Sözlük › F › fitil

fitil

a.ar. fetîl

İlişkililer meleksi · fitilli · fitil olmak · düzen · elli · termobarik bomba

Açıklama

Elli kâğıtla oynanan ve en az sayısı olanın kazanması kuralına dayanan bir iskambil oyunu.

Örnek

Kışı bir komşunun düzeninde geçirmişlerdi. Onun da kendi düzenlerinden kalır yeri yoktu. Yıkılan evleri biraz daha ferah, biraz daha ışıklıydı. Oğlunu başka bir köydeki hocanın yanına göndermişti. Karısı, üç kızıyla bir odaya sıkışmışlardı. Haftada bir iki gün et kesiyor, diğer günlerde vaktini kahvede geçiriyordu; fitil oynuyordu, tavla oynuyordu."

Kaynak Hacıhasanoğlu, 1954, 110

Kişi Muzaffer Hacıhasanoğlu

Yıl/Tarih 1954

Köken ailesi

Anlam/Değer ilişkileri

Doğrudan ilişkili sözcükler fitilli meleksi
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (3 sözcük)

“fitil” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “fitil” ile ilişkili sözcükler

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

köken ailesi fethigedikli sözlüğü: aynı kökten

Fark kayıtları

fark (ile)FİTİL ile/||/<> FİTİL ile/||/<> FİTİL ile/||/<> FILAMENT/FADEN/FASER/FİTİL/FİLAMAN ile/||/<> TENT/FİTİL

İp ya da kaytanların çevresine boylu boyunca kumaş sarıp, diplerinden dikerek hazırlanan döşeme gereci. @@ (I) Somunluk hamur parçaları. (*Bor -Niğde) @@ (II) Teneke saçaklardaki kıvrık kısım. (*Yalvaç -Isparta) @@ Akım geçirildiğinde ışık…

fark (ile)FİTİL ile ŞAMA

... İLE Bal mumuna ya da parafine batırılmış fitil.

yerine / değilFETİL değil/yerine/= FİTİL

hacı fitil halat fitili Lambada kandilde ve mumda yağın çakmakta benzinin yanmasını sağlayan türlü biçimlerde bükülmüş ya da dokunmuş pamuktan yapılan genellikle yağ çekici madde Derin yaraların tedavisinde yara içine salınan steril gazlı…

fark (ile)FİTİL ile/||/<> VAISSEAUX CONDUCTEURS/İLETKEN DAMARLAR/EV'İYE-İ NAKLİYE

İp ya da kaytanların çevresine boylu boyunca kumaş sarıp, diplerinden dikerek hazırlanan döşeme gereci. | (I) Somunluk hamur parçaları. (*Bor -Niğde) | (II) Teneke saçaklardaki kıvrık kısım. (*Yalvaç -Isparta) | Akım geçirildiğinde ışık ve…

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: l ile başlayan 432 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: f ile biten 169 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“fitil” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

Köken: Arapça fetīl

1. Lambada, kandilde ve mumda yağın, çakmakta benzinin yanmasını sağlayan, türlü biçimlerde bükülmüş veya dokunmuş pamuktan yapılan genellikle yağ çekici madde

2. Derin yaraların tedavisinde, yara içine salınan steril gazlı bez şeridi

3. Anüse konulan donmuş yağ kıvamında ve koni biçiminde ilaç

4. Eskiden topları ve şimdi lağımları ateşlemekte kullanılan kaytan biçiminde tutuşturucu madde

5. Kumaşın altına kaytan biçiminde bükülmüş bir şey koyup üstten dikerek yapılan kabartma yol

6. Koltuk, sandalye vb. oturulan eşyanın yapımında dikiş veya çivileri gizlemekte kullanılan şerit

7. Yollu bir biçimde dokunmuş kumaş

8. Elli kâğıtla oynanan ve en az sayısı olanın kazanması kuralına dayanan bir iskambil oyunu

9. 0,0125 gram olan ağırlık ölçü birimi

Birleşik sözler: hacı fitil, halat fitili

Ağaçişleri Terimleri Sözlüğü, 1968

İp ya da kaytanların çevresine boylu boyunca kumaş sarıp, diplerinden dikerek hazırlanan döşeme gereci.

Eski fitil

Fizik Terimleri Sözlüğü, 1983

Akım geçirildiğinde ışık ve eksicikler salan iletken parçası.

Eski filaman · İng. filament · Fr. filament · Alm. Faden, Faser

Veteriner Hekimliği Terimleri Sözlüğü

Düz bağırsağa uygulanmak için hazırlanan konik biçiminde, vücut ısısında eriyen bir ilaç biçimi, şaf, suppozotivar.

İng. tent

Zanaat Terimleri Sözlüğü, 1976 (1)

(I) Somunluk hamur parçaları. (*Bor -Niğde)

Zanaat Terimleri Sözlüğü, 1976 (2)

(II) Teneke saçaklardaki kıvrık kısım. (*Yalvaç -Isparta)

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“fitil” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

FİTİL

i. (Ar. fetіl ) 1. Mum, kandil ve lambalarda içtiği yağ veya gazın yanmasıyle aydınlanmayı, çakmaklarda benzinin yanması sûretiyle bir şeyi yakmayı sağlayan bükülmüş, dokunmuş pamuk ip veya şerit: Hâlet Hanımefendi, Gedizli Ali Bey’in konağına gelin gittiği zaman bütün vazîfesi mumların fitillerini kesip düzeltmek olan küçük câriyeyi onun için hiç yadırgamamıştı (Sâmiha Ayverdi). Pamuk fitili kandilden tutuşturup besmele çekerek ateş tozuna tuttu (Kemal Tâhir). 2. Kanamayı durdurmak, cerâhati boşaltmak için derin yaraların içine sokulan, ilâçlı veya ilâçsız steril bez. 3. Anus yoluyle vücûda verilmek üzere hazırlanan, donmuş yağ kıvâmında ilâç. 4. Eskiden tüfek ve topları, günümüzde lağımları ateşlemekte kullanılan kükürtlü kaytan. 5. Bir kumaşın altına kaytan koyup dikmek sûretiyle yapılan kabartma yol. 6. Sandalye, koltuk vb.ne dikiş veya çivileri gizlemek için veya süs olarak konan, kumaş veya deriden şerit. 7. İplik olarak eğirilmek üzere hazırlanmış, 3 – 4 milimetre kalınlığında gevşek yapılı elyaf topluluğu: “Pamuk fitili.” “Fitil bobini.” 8. Elli iki kâğıtla oynanan ve en az sayı alma esâsına dayanan bir iskambil oyunu, maça kızı. 9. 1 dirhemin (3,20 gr.) on altıda biri olan kıratın on altıda biri miktârındaki eski bir ağırlık ölçüsü. 10. argo. Çok sarhoş kimse: “Adam fitil mi fitil.” ѻ Fitil (Fitili) almak: 1. Hızlanmak: “Yağmur fitili aldı.” 2. Tutuşmak, yanmaya başlamak: Doldurup humbara-i mefsedeti / Başına patladı aldıkta fitil (Sürûrî – Ş.A.D.). Nâr-ı firkatle fitil almış çerâğ-ı hasretim (Enderunlu Vâsıf). 3. Telâşa kapılmak: Kâhya bütün bütün fitili almış ve hatta Mustafa’nın “ama” kelimesinden sonra söylediği lakırdıları da dinlememiş (Ahmed Midhat Efendi). Bütün kış hâl-i harbin devam edeceği bildirilmiş ve bu haber-i teessüf-eserden bütün oduncu, kömürcü esnafı fitil almıştı (Ahmet Râsim). Ortadan kayboldu, bir müddet görünmedi. Aziz tabiî fitili aldı (Mahmut Yesâri). 4. Duyguları alevlenmek: Bak şu Tophâne’ye dilberler ile dopdoludur / Kişi gördükte fitil almaya hîç kābil mi (Enderunlu Fâzıl – Ş.A.D.). N’ola kānûn-ı mahabbette yanıp yakılsa / Şem’-i rûyun görüp ağyâr fitil almış (Dâniş – Ş.A.D.). Mergup fitili almıştı; hevesi, ateşi sanki gözlerinde yanmaya başladı (Ahmed Midhat Efendi). Fitil etmek: argo. 1. Çok sarhoş etmek: Bir taraftan câm-ı aşkın bir taraftan neyle mey / Körkütük zil zurnayım sâkî fitil ettin beni (Neyzen Tevfik – Ş.A.D.). 2. Çok sinirlendirmek. Fitil fitil burnundan gelmek: Bir şeyden elde ettiği fayda veya aldığı zevk, arkasından gelen üzücü olaylar sebebiyle içine sinmemek, elde ettiğine pişman olacak kadar sıkıntı çekmek, burnundan fitil fitil gelmek: O yaptığın kalleşlik senin fitil fitil burnundan gelecek (Reşat N. Güntekin). Üç beş dakîkalık geçici keyif günlerce fitil fitil burnundan gelir insanın (Peyâmi Safâ). Fitil gibi: Çok sarhoş: Ne kadar kenar malı çarşı kalfası, kunduracı yamağı, laternacı ustası varsa cümlesi fitil gibi sarhoş oldukları halde bu yerlerde gezinirler (Ahmet Râsim). Fitil olmak: argo. 1. Çok sarhoş olmak. 2. Çok sinirlenmek.   Fitil (Fitili) vermek: Kışkırtmak.

lugatim.com/s/FİTİL
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp