( ﻋﻤﻞ ) i. (Ar. ‘amel ) 1. Bir maksatla yapılan iş, eylem, fiil: Bu büyük halt senin amelindir (Ahmed Vefik Paşa). Böylece de yer yüzünde bir felsefe ilk defa amel hâline gelerek bütün bir vatan sathının malı olmuş bulunuyor (Sâmiha Ayverdi). 2. Dînî emirleri yerine getirmek için yapılan iş, fiil, hareket: Hakk’a lâyık işlemedim bir amel (Süleyman Çelebi). Daha çok Bâbâî isyanları diye anılan bu Hâricî-Bâtınî mihraklar Kalenderîler, Haydarîler (…) gibi şerîatle lâubâli, îtikat ve amel kayıtlarından âzâde basit halk tabakaları… (Sâmiha Ayverdi). 3. Tahta, taş, mâden vb. şeylerden elle işlenerek yapılan eser [Sanatkârlar, yaptıkları eserin üzerine kendileri tarafından yapıldığını göstermek üzere klişe şeklinde “amel-i …” yazarlardı]: Saldırmaların, yatağanların üstünde amel-i Ali Usta damgasını arıyorlardı (Ömer Seyfeddin). 4. Bağırsak hareketlerinin artması sonucunda tabiî olandan daha çok, daha sulu ve daha sık dışkı çıkarma, ishal, sürgün [Kelime bu anlamı Türkçe’de kazanmıştır]: “Amel ilâcı.” ѻ Amel etmek (eylemek): (Gereğince) Hareket etmek: Beyler ona göre amel ederler (Kâtip Çelebi’den Seç.). Bu yeni devlet teşekkül ettiğinden beri hep o kānunlarla amel ediyoruz (Yahyâ Kemal). Amel olmak: Tabiî olandan daha sık ve daha sulu dışkı çıkarmak, ishal olmak. Amel oluna: Eskiden pâdişahların sadrâzamlar tarafından takdim edilen kâğıtlar üzerine yazdırdıkları “böyle yapılsın” mânâsını taşıyan kānun hükmündeki söz. Amel-i sâlih: Allah rızâsı için yapılan her türlü ibâdet, iyi hareket ve hizmet. ● Amelehû – Amilehû ( ﻋﻤﻠﻪ ) (Ar. çekimli fiil ‘amile “yaptı” ve tekil üçüncü şahıs zamiri -hū ile) Bir sanat eserinde sanatkârın imzâsından önce yazılan, “Bunu … yaptı, bu … tarafından yapıldı” anlamında klişe söz. ● Amelen ( ﻋﻤﻼً ) zf. ( ‘amel ’in tenvinli şekli) İşleyerek, yaparak, fiilen.