Sözlük › K › kafa

kafa

ar.türkçesi varkensic (özgün yazım)

İlişkililer kafaca · kafacık -ğı · kafasal · kafasız · kafacı · baş · kafalamak · baş tutuş · dolikosefal · düşevi · mezosefal · sıyrıklık · +28 ›

Açıklama

  1. Baş.
  2. Kafayı kırmak deyim kafayı sıyırmak, delirmek.

Örnek

kafayı yemek argo Anlatılanlara bakılırsa dört yılın sonunda kafayı çoktan yemişti., kafanı yorma sen rahat ol Endişe etme. T
Bu Met meselesinin ne olduğunu bilmeyen biri şu fotoğrafa bakıp ne düşünür? Söyleyeyim: 'Ne yapmış bu Rihanna iyice kafayı kırmış.
Ankara ajansındayız... Kemal Zeki Gençomsan Umum müdür, Nihat Şazi müdür... Hem paradan yana sıkıntıları var, hem ben Palabıyık'ta sabahtan akşama kadar kafayı çekiyorum, hem de onların istediği 'routine' havadislerin peşine düşmüyorum...
Tanımadım, tanısam nolcak, bin sene olmuş, ne alaka kardeşim sabah sabah dayanıyorsun kapıma... sarılcakmış, bak bak bak... neyin kafasındasın olum sen..' dedi ve kapıyı çarptı suratıma.
Cafcaf, GüraySüngü, Bahar2013/54, 11 kafa dank etmek deyim Yavuz'un rahmetli manav Mehmet'le olan kartopu hikayesi unutulacak dalga mı be! İşte o zaman kafa (sic) dank etti. O hikaye gerçekten unutulacak hikaye değildi.

Kaynak Ş İşigüzel, EDK, 4 | M Vidinli, SGünaydın, 5.5.2017 | Ş N Berker, Matbuat Hazretleri, 1953, 19 | TAral, SÖ, 88-89

Kişi Şebnem İşigüzel · M Vidinli · Şinasi Nahit Berker · Tekin Aral

Yıl/Tarih 12.8.2011 · 5.5.2017 · 1953

Köken ailesi

Anlam/Değer ilişkileri

Doğrudan ilişkili sözcükler kafaca kafacı kafacık -ğı kafalamak kafasal kafasız
Türkçe karşılıkları (Türkçesi varken...) baş

“kafa” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “kafa” ile ilişkili sözcükler

Türkçe / yabancı karşılık fethigedikli sözlüğü: biri ötekinin Türkçe ya da yabancı karşılığı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

Fark kayıtları

yerine / değilKAFA değil/yerine/= BAŞ | KAFADAR

kafa çıkışı kafa dengi kafa sesi kafa işçisi kafa kâğıdı kafa karışıklığı kafa koçanı kafakol kafatası kafa vergisi kafa vuruşu kafası boş kafası bulutlu kafası çatlak kafası dumanlı kafası iyi kafası kıyak kafası kontak kafası küflü…

fark (ile)KAFA/BAŞ ve/<> AYAK

Serin tutulmalı. VE/<> Sıcak tutulmalı.

fark (ile)HEAD/TÊTE/KOPF/KAFA ile/||/<> CRÂNE/KAFA/CÜMCÜME/KIHIF ile/||/<> KAFA/BAŞ

Sinema/TV. Elektrik ya da akustik dalgaları saptayan ya da okuyan, özellikle ses aygıtlarında, mıknatıslı görüntü aygıtlarında ses ve görüntüyü saptama ve okuma işini gerçekleştiren değiştirgeç. @@ (kafatası) (biyoloji) @@ bk. baş

fark (ile)BAŞ ile KAFA
fark (ile)HEAD/TÊTE/KOPF/KAFA ile/||/<> SKULL/CRÂNE/SCHÂDIL/KAFATASI/KIHIF ile/||/<> DOLICHOCÉPHALE/UZUN KAFALI/MUSTATİL-ÜR-RE'S

Sinema/TV. Elektrik ya da akustik dalgaları saptayan ya da okuyan, özellikle ses aygıtlarında, mıknatıslı görüntü aygıtlarında ses ve görüntüyü saptama ve okuma işini gerçekleştiren değiştirgeç. | (kafatası) (biyoloji) | bk. baş @@ (Yun.…

fark (ile)SKULL/CRÂNE/SCHÂDIL/KAFATASI/KIHIF ile/||/<> KAFATASI/KAFA ile/||/<> SKULL/CRÂNE/SCHÄDEL/KAFATASI/KIHIF ile/||/<> SKULL/KAFATASI ile/||/<> CRANIUM/KAFATASI

(Yun. kranion): Omurgalı hayvanlarda beyni içine alan ve kemiklerden yapılmış oları sert yapı. @@ bk. kafa. @@ Omurgalılarda beyni içine alan baş bölgesinin sert kemik ya da kıkırdaksı kısmı. @@ Omurgalılarda beyin ve duyu kapsüllerini…

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: a ile başlayan 2.674 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: k ile biten 10.330 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“kafa” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

Köken: Arapça ḳafā

1. ► baş

2. Hayvanlarda genellikle ağız, göz, burun, kulak vb. organların bulunduğu vücudun en ön bölümü

3. Çocuk oyunlarında kullanılan zıpzıp taşının veya cevizin büyük boyu

4. Mekanik bir bütünün parçası

5. Kavrama ve anlama yeteneği; zekâ, zihin, bellek

6. Görüş ve inançların etkisi altında beliren düşünme ve yargılama yolu; zihniyet

7. Çivi vb. şeylerin irice baş kısmı

8. ► kafadar

Birleşik sözler: kafa çıkışı, kafa dengi, kafa sesi, kafa işçisi, kafa kâğıdı, kafa karışıklığı, kafa koçanı, kafakol, kafatası, kafa vergisi, kafa vuruşu, kafası boş, kafası bulutlu, kafası çatlak, kafası dumanlı, kafası iyi, kafası kıyak, kafası kontak, kafası küflü, kafası örümcekli, kafası tembel, et kafa, kalın kafa, karpuz kafa, kurukafa, kuru kafa, taş kafa

Biyoloji Terimleri Sözlüğü, 1998

bk. baş

Orta Öğretim Terimleri Kılavuzu, 1963

(kafatası) (biyoloji)

Eski cümcüme, kıhıf · Fr. crâne

Sinema ve Televizyon Terimleri Sözlüğü, 1981

<i>Sinema/TV.</i> Elektrik ya da akustik dalgaları saptayan ya da okuyan, özellikle ses aygıtlarında, mıknatıslı görüntü aygıtlarında ses ve görüntüyü saptama ve okuma işini gerçekleştiren değiştirgeç.

İng. head · Fr. tête · Alm. Kopf

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“kafa” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

KAFA

( ﻗﻔﺎﺀ ) i. (Ar. ḳafā’ “ense”) 1. Baş: Düşmanın kafasına atarlar (Nâmık Kemal). 2. teşmil. Düşünce tarzı, görüş, zihniyet: Vallâhi Sohbet, ne kafada bir adam olduğunu anlayamadım (Ahmed Midhat Efendi). 3. mec. Zekâ, akıl: “Buna kafa derler.” Neşesi, pervâsızlığı, mücâdeledeki hazırcevaplığı, kafasındaki ölçü duygusuyle, iyi kalbiyle Edip Hoca bütün bir âlemdi (Ahmet H. Tanpınar). Anlamaya başladığı Arapça’yı küçücük kafasında beliren bir inatla konuşmayarak sustu (Refik H. Karay). Bu çocukta dehşetli kafa var (Reşat N. Güntekin). 4. Baş kemiği, kuru kafa: “Ocağın üstünde bir geyik kafası asılı idi.” 5. Ense, boynun arka tarafı. 6. Bir şeyin irice baş kısmı: “Çivinin, vidanın, somunun kafası.” 7. Zıpzıp oyununda nişangâh durumunda olan en büyük zıpzıp. ѻ Kafa atmak: 1. Birine başıyle hızla vurmak. 2. Futbolda atılan topu baş vuruşuyle karşılamak. Kafa (Kafayı) çekmek: İçki içmek: Hele bir akşam çilingir sofrasında bir kafa çektik ki sormayın (Fahri Celâl). O yer altı meyhânelerinde ben yüzlerce defa kafayı çektim (Peyâmi Safâ). Bayağı gözüme girmeye başladın. Şu işleri bitirelim, seninle kafa da çekeriz karşılıklı (Bekir Büyükarkın). Kafa değil balkabağı: Akılsızca hareket eden kimseler için kullanılır. Kafa dengi: Fikir ve anlayışları birbirine uygun olan kimseler için söylenir: Birkaç kafa dengi râbıtalı arkadaş birkaç cana yakın dilberle oturup dünyâyı unutmak isterler (Burhan Felek). Kafa göz yarmak (çıkarmak): 1. Dövüşmek, kavga etmek. 2. Beceriksizce davranmak veya konuşmak. Kafa kafaya vermek: Bir karâra varmak için bir araya gelmek, birlikte düşünüp konuşmak: Gece de berâberdik, kafa kafaya verdik, çâre aradık (Mahmut Yesâri). Dünya milletleri el ele, kafa kafaya verse… (Rauf Tamer). Kafa kâğıdı: halk ağzı. Nüfus kâğıdı: Temel Ağa sabah kafa kâğıdı çıkartmak için bana gelmişti (Mahmut Yesâri). Kafa (Kafası) kalmamak: Zihni çok yorulmuş olmak, akıl (aklı) kalmamak: “Bende kafa kalmadı, sen hesap et.” Kafa patlatmak: 1. (Bir şey üzerinde) Çok düşünmek: Uzun müddet kafa patlatmaya hâcet kalmaz (Hüseyin R. Gürpınar). Bulmak için bir hafta kafa patlattım (Reşat N. Güntekin). 2. Çok konuşup karşısındakini yormak: Amma da kafa patlattın be! (Sait Fâik). Kafa sallamak: Her söylenene, her yapılana evet demek, tasdik makāmında baş sallamak: İşi etrâfındakilerin her söylediğine kafa sallamaktan ibâretti (Reşat N. Güntekin). Kafa şişirmek: Çok konuşarak veya gürültü yaparak karşısındakini yormak: Ulan Nûri, deminden beri karşımda yekpâre bir roman uydurdun, kafamı şişirdin (Hüseyin R. Gürpınar). Nûri kardeşim, Rahmi’nin işi beni alâkadar etmez. Ne diye çeneni yoruyorsun?… Benim de kafamı şişiriyorsun (Burhan Felek). Kafa tutmak: Karşı gelmek, boyun eğmeyip dikleşmek: Pazısı en kuvvetli, gözü en pek gemicinin bile Refet Reis’e kafa tuttuğu nâdir görülmüştür (Sait Fâik). Hem kuzum bu mektup seni neden bu kadar öfkelendirdi? Âdeta kafa tutuyorsun (Kerîme Nâdir). Meclis-i Mebûsan niye sesini çıkarmıyor? Diretmeli, Îtilâf Devletleri’ne kafa tutmalı, varlığını tanıtmalıydı (Bekir Büyükarkın). Kafa tütsülemek: Kafayı tütsülemek. Kafa ütülemek: argo. Çok konuşup karşısındakini yormak. Kafadan atmak: Uydurmak, bir esâsa dayanmadan rastgele konuşmak. Kafadan gayr-i müsellah: Aklı pek yerinde olmayan, akılsız, akıldan gayr-i müsellah. Kafadan kontak (çatlak): Aklında bir eksiklik bulunan, deli deli işler yapan, zıpır: Kafadan çatlaktı o zâten (Burhan Felek). Kafana çal: Eksik olsun, istemem, verdiğin şey senin olsun, al da başına çal. Kafası almamak: 1. Akıl azlığı veya zihin yorgunluğu sebebiyle anlayamamak, kavrayamamak: Hâcet yok, söyleyeceklerinizi biliyorum. Bunlar belki doğrudur da. Fakat bunlar benim ihtiyar kafamın alacağı şeyler değil (Reşat N. Güntekin). 2. Havsalasına sığmamak, aklı almamak. Kafası bozulmak: Kızmak, öfkelenmek. Kafası bulanmak: Aklı karışmak, doğru dürüst düşünemez olmak. Kafası çalışmak: Kafası işlemek. Kafası dinç olmak: Üzüntüsü, derdi olmayıp huzur içinde bulunmak, başı dinç olmak: Halbuki bu suâli size sorup karşılık ricâ ettiğim zaman lutfen cevap verseydiniz sizin de benim de kafalarımız dinç olur, bu iş de geçiştirilirdi (Burhan Felek). Kafası dönmek: Çok kızmak. Kafası dumanlanmak: Hafifçe sarhoş olmak: İşret sofrası kurulup kafalar dumanlanınca selâmlıkta acıklı sahneler hâlinde bir patırtının mevzûu olurdu (Sâmiha Ayverdi). Kafası durmak: Düşünemez olmak. Kafası işlemek (çalışmak): İyi düşünmek, zihnî gücü yerinde olmak: Bugün dedi, kafan karadaki gibi işliyor, korku yok (Sait Fâik). Kafası iyi (kıyak) olmak: argo. Sarhoş (halde) olmak. Kafası karışmak: Düşünceleri altüst olmak, doğru dürüst düşünemez olmak, aklı karışmak. Kafası kazan (gibi) olmak: Kafası şişmek, başı kazan gibi olmak. Kafası kızmak: Öfkelenmek, hiddetlenmek: Sağı solu belli olmayan, kafası kızınca en sonunda söyleyeceğini en evvelden söyleyiveren azgın ataklardandı (Mahmut Yesâri). Nâmusum hakkı için bir kafam kızarsa atarım denize seni (Sait Fâik). Kafası şişmek: Çok çalışmaktan veya gürültüden zihni yorulmak: Paşanın büyük oğlu gizli gizli haber gönderir, “Çocuğunu çok ağlatmasın, kafam şişiyor” diye tehdit ederdi (Fahri Celâl). Kafası taşa çarpmak: Büyük bir zarar sonunda gerçeği anlamak. Kafası tütsülü (olmak): Sarhoş halde (olmak): Kafalar tütsülü hulyâ ile, gözler kızgın (Mehmet Âkif). Lahana zannı ile kuyudan kesik başı çıkardığım akşam kafam iyice tütsülü idi (Hüseyin R. Gürpınar). Kafası yerinde olmak: İyi düşünebilecek durumda olmak, aklı iyi işlemek: “Kafam yerinde değil, hiç anlatma.” Kafası yerine gelmek: Kendini toplayıp iyi düşünebilir duruma gelmek, kendine gelmek. Kafasına atar gibi: Kaba bir şekilde, sert bir tavırla (vermek, fırlatmak, koymak), başına atar gibi. Kafasına dank demek (etmek): Sonunda gerçeği anlamak: O zaman kafasına dank demiş (Aka Gündüz). Çocuğu ölen kadın yanıma gelmesin, çıkıp gitsin aramızdan. Ne demeğe gelir? Bu söz kafanıza dank etsin (Mustafa N. Sepetçioğlu). Kafasına geçirmek: Öfke ile başına fırlatmak, başına geçirmek. Kafasına girmemek: Anlayamamak, öğrenememek, aklına girmemek. Kafasına koymak: 1. (Bir şeyi yapmaya) Kesin karar vermek, aklına koymak: Yetimler yurdu kurmayı kafasına koymuştu (Reşat N. Güntekin). Karısı karşı durmaya kalkarsa onu da fedâ etmeyi kafasına koymuştu (Reşat N. Güntekin). Edebiyatçı olmayı, roman, piyes ve hikâye yazmayı, varlığımı bu işe bağlamayı lise ikide on yedi yaşımda kafama koymuştum (Târık Buğra). 2. İyice bilmek, anlamak: “Şunu kafana koy ki gidemezsin.” Kafasına lâf girmemek: Söylenen şeyi dinlemeyip gerekeni yerine getirmemek, söylenene kulak asmamak. Kafasına sığmamak: Anlayamamak, kavrayamamak, akıl erdirememek. Kafasına takılmak: (Bir şey birinin) Aklını devamlı olarak meşgul etmek, zihnini kurcalamak, aklına takılmak. Kafasına sokmak: Zihnine yerleştirmek, anlamasını sağlamak: Hah işte, benim de meydana çıkarmak, Perihan’ın kafasına sokmak istediğim şey bu (Refik H. Karay). Kafasına vur, ağzından lokmasını al: Çok uysal, yumuşak başlı ve âciz kimseler için kullanılır; başına, ensesine vur, ağzından lokmasını al. Kafasına vura vura: Zorla. Kafasından (aşağı) kaynar sular dökülmek: Aşırı derecede utanmak veya sıkılmak, telâşlanmak, başından aşağı kaynar sular dökülmek. Kafasını dikmek: Karşı gelmeye davranmak, dikleşmek, başını dikmek. Kafasını dinlemek: Sükûnet içinde gürültüden uzak yaşamak, dinlenmek, başını dinlemek. Kafasını ezmek: Baş kaldıramayacak, kötülük edemeyecek duruma getirmek, başını ezmek. Kafasını gözünü yarmak (Kafasını yarıp gözünü çıkarmak): 1. (Bir metni) Çok hatâ yaparak okumak. 2. (Yaptığı, söylediği şeyi) Acemice, eksik ve kusurlu olarak yapmak, söylemek, başını gözünü yarmak, başını yarıp gözünü çıkarmak. (Bir işten) Kafasını kaldırmamak: Hiç ara vermeden çalışmak, başını kaldırmamak. Kafasını kaşımaya (kaşıyacak) vakti olmamak: Çok fazla işi olmak, hiç vakti olmamak, başını kaşımaya vakti olmamak. Kafasını kazıtmak: Saçını ustura ile tıraş ettirmek. Kafasını kullanmak: Düşünerek hareket etmek, aklını kullanmak. (Bir şey birinin) Kafasını kurcalamak: Hep o şeyi düşünüp halletmeye çalışmak, aklını kurcalamak: Hemence kafamı kurcalayan bir şeyi sorayım (Ergun Göze). Kafasını takmak: Devamlı aynı şeyi düşünmek, sâbit fikir hâline getirmek, aklını takmak. Kafasını taştan taşa vurmak (çalmak, çarpmak): Çok pişman olmak, başını taştan taşa vurmak (çalmak, çarpmak). Kafasını toplamak: Düşüncelerindeki dağınıklıktan kurtulmak, iyi düşünür duruma gelmek, aklını, zihnini toplamak: “Anlatacağım ama kafamı toplayamıyorum.” Karıştırmayın çocuğun aklını diye müdâhale etti. Toplasın kafasını da öyle konuşsun (Bediî Fâik). Amma o daha sarhoş, kafasını toplayıp öğle olmadan dükkânını açabilir miydi? (Sâmiha Ayverdi). Kafasının doğrusuna (dikine) gitmek: (Yapılan uyarılara aldırmayarak) Aklına koyduğunu yapmak, başının dikine gitmek: Kırıcı bir söz söylemiş olmakla berâber îkazlarına kulak asmamak sûretiyle bu müdâhaleyi protesto ederek kafasının doğrusuna gitmekten keyiflenmiş ve gururlanmıştı (Sâmiha Ayverdi). Kafayı bulmak (tutmak): argo . Sarhoş olmak: Bir güzelce kafayı tuttuktan sonra gelip seni pataklayacağım (Hüseyin R. Gürpınar). Kafayı fazla tutmuşum, ne yaptığımı bilmiyorum, yâhu bir de ne göreyim, herif yere serilmemiş mi? (Fahri Celâl). Şimdi işten çıkınca buraya kadar sarkarım, adamakıllı kafayı tutar, eve giderim (Memduh Ş. Esendal). Kafayı çekmek: Kafa çekmek. Kafayı tütsülemek: İçki içip sarhoş olmak: Krediyi düzelterek kafayı tütsüleyebildi (Hüseyin R. Gürpınar). Belki de bir gırgırda ziyâfet vardır. Kafayı tütsülüyorlardır (Sait Fâik).  Rakılar çekiliyor, kafalar tütsüleniyordu (Halikarnas Balıkçısı).  Kafayı (Kafasını) üşütmek (yemek): argo. Aklî dengesi bozulmak, sapıtmak. Kafayı vurup yatmak: 1. Hastalanarak yatmak. 2. Uyumak için erkenden yatmak: On altıncı gün kafayı vurup yatarsınız (Sait Fâik).

lugatim.com/s/KAFA
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp