve bunlara benzer bir sürü eşya bir fuar pavyonunda olduğu gibi salonda yerlerini almışlar." -Aziz Nesin, Adamı Zorla Deli Ederler, 14 - 15;
"Soluk bir gökyüzü, elektrik telleri ve bir çatı ucu
" -Nezihe Meriç, Bozbulanık, 77;
"On beşlik ampullerin ışığıyla yetinen büyük eski evlerin tek odalarında kirayla oturanların elektrikleri hiç yakamamaları." -Füruzan, Yeni Konuklar, 24;
"Su yoktur buralarda, dedi, elektrik yoktur, dedi, evi ısıtamazsın, cin bulamazsın." -Tomris Uyar, Sesler, Yüzler, Sokaklar, 12;
"Köyün elektrik santralını da işte o Cemşit çalıştırıyordu." -Ayşe Kulin, Köprü, 62;
"Gevşemiş gövdem, elektrik verilmiş gibi canlandı, uyuma isteğim tümüyle yok oldu." -Pınar Kür, Bitmeyen Aşk, 125;
"Tembel saz ve tembel oyun içinde bir elektrik akıntısına tutulmuş gibi biteviye çırpınır
" -Refik Halid Karay, Memleket Hikâyeleri, 58;
"Ben elektrik işlerine elimi sürmeyi pek sevmem." -Oğuz Atay, Korkuyu Beklerken, 74;
"Bütün eklektiğine bütün acemiliğine rağmen Ahmet Hamdi son edebiyat tarihçimizdir." -Cemil Meriç, Jurnal, 128;
"Elektrik akımına tutulmuş gibi titriyor, dişleri şiddetle birbirine vuruyordu." -İnci Aral, Mor, 19;
"Yumuşak, tükürüklü, lezzetsiz bir dudak, elektrikli saç gibi çatırdayan." -Fethi Naci, Sait Faikin Hikâyeciliği, 33. 2. Bu enerjinin gündelik hayatta kullanılan biçimi:
"Küçük bir elektrik ışığı bu satılık saadetin başucunda
" -Ahmet Hamdi Tanpınar, Huzur, 58;
"Şimdi karşımda Valetta şehir elektrik ziyaları içinde
" -Ziya Gökalp, Ziya Gökalpin Mektupları, 404;
"Memleket umumi bir elektrik şebekesi içine alınır." -Ziya Gökalp, Türkçülüğün Esasları, 149;
"Ha bu da elektrik - su parası." -Adalet Ağaoğlu, Toplu Oyunlar (Evcilik Oyunu, Tombala, Çatıdaki Çatlak), 110;
"Başucumda duran elektrik lambalarının kordonuna bağlı armut biçimindeki nesneyi yakaladım." -Nazım Hikmet Ran, Yeşil Elmalar, 72;
"Elektrik idaresinin bize bir garezi olmalıydı ki
" -Elif Şafak, Mahrem, 157;
"Öyleyse müsaade ediniz şu elektrikli çıngırak teline basayım da adamlarım gelsinler ki size para getirsinler." -Ahmet Midhat Efendi, Hayret, 10;
"Üç numaranın kapısında durdu ve elektrik düğmesine bastı." -Peyami Safa, Mahşer, 29;
"Aletlere elektrik bağlayalım." -Yaşar Kemal, İnce Memed - 4, 88;
"Selim Hoca, o derin bilgisiyle otobüslerin akaryakıtla, oysa troleybüslerin elektrikle işlediğini, çağımızın enerji kaynağı olan elektriğin akaryakıta üstünlüğünü uzun uzun, öyle de inandırıcı anlattı ki bizde onun öğütlerine Aksaraydan troleybüse bindik." -Aziz Nesin, Seyyahatnâme, 37;
"Evde kalorifer, elektrik, mutfakta havagazı varken
" -Memduh Şevket Esendal, Ayaşlı ile Kiracıları, 28;
"Bir patlıcanın içine yerleştirilen ya da çay bardağı üzerine işlenmiş istek mektuplarından tutun da, fındık, ayçiçeği ya da karpuz çekirdeği, kondansatör, ilâç kapsülleri, elektrik kabloları ve hatta ayşekadın fasulyesinin içine konulmuş istek mektupları alıyoruz her hafta." -Enis Batur, Gönderen: Enis Batur, 180;
"Kaçak elektrikte paralarını saydılar, ceketlerini asıp televizyon seyrettiler." -Tomris Uyar, Yaz Düşleri Düş Kışları, 70;
"Adana o zamanlar elektriksiz, yolu bozuk bir şehirdi." -Oğuz Atay, Bir Bilim Adamının Romanı, 40;
"Saati geldiği için, gündüzleri cereyanı kesen elektrik fabrikası
" -Refik Halid Karay, Sürgün, 149;
"Elektrikler sık sık kesildiğinden, yemek bir türlü pişmek bilmiyordu." -Ayşe Kulin, Sevdalinka, 122;
"Elektrik parası ödemedikleri için elektrikleri kesildiği gece, mum ışığında havyar yediler ve
" -Pınar Kür, Yarın Yarın, 86;
"Fakat elektrik için tel ne ise şiir için vezin ve ahenk de odur." -Sabahattin Eyüboğlu, Sanat Üzerine Denemeler ve Eleştiriler, C. 1, 14;
"19. asırda buharla, 20. asırda benzinle çalışan araç ve makineler, gaz elektrik, telgraf, radyo hep onların eseri." -Cemil Meriç, Kırk Ambar, C. 2, 64;
"Diyarbakırdan İstanbula giderken, elektriği bile olmayan bir küçük kasaba istasyonunda, kar fırtınası yüzünden durup kalır." -Fethi Naci, Reşat Nurinin Romancılığı, 19;
"Hem elektrikli battaniyem de var." -İnci Aral, Sevginin Eşsiz Kışı, 96. 3. Bu enerjiden elde edilen aydınlanma:
"Yatakta çabucak doğruldu, elektriği yaktı, yastıkta kan arıyordu." -Peyami Safa, Bir Akşamdı, 46;
"Akşama doğru elektrikler sönmesin mi?" -Necip Fazıl Kısakürek, Cinnet Mustatili, 16;
"Bu cehennemi bir delikti ve büyük bir elektrik ampulünün yanında bir vantilatör, boş yere, dönüp duruyordu." -Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Bir Sürgün, 17;
"Paris, nûr-ı zekâ olan elektrik ziyalarıyla, şiirleriyle, hayat-ı maneviyesiyle niçin utarit madununda bulunsun?" -Sami Paşazade Sezai, Bütün Eserleri II, 37;
"Ayrıca kepengi olmayan bazı vitrinli mağazaların camekânlarındaki eşya, bütün gün üzerlerine serpilen elektrik ziyasından ayrı düşünce, korkulardan büzülürler ve camdan, çarşının tenhalaşmış yolunu görmemek için gözlerini yumarlar." -Necip Fazıl Kısakürek, Hikâyelerim, 21;
"Yolların ortalarında birer ziya noktası hâlinde uzayıp giden elektrik fanusları, güzergâhlara mavi, sevimli ışıklar döküyordu." -Ruşen Eşref Ünaydın, C. 13, 64;
"Yanı başındaki elektrik armudunun beyaz kemiğine iki defa dokundu." -Ruşen Eşref Ünaydın, Diyorlar Ki, 14;
"Mektepte kör bir elektrik ışığı altında kim bilir neler çekiyordur." -Ahmet Hamdi Tanpınar, Saatleri Ayarlama Enstitüsü, 324;
"Biz şimdi elektrikler kesilince nasıl oluyorsak
" -Adalet Ağaoğlu, Geçerken, 39;
"Her taraf elektrikle münevver." -Ziya Gökalp, Ziya Gökalpin Mektupları, 39;
"Elektrik ışığı, otomobil sürati, gramofon sesi
" -Peyami Safa, Biz İnsanlar, 156;
"Bir Acem halısı ve tablosuz beyaz duvarlarda salkım salkım elektrik ziyaları." -Ruşen Eşref Ünaydın, Diyorlar Ki, 66;
"Sokağın dibinden gelen bir elektrik lambasının titreye titreye uzanan ışığında
" -Peyami Safa, Sözde Kızlar, 122;
"Arnavutköyü gazinolarındaki bayraklar inmiş, elektrikler sönmüştü." -Reşat Nuri Güntekin, Eski Hastalık, 27;
"Usta elektrikten anlamazdı." -Nazım Hikmet Ran, Kan Konuşmaz, 159;
"Bu söz, elektrik düğmesine basmış gibi, herifi yerinden oynattı." -Ahmet Rasim, Şehir Mektupları, 79;
"Şimdi yemek salonunun ta köşesinde kırmızı abajurlu elektrik ziyasının pembe gölgesinde
" -Sami Paşazade Sezai, Bütün Eserleri I, 289;
"Büyük elektrik ampullerini bu yarım küplerin içine saklamışlar." -Yavuz Bülent Bâkiler, Üsküpten Kosovaya, 3;
"Beyaz önlüklü bir garson elektrik düğmesini çevirdi" -Sabahattin Ali, İçimizdeki Şeytan, 40;
"Çeşmenin suyu akmaz, yollardan geçilmez, elektrikler yanmaz." -Yaşar Kemal, İnce Memed - 4, 199;
"Daha İstanbul evlerine bu pırıl pırıl ışıkları gönderen elektrik hatları yokken." -Sevinç Çokum, Gül Yüzlüm, 32;
"Elektriği söndürdüğünü ve karyolasına doğru yürüyüp soyunmaya başladığını hissetmiştim." -Oğuz Özdeş, Şebnem, 105;
"İçerden, taksitleri bitmemiş elektrik süpürgesiyle çamaşır makinesinin uğultusu geliyor." -Tomris Uyar, Diz Boyu Papatyalar, 26;
"Ressam, sisli bir sabah, penceresinin önüne sehpasını yerleştirip, o ânı resmetmiş de olabilir; o ânı, bir gece vakti, elektrik ışığında ya da başka bir gün, pırıl pırıl bir güneş ışığının aydınlattığı atölyesinde de." -Ferit Edgü, Avni Arbaş, 20;
"Ölgün elektrik ışığına bakışını anımsadılar." -Selim İleri, Saz Caz Düğün Varyete, 71;
"Odama girdiğimde elektrik düğmesini çeviriyorum, ışığı yakıp gerçek yüzümle karşılaşmaktan korkuyorum." -Pınar Kür, Bir Cinayet Romanı, 143;
"El yardımıyla elektrik düğmesini çevirir çevirmez, canhıraş bir çığlık koptu!" -Ayşe Kulin, Gece Sesleri, 163;
"Harbiye Nezaretinin elektrikleri yandıktan epeyce sonra idi ki hademe kapıyı açtı." -Halide Edip Adıvar, Yeni Turan, 44;
"Roman okuyup gözlerinizi yormayın boşuna elektrik yanıyor
" -Oğuz Atay, Tutunamayanlar, 502;
"Çekilmeden önce tertiple yaptırılmış elektrikleri yavaş yavaş ve birer birer söndürür." -Refik Halid Karay, Kadınlar Tekkesi, 10;
"Sokağı aydınlatan elektriğin er geç ruhları da aydınlatacağı su götürmez." -Sabahattin Eyüboğlu, Mavi ve Kara, 197;
"Yaşar Kemal elektrik için traktörden yararlandıklarını anlatmıştı." -Fethi Naci, Gücünü Yitiren Edebiyat, 28;
"Elektrik sık sık kesiliyor, ya da voltaj aşırı düşüyor." -İnci Aral, Taş Ve Ten, 14. 4. Fiziğin, elektrik olaylarını inceleyen kolu:
"Zerrin mi istedi elektrik öğrenimi yapmasını?" -Nezihe Meriç, Toplu Öyküleri 2, 167. 5. mec. Çarpıcılık, cazibe, canlılık:
"Memleketin en büyük davası haline gelen inkılâp-irtica münakaşasının bugünkü elektrikli havası içinde
" -Peyami Safa, 20 Asır Avrupa ve Biz, 15;
"Gövdemin kimyasının, zihnimin ve sinir sistemimin elektrik yüklenmelerinin İşin çeşitli evrelerindeki payı beni düşündürmeyi sürdürüyor." -Enis Batur, Kum Saatinden Harfler, 288;
"Siyasî hava yaklaşan Devrimin etkisi ile iyice elektriklenmiştir." -Cemil Meriç, Kırk Ambar, C. 2, 391.