geçişli f. (Eski Türkçe’den beri kullanılır) 1. (Arayarak veya rastgele) Bir şey, bir kimse veya bir durumla karşılaşmak: Rast gelip de bir tenhâda bulursam / Al yanaklar bal görünür gözüme (Karacaoğlan). Sandıklı yolunda buldum izini / Duman sandım şalvarının tozunu (Türkü). 2. (Kaybedilen bir şeyi) Tekrar elde etmek: “Çantamı buldum.” Gördüğüm bir ışık dünya / Gençliğimi buldum güya (Orhan S. Orhon). 3. (Varlığı bilinmeyen veya mevcut olmayan bir şeyi) Ortaya çıkarmak, keşfetmek, îcat etmek: “Amerika’yı kim buldu?” “Yeni bir makine bulunmuş.” 4. Erişmek, ulaşmak, varmak: “Akşamı bulmak.” “Sabahı bulmak.” Galata’dan geçerken birtakım geniş meyhâneler görürsünüz ki yüzü 15-20, derinliği 30-40 metreyi bulur (Ahmed Midhat Efendi). Bizimkiler, bir kere bindikleri bu ecel beşiğinden nasıl kurtulacaklarını düşünürlerken bir de baktılar ki Beşiktaş’ı bulmuşlar (Burhan Felek). 5. Sağlamak, tedârik etmek, temin etmek: “Ev bulmak.” “İş bulmak.” “Yer bulmak.” “İmkân bulmak.” Ufak bir resim hocalığı bulunca saâdetlerine had ve pâyan olmuyor. (Ahmet Hâşim). 6. Belirlemek, tespit etmek: “Yerini bulmak.” “Aslını bulmak.” “Açığını bulmak.” “Suyun derinliğinin kaç metre olduğunu buldu.” 7. (Kötü davranışları yüzünden) Hak ettiği şeyle karşılaşmak: “Cezâsını bulmak.” “Allah’ından bulsun.” “Etme bulma dünyâsı.” Dilerim ki sana eden hâinler de bulsunlar (Mehmet E. Yurdakul). 8. Anlamak, akıl erdirmek, bilmek; hatırlamak: “Pakette ne olduğunu buldum.” “Bu işâretin neyi gösterdiğini bulmuş.” Meşe yapraklarının ara sıra hep birden düştükleri nazlı telâşın sebebini bulamıyordum (Refik H. Karay). 9. Uygun görüp seçmek, ayırmak: “Bu kadar resim arasından ancak iki tâne buldum.” “Nihâyet oğluna kız buldu.” “İki saatte bunu mu buldun?” 10. … olarak görmek, … olduğunu kabul etmek, telakkî etmek: “Câhil bulmak.” “Müsrif bulmak.” “Güzel bulmak.” “Az bulmak.” “Uygun bulmak.” Karım beni kayıtsız buluyor ve üzülüyordu (Târık Buğra). 11. mec. –e ermek, elde etmek, kazanmak: “Sükûnet bulmak.” “Devâ bulmak.” “Salâh bulmak.” “Şifâ bulmak.” “Son bulmak.” “Huzur bulmak.” Ulu devlet buldun ey dildâr sen (Süleyman Çelebi). 12. (Kabahat, kusur, suç vb. kelimelerle) Yüklemek. 13. Genellikle yabancı asıllı kelimelerle birleşik fiiller teşkil eder: “Akis bulmak.” “Fenâ bulmak.” “Şüyû bulmak.” “Vukū bulmak.” ѻ Bula bula bunu (mu) buldun (bulmuş): Bir şeyin değersizini, makbul olmayanını seçen kimselere söylenir: İlâhî İbrâhim Efendi, bula bula bunu bulmuş da odasına almış diye hayıflanır dururdu (Sâmiha Ayverdi). Buldukça bunamak (Bulmuş da bunuyor): Azla yetinmemek, bulduğuna şükretmemek, daha iyisini istemek: Ey âşık-ı mihnet-zede buldukça bunarsın (Nâmık Kemal). Âşık buldukça bunar (Cenap Şahâbeddin). Sen delisin, bulmuşsun da bunuyorsun (Sait Fâik). Bulup buluşturmak: Ne yapıp yapıp ihtiyâcı karşılamak: “Bulup buluşturdu, yol paramı verdi.” ► Bulmak fiiliyle deyimler: Adamını bulmak / Âdet yerini bulsun diye / Allah’ından (Allah’tan) bulsun / Arayıp da bulamamak / Aralarını (Ara, Arasını) bulmak / Belâsını bulmak / Bir yolunu bulmak / Bokunda boncuk bulmak / Etme bulma dünyâsı / (Bir şeyi veya bir kimseyi) Gökte ararken yerde bulmak / Hak (Adâlet) yerini bulmak / Havasını bulmak / Hoş bulduk / Kaçmaktan kovalamaya vakit bulamamak / Kafayı bulmak / Kendini bulmak / Kendini –de bulmak / Kıvâmını bulmak / Koydunsa bul / Köpeksiz köy bulmuş, çomaksız (değneksiz) geziyor / Kör şeytanından bulmak / Kulpunu bulamamak / Kuvvet bulamamak / Mal bulmuş Mağribî gibi / Mevlâsını bulmak / Meydanı boş bulmak / Ortasını bulmak / Pundunu bulmak / Safâ (Safâlar) bulduk / –i sokakta bulmamak / Söz yerini bulmak / Şifâyı bulmak / Tavını bulmak / Tencere yuvarlanmış (yuvarlandı), kapağını bulmuş (buldu) / Yerini bulmak / (Bir şeyin) Yolunu bulmak / Yüz bulmak / Yüz bulunca astar (astarını) istemek.