Sözlük › K › kaymak -e

kaymak -e

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları zilmak
Doğrudan ilişkili sözcükler kaymaklı kaymaksız
Dolaylı ilişkili sözcükler (10) fırça kaymak heliski herle kayıvermek kıblesi kaymak kızaklamak sıyrılmak ski şaryosu kaymak zılmak
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (3 sözcük)

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: k ile başlayan 3.464 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: k ile biten 10.330 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“kaymak” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük (1)

1. Sütün veya yoğurdun yüzünde zar durumunda ince bir tabaka biçiminde toplanan, açık sarı renkli, koyu yağlı katman; krema

2. Sütü yayvan kaplar içinde ve hafif ateşte tutarak elde edilen koyu, yağlı öz

3. Yağmur ve selden sonra toprağın üzerinde kalan özlü tabaka

4. Bir şeyin en iyi ve seçkin bölümü

Birleşik sözler: kaymakaltı, kaymak kâğıdı, kaymak tabakası, kaymak takımı, kaymak taşı, Afyon kaymağı, kireç kaymağı, nişadır kaymağı

Güncel Türkçe Sözlük (2)

1. Düz, ıslak, donmuş veya kaygan bir yüzey üzerinde sürtünerek kolayca yer değiştirmek

2. Kaygan bir yüzey üzerinde birdenbire dengesini yitirmek

3. Durum değiştirmek

4. Anlamı değişmek

5. Yağışların etkisiyle toprağın alt tabakasının gevşemesi sonucu üst tabaka oynamak

6. Görüş, düşünce veya tutumunu değiştirmek

7. Cinsel ilişkide bulunmak

Birleşik sözler: kaykaç, kaykay, sinekkaydı

Etimoloji Sözlüğü

‘sütün veya yoğurdun yüzünde zar durumunda toplanan, açık sarı renkli, koyu yağlı katman’ / ‘sütü yayvan kaplar içinde hafif ateşte tutarak elde edilen koyu, yağlı öz’ / ‘yağmur ve selden sonra toprağın üzerinde kalan özlü tabaka’

Ağızlarda gaymak, gaymaḫ olarak da geçer.
~ Az gaymag.
Clauson’a göre (ED 636b) ‘sütün yüzü’ anlamına gelen *kanak (<: *kañ) kökünden gelir. Buna benzer bir biçimin kaynak olarak geçmesi beklenir. Ancak gerçekte kaymak biçimi ortaya çıkmıştır. 11. yüzyılda kayak ‘sütün yüzü’ olarak geçer. Argu, Bulgar alanında 11. yüzyılda kanak biçimi ortaya çıkmıştır. Bu biçimde -y-’nin -n-’ye çevrildiği göze çarpar (sübstitüsyon). 14. yüzyılda kaymağ biçimi geçer. 15. yüzyılda kaymak ‘sütün yüzünde oluşan ince tabaka’ olarak kullanılır. Harezm’de XIV. yüzyılda kaymak ‘cream’ anlamında geçer. Kıpçakça sözlüklerde de kaymak biçimi görülür.
Çağdaş diyalektlerde de kaymak yaygın olarak kullanılır. Çuvaşçada xayma biçimi geçer.
Türkçeden Farsçaya kīmāk, kaimāk olarak geçmiştir (Steingass).
Doerfer’e (TLT 43, 411) göre Tacikçede de kullanılmaktadır.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“kaymak” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

KAYMAK (1)

geçişsiz f. (Eski Türk. kay-mak “saygı göstermek, meyletmek” < * kaḏ-mak ) 1. (Bir şey veya bir kimse) Islak, cilâlı veya kaygan bir şey üzerinde zeminle temâsı kesilmeden yer değiştirmek: Bugün hâkan, dün bir adsız / Böyle kayar kızağımız (Ziyâ Gökalp). İşte tatlı tatlı kayan yelkenliler, işte masmâvî kırışıksız deniz (Refik H. Karay). Otomobillerimiz yağmurun cam gibi parlattığı asfaltta kayıp gidiyor (Bediî Fâik). 2. (Bir kimse) Bastığı yerin kayganlığı sebebiyle dengesini koruyamayıp düşmek. 3. (Bir şey) Üstüne oturduğu zemînin zayıflaması sebebiyle yer değiştirmek, çökmek: “Toprak kaymış.” “Binâlar kayıyor.” “Temeller kaydı.” 4. Kayak sporu yapmak. 5. (Bir şey) Durmakta olduğu yerden kurtulup aşağı düşmek: Aşamadım Bergama’nın ilinden / Kahve fincan kayar oldu elimden (Türkü). Sivri taş parçasının da ağırlaşan parmaklarının arasından kaymakta olduğunu hisseden bir kazâzedenin ümitsizliğiyle etrâfına bakındı (Ahmet H. Tanpınar). Omuzundan örtüler kaydı yere (Orhan V. Kanık). 6. Bulunduğu yerden ayrılıp başka bir yere doğru gitmek: Yavaş yavaş çöllere kayıyorlardı (Refik H. Karay). İstîlâ sarsıntılarıyle yerimizden koparak cenûba kaydık (Refik H. Karay). Siyah bir gölge sessizliğiyle kapı aralığından dışarıya kayıyor (Yusuf Z. Ortaç). 7. Bulunması gereken nokta veya doğrultudan şu veya bu tarafa doğru hafifçe yer değiştirmek, kaçmak, eğilmek: “Anten olmadığı için televizyonun görüntüsü durmadan kayıyor.” Paşa, başı arkaya doğru kaymış uyuyor, hatta hafifçe horluyordu (Peyâmi Safâ). 8. mec. (Zorlayıcı bir husus olmadığı halde) Kendiliğinden (birine, bir fikir veya yaşayış biçimine) yönelmek, meyletmek: “Sefâhata kaymak.” “Komünizme, faşizme kaymak.” Seçimlerin havası çoğunlukla demagojiye kayar (Burhan Felek). Bu aşîret îtiyatları da yavaş yavaş İslâmî mevzûlara temas eden naatlere ve münâcatlara kayarak yeni bir sanatkâr sınıfı meydana gelmişti (Sâmiha Ayverdi). ► Kaymak fiiliyle deyimler: Dili kaymak / Gönlü kaymak / Gözü (Gözleri) kaymak / Hayâtı kaymak.

lugatim.com/s/KAYMAK
KAYMAK (2)

i. (Eski Türk. kayak ) 1. Sütün, hafif ateşte karıştırıla karıştırıla pişirilmesi ve çok hafif ateşte bekletilmesi sonunda elde edilen koyu ve yağlı öz kısmı: Bu aya sultan ay derler / Kaymak ile baldan yerler / Ezelden âdet kılınmış / Bekçiye bahşiş verirler (Mâni). 2. Bâzı maddelerin ve özellikle süt ve yoğurdun üzerinde biriken ince koyuca tabaka. 3. mec. Bir şeyin en seçkin kısmı. ѻ Kaymak bağlamak (tutmak): Üstünde kaymak oluşmak: Mektubunda diyorsun ki gel gayri / Sütler kaymak tutar tutmaz ordayım (Bekir S. Erdoğan). Kaymak gibi: 1. Bembeyaz ve pürüzsüz: “Kaymak gibi cilt.” 2. Çok rahat yutulan, çok lezzetli ve yumuşak (yiyecek). Kaymak tabakası (takımı): mec. Bir topluluğun en seçkin, en varlıklı kimseleri. (Bir şeyin) Kaymağını almak: (Bir şeyin) En iyi tarafından faydalanmak.

lugatim.com/s/KAYMAK
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp