Sözlük › İ › iş

iş

b.a.a.kişi

İlişkililer business · yumuş · amel · eylem

Açıklama

  1. ev işi
  2. Evdeki temizlik, yeme içme vs. gibi işler. Zıddı dışarı işi.
  3. Ev işi de benim dışarı işi de benim. Her işi ben yapıyorum., dışarı işi evi geçindermek için ev dışında yapılan işler. zıddı ev işi.
  4. (birine) iş atmak deyim hoşlandığını belli etmek

Örnek

Ev işi de benim dışarı işi de benim. Her işi ben yapıyorum.
Daha sonra Sevdayı üç dört kez İmrahor çarşısında gördü Camgöz Taci. Her defasında da, Camgöz'ün deyişiyle Sevda 'iş atmıştı'.
Bu kız Camgöz'e bayağı iş veriyor çocuklar...' dedi kahveci Nihat.

Kaynak G Gedikli, 16.03.2024 | T Aral, SÖ, 77

Kişi Tekin Aral

Yıl/Tarih 16.03.2024

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları business yumuş amel eylem
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Eş ve yakın anlamlılar (5 sözcük)

“iş” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “iş” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)İS ile İŞ
fark (ile)YÖNELİM/KIBLE: NAMAZ ile DUA ile ÂŞIK ile İŞ

Kâbeye. İLE Her yöne. İLE Kişiye(mâşuğa)/kavrama. İLE Uğraşa.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: ş ile başlayan 542 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: i ile biten 2.818 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“iş” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Bir sonuç elde etmek, herhangi bir şey ortaya koymak için güç harcayarak yapılan etkinlik, çalışma

2. Bir değer yaratan emek

3. Birinden istenen hizmet veya birine verilen görev

4. Sanayi, ticaret, tarım, maliye vb. alanlara ilişkin ekonomik etkinliklerin bütünü

5. Kamu yararına yapılan işler

6. Herhangi bir yere düzen verici, günlük yaşayışı sağlayıcı her türlü çalışma

7. Geçim sağlamak için herhangi bir alanda yapılan çalışma, meslek

8. Ticari anlaşma

9. Herhangi bir maksatla kurulan düzen

10. Bazı deyimlerde "yarar, çıkar" anlamında kullanılan bir söz

11. Yapılan şey, davranış

12. Nakış, örgü, makrome gibi elde yapılan şey

13. Emek, işçilik, ustalık

14. Bir kimsenin uğraştığı, yerine getirmeye çalıştığı şey

15. Bir kimseye özgü olan görüş, anlayış

16. Başarılı çalışma yapma yeteneği

17. Üzerinde çalışılan veya bir çalışma sonucunda ortaya çıkan şey

18. -e bağlı olan, … ile ilgili olan

19. Bir sonuca bağlanması, çözülmesi gerekli sorun

20. Gizli neden veya maksat

21. Bir kuvvetin uygulanma noktasını hareket ettirirken harcadığı güç

Birleşik sözler: iş adamı, iş akdi, iş alanı, işbaşı, iş bırakımı, iş bıraktırımı, iş bilimi, iş birliği, iş bölümü, iş donu, iş eri, iş gezisi, işgüder, iş gücü, iş güç, iş güçlüğü, iş günü, iş hacmi, iş hanı, iş hayatı, iş kadını, iş kazası, iş kolu, iş merkezi, iş önlüğü, iş saati, işsever, iş seyahati, iş sözleşmesi, işveren, iş yeri, işe uygun, işi duman, işi tıkırında, ağır iş, beyaz iş, bulaşık iş, çürük iş, götürü iş, ince iş, kârlı iş, Acem işi, Antep işi, antika işi, ayak işi, çocuk işi, el işi, erkek işi, ev işi, hamur işi, hesap işi, kalem işi, kavaf işi, mancınık işi, Maraş işi, orak işi, orta işi, panç işi, sıra işi, şıpın işi, tarak işi, usta işi, dış işleri, diyanet işleri, iç işleri, öğrenci işleri, özlük işleri, su altı işleri, yazı işleri, zat işleri

Bilişim Terimleri Sözlüğü, 1981

Bir bilgisayarda uygulanmak üzere bir ya da birçok görevden oluşacak biçimde tanımlanmış bilgi işlem öbeği,

İng. job · Fr. travail

Eğitim Terimleri Sözlüğü, 1974

1. Beden ya da kafa gücüyle yapılan şey. 2. Çalışma, emek. 3. Yapılacak ya da yapılan şey, uğraşı, görev. 4. Meslek.

Eski sây, amel · İng. work · Fr. travail

Fizik Terimleri Sözlüğü, 1983

Bir kuvvetin etki noktasını devindirmesi. İş, kuvvetin yol boyunca birleşeni ile alınan yolun çarpımına ya da 'kuvvet yönleci ile yol yönlecinin sayıl çarpımına eşittir.

Eski amel · İng. work · Fr. travail · Alm. Arbeit

İktisat Terimleri Sözlüğü, 2004

1. (work) Bir mal veya hizmet üretmek için harcanan emek. 2. (business, activity) Tarım, sanayi ve hizmetler gibi çeşitli iktisadi alanlarda yürütülen etkinlikler. 3. (profession) Geçim sağlamak için herhangi bir alanda yapılan çalışma, meslek. 4. (job) Birinden istenen hizmet veya ona verilen görev.

İng. work, business, activity, job

Kimya Terimleri Sözlüğü, 1981

1. Mekanikte, bir noktaya etkiyen kuvvetin büyüklüğü, noktanın aldığı yolun uzunluğu ve kuvvet yönü ile yol doğrultusu arasında kalan açının kosinüsü çarpımlarıyla belirlenen erke . 2. Termodinamikte, bir dizgeyle çevresi arasında, ısı türü dışında oylumsal, elektriksel, yüzeysel her tür erke alışverişinin ortak adı.

İng. work · Fr. travail · Alm. Arbeit

Tecim, Maliye, Sayışmanlık ve Güvence Terimleri Sözlüğü, 1972

1. Tecimsel nitelikte yapılan işlem ve çalışmalar. 2. Verimin sağlanılması için harcanan özdeksel ve tinsel insan gücüne ya da sonucuna verilen ad.

Eski mesai · İng. business, work, labor · Fr. affaires, commerce, travail,

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“iş” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

İŞ

i. (Eski Türk. ış ) 1. Bir maksatla yapılan faâliyet, çalışma, amel: Bu neslin ortada dahîcedir başardığı iş (Yahyâ Kemal). Ölmek değildir ömrümüzün en fecî işi (Yahyâ Kemal). Eskici başını hayretle işinden kaldırdı (Refik H. Karay). 2. Geçinmek için para karşılığı yapılan çalışma: “Bütün gün iş aradım.” Bir iş bulmalıyım (Ömer Seyfeddin). Bir aydan beri iş arıyorum, meteliksiz (Orhan V. Kanık). 3. İktisâdî ve ticârî hayâta âit faâliyetler, alış veriş: “İşler açıldı.” “Kârlı iş.” “İşler durgun.” “Burada iş imkânı fazla.” “Yeni iş sâhaları yok.” 4. Bir kimsenin bir dâirede veya bir kurumda, bir yerde yüklendiği görev: “Yeni işim çok rahat.” “Sizi eski işinize mi tâyin ettiler?” 5. (İsim tamlamasının ikinci öğesi olarak ve çoğul durumunda) Devlet hayâtına, kamu yararına âit faâliyetler: “Devlet işleri.” “İç işleri.” “Dış işleri.” “Güvenlik işleri.” “Sağlık işleri.” 6. Meslek: Esâsen onun yakından uzaktan, âilesinden, işinden, eşinden ve dostundan hemen de sevip bağlanmış olduğu bir kimse yoktu (Sâmiha Ayverdi). 7. Yapılan bir şeydeki emek, ustalık, işçilik. 8. Nakış: “Beyaz iş.” “Renkli iş.” “Kasnak işi.” “Eline işini alıp oturdu.” 9. (İsim tamlamasının ikinci öğesi olarak) Üzerinde çalışılan veya bir çalışma sonucunda ortaya çıkan şey, eser, mahsul: “El işi.” “Makine işi.” “Usta işi.” “Acemi işi.” Yemek sonlarına doğru bizim sokaktan ekseriya Eyüp işi küçük davullarını çala çala… (Rûşen E. Ünaydın). Oya gibi ince asma fenerleri, Kütahya işi çini tabakları, Mısır işi züccâcî kandilleri seyrederdim (Rûşen E. Ünaydın). 10. Günlük hayâta âit her türlü faâliyet, meşgūliyet: “Ev işi.” “Tarla işi.” “Temizlik işi.” Zamânımızda her işini makineye terk eden insan eli (Ahmet Hâşim). 11. (İsim tamlamasının ikinci öğesi olarak) -e bağlı olan, … ile ilgili: “Zevk işi.” “Vakit işi.” “Para işi.” 12. Bir sonuca bağlanması, çözülmesi gerekli durum, mesele, sorun: Vefik Paşa, bu iş için Fransa’dan meşhur mîmar Deparville’yi Bursa’ya celbetti (Ahmet Hâşim). Yedi senedir bu işin teferruâtını iyi öğrenmiş olduğum için vakit kaybettirmemeye mecbur oturdum, soyundum ve sol dizimi çözmeye hazırlanan hasta bakıcı kıza uzattım (Peyâmi Safâ). Neden sonra işi öğrendik: Gırtlağını iç tarafından bir eşek arısı sokmuş (Refik H. Karay). 13. Davranış, hareket, fiil: “Bu işini beğenmedim.” “İyi bir iş yaptın.” Allah adı olsa her işin önü / Hergiz ebter olmaya anın sonu (Süleyman Çelebi). 14. Ortaya çıkan durum, olan ve yapılan şey, hâdise, vak’a: Bir kere de iş benim dediğim gibi çıkarsa kıyâmet mi kopar? (Nâmık Kemal). Oralarda fener ve lamba ancak böyle işlerde, mühim sebepler oldukça kullanılır (Refik H. Karay). 15. Yerine getirilmesi gereken husus, ihtiyaç, maslahat: “Bir iş için Ankara’ya gittim.” “İşini görmediler.” 16. fizik. Bir kuvvetin kendi doğrultusunda hareket ettiği zaman aldığı yol ile çarpımına eşit olan değer. ѻ İş açmak: 1. Yeni bir iş kurmak: “Okuldan mezun olunca kendi başıma bir iş açacağım.” 2. Başına iş açmak. İş alanı: Çalışılacak, faâliyet gösterilecek alan, kazanç sağlanacak iş dalı, çalışma sâhası: “Yeni iş alanları oluşturulmalı.” İş almak: Bir işi yapmayı üzerine almak, taahhüt etmek. İş başa (İş -e) düşmek: Bir işi kendisi halletmek zorunda kalmak, başkasının yardımını almadan yapılacak iş üstüne veya -nin üstüne kalmak: Gözlerim yaşa katlan / İş düştü başa katlan / Her demde bahar olmaz / Bir dem de kışa katlan (Mâni). Fakat iş başa düşünce adama öyle gayret geliyor ki… (Reşat N. Güntekin). Zaman zaman da iş kendisine düşünce silâha sarılmıştı (Ahmet H. Tanpınar). İş (İşler) becermek: Yapılması kolay olmayan, beklenmeyen veya makbul sayılmayan bir şey (şeyler) yapmak: “Biz yokken işler becermiş, eve almadığını bırakmamış.” İş bilir: Becerikli: Bu Kürt kızı İstanbullu bir âile yanında birkaç sene kalmış, iş bilir bir kızdı (Hâlide E. Adıvar). Pek ziyâde iş bilir bir adam olmak îtibâriyle inhilâl eden Reji müdîr-i umûmîliğine getirilmişti (Hâlit Z. Uşaklıgil). İş bitirmek: 1. (Bir işi) Sonuca bağlamak, tamamlamak. 2. (Bir kimse) Birinin işinin bitmesine yardımcı olmak: “Çok iyi kadındır, herkesin işini bitirir.” İş (-de veya -den) bitmek: İşin yapılması -e bağlı olmak: “İş müdürde biter.” (-mekle) İş bitmez: (…) İşin tamamlanmasına yetmez, kâfi gelmez: “İki satır yazıp özür dilemekle iş bitmez.” Daha doğrusu, kendi kendine bulunmuş bir usûlle işin içinden çıkıvermekle iş bitmez (Sait Fâik). İş buyurmak: Bir işin yapılmasını istemek: “Tembele iş buyur, sana akıl öğretsin.” Hiç birine iş buyurmadım (Reşat N. Güntekin). İş çatallaşmak: Yapılan işte zorluklar ve çeşitli ihtimaller çıkmak, sonucun ne olacağı kestirilemeyecek bir şekil almak: Sonradan karkas çatı meselesinde işler çatallaşmış (Sait Fâik). İş çevirmek: Gizli kapaklı işler yapmak: Hani biraz da uysal olsan seninle ne işler çevirirdik (Mahmut Yesâri). İş çıkarmak: 1. İş yapmak, elinden çok iş çıkmak: Sabahtan geceye kadar durmadan çalışıyor, üç kişi kadar iş çıkarıyordu (Reşat N. Güntekin). 2. Durduk yerde gereksiz bir hâle yol açmak: İptidâlarda tedâvi edilmezse sonra insanın başına iş çıkarır (Hüseyin R. Gürpınar). İş değil – İş mi?: 1. Yapılacak şey değil, yersiz ve abes: “Senin yaptığın da iş değil.” 2. Herkes yapabilir, çok kolay: “ Patlıcanı doğramak iş değil, mârifet kızartmakta.” “Sandala kadar yüzmek de iş mi?” İş değişmek: Şartlar değişip işin gidişi başka bir durum almak: Dayak yedikten sonra iş değişivermişti (Sait Fâik). Bu çocuk doğunca iş değişmişti (Mustafa N. Sepetçioğlu). (Birine) İş düşmek: Yapması gereken bir iş belirmek: “Bana da bir iş düşerse hizmete hazırım.” İş (İş güç) edinmek (etmek): Kendi işi saymak, benimseyip gerekeni yapmaya çalışmak: Bir yaşlı hanım tanırım ki sokak sokak gezerek şehit anası aramayı iki senedir kendisine iş güç etmiştir (Reşat N. Güntekin). Bu sınıfın asıl ismi (…) “delil” idiyse de kelimelerle oynamayı iş güç etmiş halkın ağzı son harfi atarak onu “deli” yapmıştı (Sâmiha Ayverdi). Telaffuz yanlışlıklarını da düzeltmeyi yabancıya kolaylık olmak üzere muhakkak iş edinmişlerdir (Bediî Fâik). İş ehli (eri): Elinden iyi iş gelen, iş yapmaya yeteneği olan: Esnafın müntehap ve güzîdeleri ve o zamanki tâbirlerle müsin ve ihtiyar iş erleri, söz sâhipleri ustalar toplanırlar (Mec. Um. Bel.). İş etmek: (Ne, çok vb. kelimelerle) Kötülük yapmak: “Bana çok iş etti.” “Bana ne işler ettiğini biliyor musun?” İş görmek: 1. İş yapmak, çalışmak: “Bütün gün iş görmekten iyice yoruldu.” İçimde bir iş görmenin saâdeti (Orhan V. Kanık). Bu, bâzan meclislere dayalı olmayan hükûmetlerin de iş görebileceğinin canlı bir delîlidir (Burhan Felek). 2. İş yapmaya, işe yaramaya elverişli durumda olmak: “Bu makine daha çok iş görür.” İş görecek, vatana hizmet edecek çağında (Ömer Seyfeddin). İş göstermek: Bir kimseye yapması için iş vermek. İş îcat etmek: 1. Boş duramayıp kendine yapacak bir iş bulmak. 2. Bir kimseyi alıkoymak için çeşitli işler ve bahâneler bulmak. İş inada binmek: Kendi fikrine karşı olanı alt edebilmek için bir işe bütün gücü ile sarılmak: Konsolos daha hızlı yürümeye başladı. Rahmi de aynı tempoyu tutturdu… –İş inada bindi gāliba!… (Burhan Felek). İş işlemek: Nakış yapmak. İş işten geçmek: Bir iş ele alınmakta gecikilmiş olmak, fırsat kaçıp yapacak bir şey kalmamak, artık çok geç olmak: Ne var ki iş işten geçmiş bulundu (Hüseyin R. Gürpınar). Etmiş olduğu bu hafifliğe mektubu gönderdikten sonra pişman oldu, fakat iş işten geçmişti (Hüseyin R. Gürpınar). Ötekiler gelip yetişene kadar iş işten geçer (Kemal Tâhir). İş kaçkını: İşten kaçan, tembel: İş -e kalmak: Ancak … tarafından halledilecek durumda olmak: “İş genel müdüre kaldı.” İş karıştırmak: Fitne çıkarmak. İş kesmek: (Birinin başına) Uğraşacağı bir iş açmak, başına iş çıkarmak: Yaramaz canlar bîhaberlere iş keser (Ahmed Vefik Paşa). İş ola: 1. “Sanki bir mârifet yaptın, bu yaptığın da iş mi?” anlamında alay ve küçümseme yollu söylenir. 2. Eskiden meslek sâhiplerine, zanaatkârlara söylenen ve o kimsenin yaptığı işin hayırlı olması temennîsini taşıyan söz. İş olacağına varır: Ne kadar gayret edilirse edilsin kaderin önüne geçilemez: İnsan ne söylerse iş yine olacağına varıyordu (Reşat N. Güntekin). İş olsun diye: Bir şey yapmış gibi görünmek için. İ İş sarpa sarmak: İçinden çıkılması çok zor duruma gelmek, aşılması güç engeller çıkmak, sarpa sarmak: İşin sarpa sarmakta olduğunu görerek Celîle’yi yatıştırmak isterdim (Reşat N. Güntekin). İş tutmak: Kendi başına serbest bir iş kurmak, iş sâhibi olmak: Oğlum böyle bir iş tutaydı yapacağım şey açıktı: Onu reddederdim (Reşat N. Güntekin). Recâî Efendi de işini büyük oğlu Vahdet’e bırakır, Beyoğlu’nda başka işler tutardı (Sait Fâik). Gelirse… Bir iş tutarız belki de onunla… (Bekir Büyükarkın). (-de) İş var: İşe yarayacağı, faydalı ve iyi işler göreceği tahmin edilen kimseler veya şeyler hakkında kullanılır. İş yapmak: 1. Çalışmak, iş görmek: Açık ve dürüst iş yapmayanlar benden ürkerler (Refik H. Karay). 2. İsâbetsiz bir şey yapmak, yersiz bir davranışta bulunmak. İş yok: İşe yaramayan, kendisinden bir fayda umulmayan kimseler veya şeyler hakkında kullanılır: İş yok bunda Saffet! (Sait Fâik). Hatırın kalmasın, ama sende de iş yok yâni (Burhan Felek). İşe bak: Şaşılacak durumlar karşısında söylenir. İşe girmek: Bir görevde çalışmaya başlamak. İşe koşmak: (Bir kimseyi) Bir işi yapmakla görevlendirmek, iş yüklemek: Dâima başkalarını işe koşar, çalıştırır, vuracağını vurur, alacağını alır (Mahmut Yesâri). Babama varıncaya hepimizi işe koşuyor (Reşat N. Güntekin). İşe koyulmak: Bir işe başlamak: Cevdet Paşa nasıl bir mîrasla işe koyulduğunu şöyle anlatıyor (Ümit Meriç). İşe şeytan parmağı karışmak: Bir işe fesat karışmak: Mutlaka işe şeytan parmağı karışmış (Reşat N. Güntekin). İşe yaramak: Kendisinden faydalanılmak, bir yerde kullanılmak: Öyle kaba sanatlar bir işe yaramaz dostum (Ahmed Midhat Efendi). Fakat ne mâlûmâtı ne de çalışkanlığı işe yarar cinsten değildi (Reşat N. Güntekin). Medresede bize işe yarar, dişe dokunur bir şey öğretmedilerse kabahat bizim mi? (Reşat N. Güntekin). İşi Allah’a kalmak: Ümitsiz durumlar karşısında söylenir, hiçbir ümit olmamak: Yârda insaf yoktur bende yok derman / Yazık ki işlerim Allah’a kaldı (Karacaoğlan). İşi azıtmak: Çok ileri gitmek, aşırılığa kaçmak, zarar verecek tarzda aşırı davranmak: Kamarot İrfan’ın hikâyesiyle birden bire işi azıttılar (Sait Fâik). İşi başından aşmak (başından aşkın olmak): İşi yetişemeyeceği kadar çok olmak: Şevket gibi işi başından aşkın, ağır ve akıllı bir çocuk böyle bir deliliği nasıl yapardı? (Reşat N. Güntekin). Memur beyin işi başından aşkın (Sait Fâik). Îtiraz merciinin işi başından aşmıştır (Burhan Felek). İşi bilir: argo. İş neyi gerektirirse, duruma bağlı: “Yarın gelecek misiniz? –İşi bilir.” İşi bitmek: 1. İşe yarar durumu kalmamak: Ama görüyorum ki benim işim bitti (Ömer Seyfeddin). 2. Ölmek: Karşı koysaydım eğer mutlak işim bitmişti (Mehmet Âkif). İşi büyütmek: 1. (Kolayca halledilebilecek bir şeyi) Büyütüp mesele hâline getirmek, îzam etmek: İşi büyütmeden bu tâbiri ayıplamak daha hayırlı olur (Burhan Felek). 2. Daha büyük bir iş tutmak. İşi duman (olmak): argo. Durumu çok kötü ve berbat (olmak): Ben olmasam işiniz dumandır, ben olmasam yaşayamazsınız (Sait Fâik). Korkma dedim, seni kadın olduğun için dövmezler, olsa olsa nihâyet beş on tükürükle yakayı kurtarırsın, ama ben yakalanırsam işim duman (Refî C. Ulunay). Desene işleri duman, be Ali! (Fâruk N. Çamlıbel). (Bir yere) İşi düşmek: (Orada) Yapılacak bir işi bulunmak: “Tapuya işim düştü.” (Birine) İşi düşmek: (Biri tarafından) Yapılacak bir işi olmak: Öyle ya, kırk yılda bir işi düşecek de bana koşacak (Ahmet K. Tecer). İstemediğim halde yine size işim düştü (Reşat N. Güntekin). İşi ilerletmek: 1. İşini daha iyi yapar olmak. 2. (Gönül meselelerinde) Samîmiyeti arttırmak: İki dul kız kardeş… Büyüğü ile işi ilerlettim (Kerîme Nâdir). 3. Eskisinden daha atak hareket eder olmak: “Ben sustukça işi ilerletti.” İşi iş olmak: Durumu çok iyi ve yolunda olmak: Sen bir kere babamı gör, ondan selâm götürürsen işin iştir (Mahmut Yesâri). İşi lâfa boğmak: Meseleleri çok konuşarak geçiştirmek: İşi lâfa boğup halkın derdine / Çâre bulmayana küselim hadi (Behçet K. Çağlar). (-de -nin) İşi ne?: Bir şeyin bir yerde bulunmaması gerektiğini veya bulunamayacağını anlatır: “ Bu adamın burada işi ne?” Dört tarafı kapalı bir yerde fikrin işi ne? (Yâkup K. Karaosmanoğlu). İşi olmak: 1. İşi istediği tarzda hallolmak. 2. Yapmakta olduğu bir işi bulunmak. (-nin) İşi olmak: -nin yapacağı cinsten bir iş olmak, o işi ancak … yapabilmek: “Mafyanın işi.” “Çocukların işi.” “Ben yapamam, bu Ahmet Usta’nın işi.” İşi oluruna bırakmak: Bir işi üzerinde fazla titizlik göstermeden olayların akışına bırakmak: Zekiye Hanımefendi hiçbir işi oluruna bırakmaz (Sâmiha Ayverdi). Hummâlı bir çırpınış ve karanlık bir teslîmiyet, işi oluruna bırakan ümitsiz bir neşe (Cemil Meriç). İşi pişirmek: Aralarında gizlice anlaşmak: Böyle olunca da Saffet Ferit için kızla işi pişirmek bir saat meselesi hâline gelecekti (Sait Fâik). Şey, muâvin ile işi pişirdiler gāliba (Ahmet K. Tecer). Meğer çoktan işi pişirmişler, daha o zaman evlendiler (Aka Gündüz). İşi pişkinliğe vurmak: Anlamazlıktan gelip pişkince davranmak: İşi pişkinliğe vurarak balıkçılarla konuşmaya başladım (Reşat N. Güntekin). İşi (İşini) sağlama (sağlam kazığa) bağlamak: Bir aksilikle karşılaşılmaması için gerekli tedbirleri almak, sağlama bağlamak: Benim doğruluğuma, insanlığıma güven, ayrıca da oradaki esirlerden kefil tutup işini sağlam kazığa bağla (Kemal Tâhir). İşi tadında bırakmak: Yaptığı işe veya söylediği şeye karşısındakini sıkacak duruma geldiği zaman son vermek: Ah şu Yusuf Bey de işi tadında bırakıp bir gelseydi! (Sâmiha Ayverdi). İşi tatlıya bağlamak: Bir işi iyi ve herkesi memnun edecek tarzda çözmek: Böylece de avenesini yalnız bırakmak sûretiyle babasına cemîle yapıp işi tatlıya bağladı (Sâmiha Ayverdi). İşi tıkırında (yolunda) gitmek (olmak): İşi istenilen şekilde ve çok iyi gitmek (olmak): Değil, işlerimiz yolunda değil / Kaybettik eski düzen havasını (Câhit S. Tarancı). Bir de muâyenehânesi vardır. Hani işi yolunda (Burhan Felek). İşi uzatmak: Bir işi kasten sonuçlandırmamak: İşi uzattın Bacıbey ve de tadını kaçırdın. Bize okumuş da lâzım (Kemal Tâhir). İbrâhim Efendi bu mûtat nezâket ziyâretini hiç şaşırmaz, fakat hiçbir zaman da tespit ettiği hudûdu aşarak içeri bir adım fazla atıp işi uzatmazdı (Sâmiha Ayverdi). İşi (İşin, işim…) var: Çok uğraşacak (uğraşacaksın), çekeceği (çekeceğin…) var: “Bu yaramaz çocukla işimiz var.” (Olumsuz kelimelerle) İşi (-e) vurmak: Kasten … gibi görünmek: “İşi aptallığa vurmak.” “İşi deliliğe vurmak.” O beni tahrik etmeseydi işi serseriliğe vuracaktım (Reşat N. Güntekin). İşi yok: Bir kimse gayretkeşlikle veya vakit geçirip eğlenmek maksadıyle üstüne vazîfe olmayan fuzûlî bir şey yaptığı zaman söylenir: İzzet’in işi yok. Tutmuş bu zavallı adama bol keseden bir mîrimîranlık rütbesi vermiş (Ömer Seyfeddin). İşi yokuşa sürmek: Kolay bir işi zorlaştırmak. İşin alayında olmak: İşi ciddîye almamak, önemsememek. İşin başı: İşin en önemli noktası. İşin garîbi: Şaşılacak olan, garip olan şey şu ki: İşin garîbi, adamın ilk karısının kısırlığına hakîkaten inanmış olmasıydı… (Ahmet H. Tanpınar). İşin içinde iş var: Meselenin herkesin bilmediği değişik bir tarafı var: Meğer işin içinde iş varmış (Sait Fâik). İşin içinden çıkmak (sıyrılmak): 1. Karışık bir işten, güç bir durumdan kendini kurtarmak, işin içinden sıyrılmak: İsteyenlerin bir yüzü, vermeyenin iki yüzü kara der işin içinden çıkarım (Sait Fâik). 2. Çözülmesi zor bir işi halletmek, işi başarı ile sonuçlandırmak: Hatta Sâlih Bey, tecessüs ve zekâsının bütün vâsıtalarına baş vurduğu halde o dahi işin içinden çıkmış değildi (Sâmiha Ayverdi). İşin iyisi altı ayda çıkar: İyi bir işi gerçekleştirmek için uzun zaman harcamak gerekir. İşin mi yok: Böyle şeylerle uğraşma, boş ver, vazgeç. İşin tadı kaçmak: Mesele tatsız bir durum almak. İşin ucu: İşin sonu: “Bakalım işin ucu nerelere varacak?” “İşin ucunda evlâdına hasret kalmak da varmış.” İşin ucu -e dayanmak: İşin sonu -i ilgilendirmek, -de düğümlenmek. İşinden olmak: İşini kaybetmek, çalıştığı işten ayrılmak mecbûriyetinde kalmak. İşine bakmak: Kendi işiyle ilgilenmek: İltifâtı bırakalım da işimize bakalım (Nâmık Kemal). İşine gelmek: Çıkarına veya durumuna uygun düşmek, kendisi için elverişli olmak: İşine geliyorsa râzı ol. Yok gelmiyorsa serbestsin (Ömer Seyfeddin). Şurası var ki bu hem vezirlerin hem de kendisinin işine geliyordu (Ahmet H. Tanpınar). İşine göre: İşinin gelişine göre, işin gerektirdiği şekilde: “İşine göre ya eve gel ya otelde kal.” İşini bilmek: Çıkarını bilmek, menfaatini gözetmek: Rahmi de işini bilir. Evlenecekse hesâbını yapmıştır (Burhan Felek). (Birinin) İşini bitirmek: 1. (O kimseyi) Öldürmek: Dedi: Bitiririm şimdi işini (Ziyâ Gökalp). Bağırma diyorum sana, şimdi işini bitiririm (Hüseyin R. Gürpınar). 2. Birine yardımcı olup işini halletmek, tamamlamak: “Çok iyi adamdır, her zaman işimi bitirir.” İşini görmek: 1. İşini yapmak. 2. Başka bir şeyin yarayacağı işe yaramak: “Bu koltuklar yatak işini görüyor.” 3. Birini perîşan etmek, öldürmek. 4. Abdestini edip rahatlamak: Eminönü’ndeki vapurlardan birine dalmış. Tuvalete girip tam işini göreceği sırada vapur kalkmaz mı? (Rauf Tamer). İşini uydurmak: (Bir yolunu bulup) İşini kendi çıkarına uygun şekilde halletmek: Fakat onlar da şöyle böyle bir geçim yolu buluyor, işlerini uyduruyorlardı (Reşat N. Güntekin). İşinin adamı (ehli, eri): Yaptığı işin inceliklerini bilen, işin gerektirdiği nitelikleri taşıyan kimse. İşler açılmak: Alış veriş hareketlilik kazanmak, durgun olan piyasa canlanmak. İşler tıkırında: argo. Bir aksilik yok, işler iyi gidiyor. İşten atmak: Görevine son vermek. İşten (bile) değil: Yapılması çok kolay veya olması mümkün görülen şeyler veya durumlar için kullanılır: Bir gece içinde şu kaleyi alıvermek işten bile değildi (Ömer Seyfeddin). Bu çayırın renk oyunları da olmasa evden bir deli çığlığı ile fırlamak işten değildi (Sait Fâik). İşten el çektirmek: (Yolsuzluk yaptığı sanılan bir görevliyi) Araştırma süresince işinden ayırmak: Bana hemen işten el çektirdiler ve hemen istintâka başladılar (Reşat N. Güntekin). İşten güçten kalmak: Artık iş yapamaz duruma gelmek.

lugatim.com/s/İŞ
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp