sıf. (Eski Türk. edgü > eḏgü > * eygü > eyü > eyi > iyi ) 1. Beğenilecek, makbûle geçecek nitelikleri olan, kendisinde bulunması gereken vasıfları taşıyan: “İyi ilâç.” “İyi huy.” Onu bilmem ama babası iyi adam değildi (Ömer Seyfeddin). Akşam… lekesiz, sâf, iyi bir yüz gibi akşam… (Yahyâ Kemal). 2. Hayırlı, uğurlu, müspet: Hastalığından da iyi haberler getir (Peyâmi Safâ). Biz komşularımız için, bütün ezilmiş milletler için iyi âkıbetler diliyoruz (Refik H. Karay). 3. Sıhhatli: O bugün hasta, ben iyi, kuvvetliyim (Ömer Seyfeddin). 4. Uygun, yerinde, muvâfık, münâsip: Sık sık kapı değiştirmek iyi değilmiş (Hüseyin R. Gürpınar). İyi cevap veremeyeceğime emin bir tavırla gülümseyerek Arjantin hakkında ne bildiğimi sordu (Refik H. Karay). Buraya erişemezsin, orada kal daha iyi (Yâkup K. Karaosmanoğlu). 5. Yararlı, faydalı: “İyi kitap.” “İyi yemek.” “İyi iş.” Fakat bana hepsinden yakın bir insandı ve dizimden ziyâde sinirlerim üstündeki iyi tesirlerine muhtaçtım (Peyâmi Safâ). 6. Kâfi, yeter, yetişir: “Amele için bu gündelik iyi paradır.” 7. Güzel, hoş: Râgıp Bey dedi, iyi tesâdüf (Peyâmi Safâ). Mevsim iyi, kâinat iyiydi / Yıldızlar o yanda, biz bu yanda (Yahyâ Kemal). 8. Bol: “Bu sene mahsul çok iyi.” “Bu yaz iyi yağmur yağdı.” 9. i. Doğru, güzel ve faydalı şey: “İyiyi kötüden ayıramıyor.” Bu nokta insan oğlunun iyiye, güzele olan kābiliyetlerinden başka ne olabilir? (Ahmet H. Tanpınar). 10. zf. Olması gerektiği gibi, tam ve doğru bir şekilde: “İyi okumak.” “İyi bilmek.” “İyi düşünmek.” Eniştemi gāyet iyi tanıyorum (Reşat N. Güntekin). Yedi senedir bu işin teferruâtını iyi öğrenmiştim (Peyâmi Safâ). 11. ünl. “Doğru, pekâlâ, güzel, âlâ” anlamında tasdik sözü: “Herşey tamam mı? İyi! Bir saat sonra hareket edebiliriz.” “İyi! Ben de 5’te gelirim.” ѻ İyi (Hoş) amma: Îtiraz sözü olarak kullanılır: İyi ama ya düşman kavgaya başlarsa ben bulunmayacak mıyım? (Nâmık Kemal). İyi etmek: 1. İyileştirmek, sağlığına kavuşturmak: “Hastasını iyi etmek için elinden geleni yaptı.” 2. Yerinde bir iş yapmak, doğru hareket etmek, isâbetli davranmak: Bilmem Dârülfünûn’a gönderdiğimize iyi mi ettik? (Hâlide E. Adıvar). Şu ömrü mevsimlere benzetenler iyi etmişler doğrusu (Sait Fâik). İyi gelmek: 1. Yaramak, fayda vermek: “Soğuk su iyi geldi.” 2. (Giyecek) Üstüne uymak: “Bu ayakkabı ayağına iyi gelmedi.” İyi gitmek: 1. Yolunda olmak, istenen şekilde yürümek: “İşleriniz iyi gidiyor mu?” 2. Yakışmak: “Yeşil elbiseye sarı düğme iyi gitmiş.” İyi görmemek: 1. (Bir işin sonunun) İyi olmayacağı hükmüne varmak: Allah’tan ümit kesilmez, ama ben iyi görmüyorum dedi (Reşat N. Güntekin). 2. (Bir kimseyi) Hasta veya sıkıntılı görmek. İyi gözle bakmamak (görmemek): Hakkında kötü şeyler düşünmek: Bu çocuğa arkadaşları pek iyi gözle bakmıyorlardı (Reşat N. Güntekin). Muhâsebenin cetvelleriyle meşgul olmanı iyi bir gözle görmüyorlar (Reşat N. Güntekin). İyi hava esmek: İşlerin iyi, olumlu gideceği hissini veren ferahlatıcı, dostâne bir hava hissedilmek. İyi iş (doğrusu): “Allah Allah, böyle şey de olur mu!” anlamında hayret sözü. İyi kalpli (yürekli): Temiz düşünceli, başkalarının iyiliğini isteyen, fesatlık ve kötülük düşünmeyen: Ah bu adam! Bir zamanlar ne kadar iyi kalpliydi (Kerîme Nâdir). Ah o ne iyi kalpli adamdı! (Yusuf Z. Ortaç). İyi ki: İsâbet, çok yerinde oldu: “İyi ki beni bekledin.” “İyi ki telefon ettim.” İyi kötü: Ne çok iyi ne de çok kötü, ikisi arası, şöyle böyle: Doğduğu, yaşadığı şehri iyi kötü bilmek gibi tabiî bir iş İstanbul’da bir nevi zevk inceliği, bir nevi sanatkârca yaşayış tarzı, hatta kendi nev’inde sağlam bir kültür olur (Ahmet H. Tanpınar). İyi kullanmak: 1. (Eşyâyı) Dikkat ederek, hırpalamadan kullanmak. 2. Gerektiği gibi değerlendirmek: “Aklını iyi kullanmak.” “Parasını iyi kullanmak.” Sâlih Bey kliği, ayaklarına gelen bu intikam fırsatını çok iyi kullanarak Edâdil’i bir Mısırlı’ya satmak sûretiyle Yusuf Bey’e en ağır darbeyi vurmuştu (Sâmiha Ayverdi). (Birine) İyi not vermemek: Yaptığını beğenmemek: Bugün kendime pek iyi not vermiyorum (Hâlide E. Adıvar). İyi olmak: 1. İyileşmek, sağlığına kavuşmak: Meselâ İhsan iyi olduktan altı ay sonra bile bir iki hasta bakıcı mutlaka onu arayacaktı (Ahmet H. Tanpınar). Bak, bacağın iyi olsun, futbol oynayacaksın! (Peyâmi Safâ). 2. Yerinde olmak, isâbetli olmak. İyi saatte olsunlar: Cinler periler: Kızın bu hâli onun iyi saatte olsunların eline düştüğü kanâatini uyandırmış (Hâlide E. Adıvar). Aksaray’ın ücrâ bir köşesinde bizimle birlikte otura otura adama iyi saatte olsunlar geldi (Burhan Felek). (Birisi için) İyi söylemek: Hakkında güzel şeyler söylemek, övmek, methetmek. (Birinin) İyi tarafına rastlamak: (Biri) Çok kızması gerekirken kızmamak: Yine verilmiş sadakam varmış, beyin iyi bir tarafına rastladım (Sait Fâik). İyiden iyiye (İyiden iyi): Adamakıllı, iyice: Bu defa Gülendam’a iyiden iyi çıkıştım (Hüseyin R. Gürpınar). Ve ancak niyetlerinden iyiden iyiye emin olduktan sonra onu geriye göndermeye râzı olur (Ahmet H. Tanpınar). Pencere iyiden iyiye aydınlanmıştı (Târık Buğra). İyisi mi: En doğrusu, en uygunu şu ki. İyisin: teklifsiz. Gene işin iş, yaşadın. İyiye iyi, kötüye kötü demek: Hatır için konuşmamak, taraf tutmayıp fikrini açık açık söylemek. ● İyiler i. İyi kimseler, sâlih kişiler: “Dünya iyiler yüzü suyu hürmetine duruyor.”